Hà Nội gắn quy hoạch nông thôn với chuyển đổi nghề, bảo đảm sinh kế cho nông dân

Quá trình đô thị hóa đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy quy hoạch nông thôn, sử dụng hiệu quả đất đai. Hà Nội xác định phát triển đô thị phải đi đôi với chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và bảo đảm sinh kế lâu dài cho nông dân.

Quy hoạch đồng bộ, hài hòa đô thị và nông thôn

Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng, mở rộng không gian đô thị, phát triển công nghiệp, dịch vụ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Quá trình này tạo động lực tăng trưởng nhưng cũng tác động trực tiếp đến đất đai, việc làm và đời sống người dân nông thôn.

Vì vậy, rà soát, lập và phê duyệt quy hoạch chung xã theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội của địa phương và quy hoạch cấp tỉnh, có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng nông thôn mới. Quy hoạch cần gắn định hướng phát triển không gian, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội với tổ chức sản xuất, sử dụng đất và tạo sinh kế cho người dân.

Trong quy hoạch, thành phố xác định cần phân định rõ vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, khu vực phát triển nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch, vùng làng nghề và địa bàn chuyển tiếp sang đô thị. Việc bố trí không gian phải gắn với hệ thống giao thông, thủy lợi và hạ tầng phục vụ sản xuất, tạo điều kiện để nông dân phát triển kinh tế ổn định.

Đặc biệt, quy hoạch đô thị cần gắn với tổ chức lại không gian nông thôn, bảo tồn làng cổ, làng nghề, cảnh quan sinh thái, không gian văn hóa cộng đồng và các giá trị truyền thống. Mô hình "làng trong phố, phố trong làng" cần được nghiên cứu ngay từ khâu quy hoạch, bảo đảm hài hòa giữa gìn giữ bản sắc làng quê với phát triển hạ tầng, dịch vụ và nâng cao chất lượng sống.

Chuyển đổi đất đai gắn với tạo việc làm

Chủ tịch Hội Nông dân xã Hạ Bằng Nguyễn Thị Bích Vân cho biết, địa phương còn diện tích đất trồng lúa sản xuất kém hiệu quả, thường xuyên ngập úng hoặc manh mún, xen kẹt. Nhiều hội viên muốn phát triển trang trại, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, trồng hoa, cây cảnh và nông nghiệp sinh thái nhưng gặp khó khăn về tích tụ đất đai, thủ tục chuyển đổi và điều kiện đầu tư lâu dài.

Địa phương đề nghị thành phố hướng dẫn việc tập trung đất đai, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp quy hoạch; đồng thời nâng cấp thủy lợi, giao thông và hạ tầng phục vụ sản xuất. Khi có định hướng rõ ràng, hạ tầng đồng bộ, nông dân sẽ thuận lợi hơn trong lựa chọn mô hình sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và thu nhập.

Bên cạnh đó, đô thị hóa đặt ra yêu cầu bảo đảm sinh kế cho những hộ bị thu hồi đất hoặc phải di dời cơ sở sản xuất. 

Chủ tịch Hội Nông dân xã Thư Lâm Phạm Đức Trọng cho biết, một số trang trại hoạt động hiệu quả nằm trong khu vực phải giải phóng mặt bằng. Việc tìm địa điểm thay thế, di chuyển chuồng trại, máy móc và đầu tư xây dựng lại đòi hỏi chi phí lớn, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn sản xuất, mất thị trường và ảnh hưởng việc làm của người lao động.

Do đó, khi triển khai dự án, các cơ quan chức năng cần rà soát nhu cầu, hướng dẫn bố trí địa điểm sản xuất phù hợp quy hoạch, bảo đảm yêu cầu môi trường và hỗ trợ các hộ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. 

Quan trọng hơn, chuyển đổi đất đai phải đi đôi với chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Các dự án cần tính toán cụ thể người dân sau thu hồi đất sẽ làm nghề gì, nguồn thu nhập thay thế từ đâu, con em được đào tạo và tiếp cận cơ hội việc làm như thế nào. 

Bảo đảm sinh kế lâu dài, xây dựng nông thôn mới bền vững

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố yêu cầu các địa phương đồng thời xây dựng phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải quyết việc làm, ổn định đời sống cho các hộ bị ảnh hưởng bởi dự án; hướng dẫn bố trí địa điểm sản xuất phù hợp cho những hộ, trang trại phải di dời.

Các sở, ngành và địa phương cần tập trung tháo gỡ khó khăn về đất đai, quy hoạch, hạ tầng và phòng, chống thiên tai; rà soát diện tích đất nông nghiệp sản xuất kém hiệu quả, thường xuyên ngập úng để hướng dẫn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với quy hoạch, điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường.

Đối với các hộ sản xuất, trang trại phải di dời, cần chủ động rà soát nhu cầu, hướng dẫn bố trí địa điểm mới phù hợp quy hoạch, bảo đảm yêu cầu về môi trường và tuân thủ pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nghề, tư vấn việc làm, hỗ trợ vốn, tạo điều kiện để người dân chuyển đổi sinh kế phù hợp.

Định hướng này đòi hỏi quy hoạch chung xã phải gắn với kế hoạch thực hiện cụ thể, đánh giá đầy đủ tác động đến đất đai, sản xuất, việc làm và môi trường sống. Việc lấy ý kiến người dân, rà soát quy hoạch khi điều kiện phát triển thay đổi và chủ động phương án hỗ trợ sẽ góp phần hạn chế những xáo trộn trong quá trình đô thị hóa.

Theo Chủ tịch UBND thành phố, trong quá trình xây dựng và phát triển Thủ đô, nông nghiệp, nông dân và nông thôn luôn giữ vị trí quan trọng. Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ, khoa học, công nghệ và kinh tế số; đồng thời lắng nghe, đồng hành, giải quyết những vấn đề thuộc trách nhiệm của chính quyền, tạo điều kiện để nông dân phát triển sản xuất, kinh doanh, ổn định cuộc sống và nâng cao thu nhập.

Xây dựng nông thôn mới không chỉ là hoàn thiện hạ tầng mà còn phải tạo cơ hội phát triển bền vững cho người dân. Khi quy hoạch đồng bộ, đất đai được sử dụng hiệu quả, nghề nghiệp được chuyển đổi phù hợp và sinh kế được bảo đảm, người dân sẽ có thêm điều kiện tham gia vào quá trình phát triển chung. 

Đây là nền tảng để Hà Nội phát triển đô thị hiện đại, nông thôn văn minh, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn bản sắc và nâng cao chất lượng cuộc sống.