Hà Nội: Chính thức thí điểm vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 từ ngày 1/7

Chiều 15/6, tại kỳ họp thứ 4, HĐND TP Hà Nội chính thức thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 và Nghị quyết hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông xanh.

Theo đề án, Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp theo ba giai đoạn. Giai đoạn 1 được thực hiện thí điểm từ ngày 1/7 đến 31/12/2026 tại khu vực 1 và khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm. 

Khu vực 1 được bao quanh bởi 11 tuyến phố gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Khu vực 2 bao quanh bởi các tuyến phố: Hàng Đậu, Phùng Hưng, Tràng Thi, Hàng Khay, Tràng Tiền, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật.

Trong thời gian này, thành phố chưa cấm hoàn toàn xe máy sử dụng xăng mà tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức và mức độ sẵn sàng của người dân, doanh nghiệp.

Các phương tiện sẽ bị hạn chế theo khung giờ từ 19h đến 24h vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật tại khu vực đi bộ hồ Hoàn Kiếm và chợ đêm. Các phương tiện ưu tiên theo quy định vẫn được hoạt động bình thường.

Đối với xe mô tô, xe gắn máy kinh doanh trên nền tảng kết nối vận tải như xe ôm công nghệ, shipper công nghệ, thành phố mới dừng ở mức khuyến khích hạn chế hoạt động và chuyển đổi sang phương tiện xanh. Các đơn vị cung cấp nền tảng có trách nhiệm điều hướng phương tiện trên hệ thống quản lý.

Với phương tiện cá nhân, Hà Nội khuyến khích hạn chế sử dụng xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2016.

Đối với ô tô từ 16 chỗ ngồi trở lên (trừ xe buýt, xe đưa đón học sinh, xe đưa đón cán bộ, công nhân viên), chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm. Trường hợp cần lưu thông trong giờ cao điểm phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.

Các loại xe tải cũng được kiểm soát theo từng nhóm tải trọng. Xe tải dưới 2 tấn chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; xe tải từ 2 tấn đến dưới 3,5 tấn và xe tải trên 3,5 tấn chỉ được hoạt động từ 21h đến 6h sáng hôm sau, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Từ ngày 1/1 đến 31/12/2027, Hà Nội bước sang giai đoạn 2, mở rộng vùng phát thải thấp tại các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Trong giai đoạn này, xe mô tô, xe gắn máy kinh doanh trên nền tảng công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ bị cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp. Xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn cũng không được phép hoạt động trong khu vực.

Đáng chú ý, từ ngày 1/1/2028 đến hết năm 2029, vùng phát thải thấp sẽ được triển khai trên toàn bộ khu vực bên trong Vành đai 1. Từ thời điểm này, xe mô tô, xe gắn máy kinh doanh trên nền tảng ứng dụng sử dụng xăng sẽ bị cấm hoạt động trong khu vực. Đồng thời, xe mô tô, xe gắn máy của người dân không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 3 trở lên theo quy chuẩn hiện hành cũng không được lưu thông trong vùng phát thải thấp.

Như vậy, so với phương án được lấy ý kiến trước đây, thời điểm áp dụng hạn chế đối với xe máy sử dụng xăng không đạt chuẩn khí thải trong khu vực Vành đai 1 đã được lùi từ ngày 1/7/2026 sang ngày 1/1/2028.

Cùng ngày, HĐND TP Hà Nội cũng thông qua Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng vận tải hành khách công cộng.

Theo nghị quyết, cá nhân thuộc hộ nghèo khi chuyển đổi phương tiện xanh sẽ được hỗ trợ trực tiếp bằng tiền một lần, tương ứng với một xe mô tô hoặc xe gắn máy, mức hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng/người.

Thành phố cũng dự kiến miễn tiền vé xe buýt (không bao gồm xe buýt phục vụ kinh doanh du lịch) đối với người dân di chuyển trong khu vực Vành đai 1 từ ngày 1/1 đến hết ngày 31/12/2027. Đồng thời, Hà Nội sẽ miễn tiền vé xe buýt và đường sắt đô thị trên toàn thành phố vào các dịp lễ, Tết và sự kiện trọng đại đến hết năm 2030.

Tổng kinh phí dự kiến thực hiện các chính sách hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 1.045 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 140 tỷ đồng dành cho hỗ trợ trực tiếp hộ nghèo chuyển đổi phương tiện; 764 tỷ đồng hỗ trợ lãi vay và 141 tỷ đồng dành cho các chính sách khuyến khích sử dụng vận tải hành khách công cộng.

Trước đó, báo cáo giải trình tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết việc triển khai vùng phát thải thấp được thực hiện theo lộ trình từng bước, không áp dụng đồng loạt ngay từ đầu nhằm tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp thích nghi, đồng thời giúp cơ quan quản lý hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, cơ chế chính sách và công cụ giám sát.

Theo lãnh đạo UBND thành phố, trong ngắn hạn việc hạn chế phương tiện tại khu vực lõi đô thị có thể tạo ra những tác động nhất định đối với hoạt động thương mại, dịch vụ. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, khu vực trung tâm sẽ được hưởng lợi từ việc giảm ùn tắc giao thông, giảm tiếng ồn, cải thiện chất lượng không khí và mở rộng không gian đi bộ.

Để bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, thành phố sẽ lồng ghép các chương trình, dự án liên quan đến giao thông, môi trường, chuyển đổi xanh, phát triển vận tải công cộng và hạ tầng kỹ thuật; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, huy động các nguồn lực đầu tư hợp pháp trong và ngoài nước.