Hàng loạt dự án cấp thoát nước và hạ ngầm hạ tầng kỹ thuật đang được triển khai trên nhiều tuyến phố, công viên nội đô Hà Nội.
Tuy nhiên, việc thi công kéo dài, mặt bằng đào xới ngổn ngang cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm hoàn trả hạ tầng, đảm bảo mỹ quan.
Phố phường "ngổn ngang"
Giữa những ngày hè oi bức, khu vực Công viên Thống Nhất (đoạn giáp đường Đại Cồ Việt), dọc lối đi nội bộ, nhiều đoạn đất đá bị đào sâu, máy xúc nằm ngổn ngang, các hố kỹ thuật quây tôn tạm thời.
Không riêng công viên Thống Nhất, thời gian gần đây, nhiều tuyến phố nội đô Hà Nội đồng loạt triển khai các dự án cải tạo hệ thống thoát nước, hạ cống kỹ thuật và chỉnh trang hạ tầng. Tại không ít khu vực, vật liệu xây dựng, máy móc và đất đá tập kết kéo dài trên vỉa hè, ảnh hưởng đến việc đi lại, sinh hoạt thường ngày của người dân.
Công trình hạ ngầm dang dở trên phố Quang Trung chiếm phần lớn lòng đường.
Ghi nhận tại phố Quang Trung, đoạn gần nút giao Trần Hưng Đạo, hàng rào thi công chiếm phần lớn diện tích lòng đường khiến các phương tiện phải nối đuôi nhau di chuyển chậm chạp vào giờ cao điểm.
Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại phố Nguyễn Cảnh Dị, phường Định Công, nơi nhiều đoạn vỉa hè bị bóc dỡ để thi công hạ ngầm hệ thống kỹ thuật. Gạch đá tập kết sát mép đường, người đi bộ phải len xuống lòng đường giữa dòng xe đông đúc.
Chị Vũ Thu Thủy, người dân sống trên phố Nguyễn Cảnh Dị phản ánh: "Vỉa hè bị đào lên nhiều tuần nay nhưng có đoạn thi công khá chậm. Người già, trẻ nhỏ đi lại rất bất tiện vì phải xuống lòng đường, trong khi xe cộ đông và bụi bặm. Điều người dân mong nhất là công trình làm nhanh gọn, xong đến đâu hoàn trả sạch đẹp đến đó".
Khó khăn vì thi công trong phố
Trao đổi với Báo Xây dựng, ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TP Hà Nội (Sở Xây dựng Hà Nội) cho biết, việc thi công các dự án cấp, thoát nước và hạ ngầm hạ tầng kỹ thuật trong khu vực nội đô gặp rất nhiều khó khăn do điều kiện mặt bằng chật hẹp, hạ tầng ngầm chồng chéo và áp lực phải hoàn trả mặt đường trong thời gian ngắn.
Theo ông Hưng, mỗi hạng mục thi công đều được tính toán theo phương án cuốn chiếu. Chẳng hạn, đơn vị thi công dự kiến trong một đêm sẽ lắp đặt 5 đốt cống thì toàn bộ máy móc, cống, vật liệu đá, cát và phương tiện vận chuyển đất thải đều được huy động tương ứng với khối lượng đó.
Tuy nhiên, thực tế khi đào xuống thường phát sinh nhiều yếu tố ngoài dự kiến như gặp hệ thống công trình ngầm cũ, đường ống kỹ thuật chồng lấn hoặc các hạ tầng chưa có đầy đủ hồ sơ hiện trạng. Khi đó, kế hoạch thi công phải điều chỉnh ngay tại hiện trường.
Ông Hưng cho biết thêm, nguyên tắc của các đơn vị thi công là sau mỗi ca đêm phải hoàn trả mặt đường để bảo đảm giao thông ban ngày. Tuy nhiên, việc bố trí máy móc, thiết bị và vật liệu trong điều kiện nội đô đông đúc là bài toán rất khó.
"Người dân nhìn thấy cảnh đào xới, vật liệu tập kết sẽ rất sốt ruột, nhưng với người làm kỹ thuật thì đây là quá trình tổ chức thi công phức tạp. Hiện thành phố có gần 20 điểm thi công đồng thời nên áp lực điều hành là rất lớn. Chưa kể, nếu gặp thời tiết mưa, toàn bộ tính toán về tiến độ và vận chuyển vật tư đều bị ảnh hưởng", ông Hưng nói.
Cũng theo ông Hưng, một trong những khó khăn hiện nay là người dân chưa nắm được đầy đủ thông tin về mục tiêu, tiến độ và đặc thù kỹ thuật của các dự án nên dễ phát sinh tâm lý bức xúc khi thấy đường phố, vỉa hè bị đào xới kéo dài.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị tăng cường thông tin công khai về dự án, đồng thời yêu cầu nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm vệ sinh môi trường và hoàn trả hạ tầng sớm nhất cho người dân", ông Hưng cho biết.
Cần cơ chế điều phối đồng bộ
Theo ông Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng, tình trạng thi công kéo dài, đào xới nhiều tuyến phố hay chậm hoàn trả mặt bằng là thách thức điển hình của các đô thị phát triển nhanh như Hà Nội.
Ông Hải cho rằng, vấn đề hiện nay cần được nhìn nhận từ hai khía cạnh chính: Sự thiếu đồng bộ giữa các đơn vị quản lý hạ tầng kỹ thuật và những hạn chế trong công tác bảo vệ môi trường thi công.
Ở khía cạnh môi trường, nhiều dự án hiện nay vẫn thiếu các biện pháp kiểm soát bụi, tiếng ồn và chất thải xây dựng. Vì thế, các biện pháp bảo vệ môi trường cần trở thành tiêu chí bắt buộc ngay từ khâu phê duyệt dự án và tổ chức thi công.
Ông Lưu Đức Hải, Viện trưởng
Viện Nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng
Ở góc độ hạ tầng kỹ thuật, Hà Nội vẫn tồn tại tình trạng "đào lên lấp xuống" trên nhiều tuyến phố. Có trường hợp đơn vị thoát nước vừa hoàn thành lắp đặt cống ngầm thì ngay sau đó các đơn vị điện lực, viễn thông hoặc giao thông tiếp tục đào lên để triển khai hạng mục khác.
Theo ông Hải, sự thiếu đồng bộ giữa các quy hoạch chuyên ngành khiến nguồn lực bị lãng phí, mặt đường nhanh xuống cấp và người dân phải chịu ảnh hưởng kéo dài do ùn tắc, bụi bặm và thi công chồng chéo.
"Khi các sở ngành chưa dùng chung dữ liệu và tiến độ triển khai còn rời rạc, rất khó tránh khỏi tình trạng công trình chồng lấn", ông Hải nhận định.
Để khắc phục, ông Hải đề xuất Hà Nội cần đẩy mạnh ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) kết hợp hệ thống thông tin địa lý (GIS) nhằm số hóa toàn bộ dữ liệu hạ tầng kỹ thuật đô thị. Khi các sở ngành cùng sử dụng chung một nền tảng dữ liệu số, việc cấp phép và tổ chức thi công sẽ được rà soát đồng bộ hơn.
Bên cạnh đó, Hà Nội cần có cơ chế điều phối thống nhất đối với các dự án hạ tầng trên cùng một tuyến phố để tránh tình trạng thi công kéo dài hoặc vừa hoàn trả mặt đường đã tiếp tục đào lên.