Theo tờ trình bổ sung về Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, TP Hà Nội không còn đề xuất cấm xe máy xăng mà chuyển sang khuyến khích hạn chế hoạt động, đồng thời bổ sung các quy định hạn chế phương tiện theo khung giờ.
UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình bổ sung gửi HĐND thành phố đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1.
Theo đề xuất mới, xe máy chưa bị cấm trong vùng phát thải thấp từ ngày 1/7 nhưng được khuyến khích hạn chế hoạt động và chuyển đổi sang phương tiện xanh.
So với hồ sơ trước đây, đề án lần này có nhiều điều chỉnh quan trọng, trong đó đáng chú ý nhất là việc bỏ quy định cấm xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh vận tải công nghệ tại khu vực thí điểm từ ngày 1/7.
Theo tờ trình mới, việc triển khai vùng phát thải thấp sẽ được thực hiện theo lộ trình ba giai đoạn.
Trong giai đoạn 1, từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12, Hà Nội dự kiến thí điểm tại phường Hoàn Kiếm, chia thành hai khu vực.
Khu vực 1 có diện tích khoảng 0,5km² được bao quanh bởi 11 tuyến phố gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ. Tại khu vực này, thành phố đề xuất cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ, bao gồm ô tô, xe máy và xe gắn máy, lưu thông từ 19h - 24h vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hàng tuần.
Theo UBND thành phố, quy định này thực chất kế thừa mô hình tổ chức không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận đã được triển khai từ năm 2016. Thành phố cũng đang có kế hoạch mở rộng không gian đi bộ từ ngày 1/7 tới, trong đó hai tuyến phố Lý Thái Tổ và Nguyễn Hữu Huân có thể được bổ sung vào khu vực đi bộ.
Khu vực 2 là toàn bộ khu phố cổ nằm trong phạm vi các tuyến: Tràng Thi, Phùng Hưng, Hàng Đậu, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Tràng Tiền và Hàng Khay, với diện tích khoảng 1,65km². Đối với khu vực này, chỉ các phương tiện ưu tiên và phương tiện có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền mới được phép hoạt động trong vùng phát thải thấp.
Đáng chú ý, thay vì cấm hoàn toàn xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động trên các nền tảng gọi xe công nghệ như đề xuất trước đây, thành phố chuyển sang phương án khuyến khích hạn chế hoạt động và thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
UBND thành phố cho biết việc cấm ngay xe máy xăng đối với nhóm tài xế công nghệ, shipper và lao động nền tảng có thể tạo tác động xã hội lớn bởi đây là nhóm phụ thuộc trực tiếp vào phương tiện để tạo thu nhập.
Theo đánh giá của thành phố, nếu áp dụng lệnh cấm ngay từ ngày 1/7 tại khu vực lõi Hoàn Kiếm, có thể ảnh hưởng tới gần 4.000 tài xế thường xuyên hoạt động, hơn một triệu giao dịch mỗi tháng, khoảng 350.000 người dùng và trên 1.000 đối tác nhà hàng, hộ kinh doanh.
Khảo sát đối với 1.759 tài xế cũng cho thấy mức độ sẵn sàng chuyển đổi còn hạn chế khi có tới 61% số người được hỏi chưa từng trải nghiệm xe điện. Những băn khoăn chủ yếu liên quan đến giá thành phương tiện, tuổi thọ pin, thời gian sạc, hệ thống trạm sạc và quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc.
Đối với các loại ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, đề án tập trung vào các biện pháp hạn chế theo thời gian và loại phương tiện.
Cụ thể, xe ô tô trên 16 chỗ, bao gồm xe buýt, xe đưa đón học sinh và xe đưa đón công nhân viên, sẽ không được hoạt động trong giờ cao điểm từ 6h đến 9h và từ 16h đến 19h30 hằng ngày. Trường hợp đặc biệt phải được Công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.
Xe tải có khối lượng toàn bộ dưới hai tấn chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm. Xe tải từ hai đến 3,5 tấn chỉ được lưu thông trong khoảng thời gian từ 21h hôm trước đến 6h hôm sau. Riêng xe tải trên 3,5 tấn bị cấm lưu thông hoàn toàn trong vùng phát thải thấp.
Bước sang giai đoạn 2, từ ngày 1/1 - 31/12, phạm vi thí điểm được mở rộng sang các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Khu vực này được bao quanh bởi các tuyến phố: Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam và Lê Duẩn.
Ngoài việc duy trì các biện pháp hạn chế đã áp dụng trong giai đoạn 1, thành phố dự kiến không cho phép lưu thông đối với ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 và xe máy chạy xăng hoạt động kinh doanh trên nền tảng công nghệ.
Giai đoạn 3, từ năm 2028 đến hết năm 2029, vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng ra toàn bộ khu vực bên trong Vành đai 1, gồm 9 phường. Phạm vi được xác định bởi các tuyến đường: Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi và Cầu Giấy.
Trong giai đoạn này, ngoài các quy định đã áp dụng trước đó, xe mô tô, xe gắn máy không kinh doanh vận tải trên nền tảng công nghệ nhưng không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 3 cũng sẽ không được phép lưu thông trong vùng phát thải thấp.
Theo kế hoạch, Nghị quyết thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 sẽ được UBND TP Hà Nội trình HĐND thành phố xem xét, quyết định tại kỳ họp chuyên đề dự kiến diễn ra ngày 2/6.