Vừa qua, sau mưa lớn, khu vực phía tây Hà Nội xuất hiện nhiều "điểm đen" úng ngập cục bộ, thậm chí nhiều ngày chưa rút, xáo trộn đời sống người dân. Lãnh đạo Hà Nội yêu cầu cần triển khai các giải pháp căn cơ, lâu dài xử lý tình trạng này.
Đời sống người dân bị ảnh hưởng
Sáng 23/9, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về tình hình và giải pháp tiêu lũ sông Tích, sông Bùi. Cùng tham dự có Phó chủ tịch UBND TP Bùi Duy Cường, cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành liên quan. Hội nghị được tổ chức trực tuyến từ điểm cầu trụ sở UBND TP Hà Nội và trực tuyến đến 14 xã/phường liên quan.
Ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội phát biểu tại cuộc họp bàn giải pháp chống ngập cho phía tây Thủ đô.
Phát biểu tại cuộc họp, ông Vũ Đại Thắng cho biết, thời gian qua, Hà Nội xuất hiện tình trạng mưa bất thường, gây ngập tại một số khu vực. Tại khu vực nội đô, sau khi mưa kết thúc, với sự vào cuộc của các lực lượng, phương tiện và sự chỉ đạo quyết liệt của các địa phương, nước ngập đã nhanh chóng rút, hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân được khôi phục.
Tuy nhiên, tại khu vực phía tây thành phố, đến nay một số điểm vẫn ngập sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, đi lại, giao thông và sản xuất của người dân.
Đặc biệt, khu vực đường gom Đại lộ Thăng Long, Hạ Bằng, Hòa Lạc vẫn còn ngập, có thời điểm phải phân luồng giao thông.
Theo ông Thắng, tình trạng ngập kéo dài không còn đơn thuần do mưa, bởi mưa đã kết thúc nhiều ngày.
Qua báo cáo bước đầu, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến mực nước sông Tích, sông Bùi dâng cao và lũ từ khu vực Hòa Bình (cũ), Phú Thọ đổ về.
Báo cáo thêm về nội dung này, ông Lê Thanh Nam, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, khu vực này còn nhiều hạn chế về hệ thống đê điều, thủy lợi, trong khi diễn biến mưa lũ ngày càng phức tạp.
Cụ thể, các tuyến đê bao hữu Tích có cao trình khoảng 8m, khi mực nước tại cống Vĩnh Phúc vượt 8m (báo động 3), đê sẽ bị tràn. Các tuyến đê bao hữu Bùi có cao trình tương đương 7m, khi mực nước tại Yên Duyệt đạt 7m, đê sẽ bị tràn.
Trong đợt mưa lũ năm 2026 vừa qua, do ảnh hưởng của mưa kéo dài hơn 4 ngày, mực nước các sông đồng loạt dâng cao. Sông Tích tại Kim Quan đạt đỉnh 9,12m; sông Bùi tại Yên Duyệt đạt đỉnh trên 7,8m; sông Đáy tại Ba Thá đạt khoảng 7,2m và sông Mỹ Hà đạt khoảng 6,1m. Do đó, nhiều tuyến bờ bao trên địa bàn bị tràn.
Nguyên nhân ngập lụt chủ yếu liên quan đến dòng chảy, mưa lớn kéo dài và lũ rừng ngang từ thượng nguồn đổ về. Hiện nay, khu vực mới chủ yếu chịu tác động của lũ rừng ngang; nếu trong thời gian tới xuất hiện thêm lũ từ các lưu vực thượng nguồn, áp lực đối với hệ thống tiêu thoát sẽ rất lớn. Trong trường hợp mực nước các sông dâng cao, việc bơm tiêu cũng gặp khó khăn, có thể kéo dài thời gian ngập.
Cần có giải pháp căn cơ, lâu dài
Ông Lê Thanh Nam cho biết, Sở đã khảo sát, nghiên cứu các dự án trước đây và nhận thấy một số hồ chứa nước được xây dựng để cắt lũ rừng ngang nhưng quy mô chưa đáp ứng yêu cầu.
Một trong những giải pháp cần nghiên cứu là khảo sát các khu vực miền núi, xác định những vị trí phù hợp để xây dựng các hồ chứa có quy mô lớn nhằm giữ nước, hạn chế lũ rừng ngang. Các hồ này có thể kết hợp tạo cảnh quan, phát triển du lịch và tạo điều kiện phát triển kinh tế địa phương.
Ông Lê Thanh Nam, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề xuất xây dựng các hồ chứa quy mô lớn để giữ nước, tại các vị trí phù hợp.
Đối với khu vực hạ lưu, khi lũ từ Chương Mỹ tràn sang Quốc Oai và tiếp tục ảnh hưởng các khu vực phía dưới, lượng nước rất lớn trong khi các hồ chứa hiện có quy mô chỉ vài chục đến vài trăm ha, khó đáp ứng yêu cầu điều tiết.
Vì vậy, cần nghiên cứu hình thành các hồ chứa lớn, vừa có khả năng tích nước, vừa tạo cảnh quan và không gian phát triển.
Theo ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật Hà Nội (Sở Xây dựng Hà Nội), đối với các điểm còn úng ngập phía tây thành phố, Trung tâm tiếp tục yêu cầu các đơn vị bám sát hiện trường, khơi thông dòng chảy, tua vớt rác tại các cửa thu.
Đồng thời tổ chức cảnh báo, phối hợp phân luồng giao thông. Song song là duy trì vận hành các trạm bơm đầu mối, trạm bơm hồ và công trình điều tiết để khẩn trương hạ mực nước, hạn chế mức thấp nhất đến giao thông và sinh hoạt của người dân.
"Để nâng cao khả năng ứng phó với các trận mưa lớn, cực đoan vượt công suất thiết kế, thành phố cần tiếp tục đầu tư hoàn thiện các công trình đầu mối, trục tiêu chính và hệ thống thoát nước, đặc biệt tại khu vực phía tây và Tây Nam thành phố", ông Hưng đề xuất.
Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, khu vực phía tây đang được xác định là một trong những trục phát triển quan trọng của Thủ đô.
Vì vậy, nếu không giải quyết căn cơ tình trạng ngập úng sẽ ảnh hưởng đến việc triển khai các định hướng lớn trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, nhất là phát triển không gian ngầm, đường sắt đô thị và các công trình hạ tầng lớn.
Chủ tịch Hà Nội yêu cầu các đơn vị liên quan nghiên cứu một cách tổng thể trên cơ sở các số liệu về địa hình, thủy văn, lượng mưa và diễn biến nhiều năm. Xây dựng quy hoạch cao độ, thủy văn khu vực phía tây một cách bài bản. Trong đó, cần nghiên cứu tổng thể lưu vực, kết nối giải pháp đối với 3 tuyến sông quan trọng là sông Bùi, sông Tích và sông Đáy.
Về giải pháp trước mắt, Chủ tịch Hà Nội yêu cầu các đơn vị tăng cường cơ chế phối hợp vận hành hồ chứa, trạm bơm và hệ thống sông. Trong đó, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp để chủ động điều tiết hệ thống; khi có dự báo mưa lớn cần chủ động tiêu, xả nước trước để tăng dung tích phòng lũ.
Cùng với đó, các đơn vị liên quan cần đẩy mạnh nạo vét các dòng sông nhằm tăng khả năng tiêu thoát và dung tích dòng chảy, hạn chế áp lực phải nâng cao cao trình đê. Việc nạo vét cần được triển khai nhanh, đồng thời nghiên cứu tận dụng nguồn tài nguyên thu được phục vụ các công trình phù hợp.