Hà Nội đang hoàn thiện dự thảo quy định cấp giấy phép xây dựng, trong đó nhiều ý kiến từ các cơ quan, phường, xã đề nghị làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm; không phát sinh thủ tục, bảo đảm xử lý hồ sơ chuyển tiếp và giấy phép có thời hạn.
Đến nay, Sở Xây dựng Hà Nội đã tổng hợp ý kiến của các sở, ngành, UBND các phường, xã và đơn vị liên quan đối với dự thảo Quyết định quy định một số nội dung thuộc thẩm quyền của UBND thành phố về cấp giấy phép xây dựng.
Đây là dự thảo thay thế Quyết định số 07/2022/QĐ-UBND, trong bối cảnh Luật Xây dựng năm 2025 và Nghị định số 217/2026/NĐ-CP, thiết lập khung pháp lý mới về cấp phép xây dựng, đồng thời phân định lại thẩm quyền giữa các cơ quan.
MTTQ TP Hà Nội đề nghị quy mô, chiều cao và thời hạn tồn tại của công trình được cấp phép có thời hạn cần gắn với từng nhóm khu vực, kế hoạch thực hiện quy hoạch và yêu cầu quản lý kiến trúc (Ảnh minh họa).
Theo Sở Xây dựng, đã có 46 đơn vị thống nhất với dự thảo và 28 đơn vị có ý kiến góp ý. Trên cơ sở đó, Sở đã chỉnh lý dự thảo lần 2 theo hướng xác định rõ những nội dung thuộc thẩm quyền của UBND thành phố, hạn chế nhắc lại quy định của Trung ương và hoàn thiện cơ chế phối hợp, tổ chức thực hiện.
Không để thủ tục cấp phép phát sinh thêm "vòng" xử lý
Một trong những nhóm ý kiến đáng chú ý đến từ Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội. MTTQ cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành quy định mới để cập nhật pháp luật, phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và việc phân cấp thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng cho UBND cấp xã.
Tuy nhiên, MTTQ đề nghị việc hoàn thiện quy định phải đặt yêu cầu bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp, nhất là không đặt thêm thành phần hồ sơ, điều kiện hoặc bước chấp thuận ngoài quy định của Luật và Nghị định.
MTTQ đề nghị làm rõ cơ chế thực hiện đồng thời thủ tục cấp giấy phép xây dựng với thủ tục điều chỉnh thời hạn, tiến độ thực hiện dự án. Cần xác định rõ đầu mối tiếp nhận, cách thức chuyển hồ sơ, thời hạn xử lý, giá trị pháp lý của từng kết quả; đồng thời không yêu cầu chủ đầu tư nộp lại hồ sơ đã có và không để việc phối hợp giữa các cơ quan làm dừng hoặc kéo dài thời hạn cấp phép.
Sau khi tiếp thu, Sở Xây dựng đã bỏ nội dung này khỏi khoản 3 Điều 2 của dự thảo lần 2, nhằm tránh tạo thêm đầu mối, bước xử lý hoặc kéo dài thời hạn giải quyết thủ tục cấp giấy phép xây dựng.
Đây cũng là điểm được thể hiện trong góp ý của Sở Tư pháp, khi cơ quan này cho rằng việc thiết kế thêm các bước giải quyết có nguy cơ làm phát sinh thủ tục hành chính, kéo dài thời gian xử lý; nếu cần điều chỉnh thủ tục thì phải bảo đảm không phát sinh thêm thành phần hồ sơ, không kéo dài thời gian và quy trình giải quyết.
Cùng với đó, MTTQ đề nghị cơ chế phối hợp giữa cơ quan cấp phép và cơ quan được hỏi ý kiến phải rõ trách nhiệm, thời hạn.
Dự thảo lần 2 đã chỉnh lý theo hướng cơ quan được lấy ý kiến có trách nhiệm trả lời bằng văn bản theo thời hạn của Nghị định số 217/2026/NĐ-CP và chịu trách nhiệm về nội dung thuộc chức năng, nhiệm vụ của mình; việc yêu cầu bổ sung hồ sơ thuộc trách nhiệm của cơ quan cấp giấy phép xây dựng, không để cơ quan được tham vấn trực tiếp yêu cầu người dân bổ sung thành phần hồ sơ ngoài quy định.
Đề nghị định danh rõ những trường hợp phải phối hợp
Các phường, xã cũng đi sâu vào những tình huống có thể phát sinh trong quá trình cấp phép, đặc biệt khi thẩm quyền đã được phân cấp mạnh về cấp xã.
UBND phường Tương Mai đề nghị quy định cụ thể các trường hợp cơ quan cấp giấy phép xây dựng phải tham vấn cơ quan quản lý đất đai, thay vì sử dụng tiêu chí chung chung "trong trường hợp cần bổ sung hoặc làm rõ". Phường đưa ra những tình huống như giấy tờ đất đã hết thời hạn; thông tin về loại đất, vị trí, ranh giới, diện tích không thống nhất với hồ sơ địa chính; đất đang có tranh chấp hoặc ô đất chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng.
UBND phường Vĩnh Hưng cũng đề xuất cách tiếp cận tương tự, nhằm hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan khi thực hiện. Phường kiến nghị liệt kê cụ thể những trường hợp phải tham vấn cơ quan quản lý đất đai, thay vì chỉ quy định theo tiêu chí "cần bổ sung hoặc làm rõ".
Trong khi đó, UBND phường Giảng Võ đề nghị làm rõ các nội dung liên quan đến thời hạn sử dụng đất, loại đất, vị trí, ranh giới, diện tích, tình trạng tranh chấp và giải phóng mặt bằng. Qua tiếp thu, Sở Xây dựng chuyển sang cách quy định theo hướng cơ quan cấp phép chỉ xác minh hoặc lấy ý kiến cơ quan quản lý đất đai khi cần thiết để làm rõ thông tin thuộc chức năng quản lý Nhà nước về đất đai; việc này không làm phát sinh thành phần hồ sơ mới và không yêu cầu cung cấp lại giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu hoặc hồ sơ quản lý nhà nước.
Đây là một trong những điểm cho thấy yêu cầu cải cách thủ tục được đặt song song với yêu cầu kiểm soát tính pháp lý của hồ sơ. Thay vì đẩy việc xác minh sang người dân, doanh nghiệp, hướng chỉnh lý của dự thảo là tăng trách nhiệm khai thác dữ liệu và phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước.
Ở một khía cạnh khác, UBND xã Ngọc Hồi đề nghị bổ sung rõ trách nhiệm và thời hạn phối hợp giữa Sở Xây dựng, UBND cấp xã và các cơ quan chuyên môn trong toàn bộ quy trình cấp phép. Đồng thời, xã đề nghị tăng cường quản lý hồ sơ điện tử, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, nhưng không đặt thêm hồ sơ giấy đối với người dân.
Sở Xây dựng đã tiếp thu theo hướng phân định trách nhiệm: cơ quan cấp phép chịu trách nhiệm giải quyết theo thẩm quyền; cơ quan được lấy ý kiến trả lời đúng thời hạn; UBND phường, xã thực hiện các nhiệm vụ về thông báo khởi công, kiểm tra và xử lý trật tự xây dựng theo thẩm quyền; Sở Xây dựng giữ vai trò đầu mối hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp tình hình thực hiện.
Tránh đứt gãy khi phân cấp
Một vấn đề được MTTQ và các phường, xã đặc biệt quan tâm là xử lý hồ sơ chuyển tiếp trong quá trình thay đổi quy định và tổ chức bộ máy.
MTTQ đề nghị bổ sung cơ chế bàn giao đầy đủ hồ sơ, dữ liệu, sổ theo dõi, giấy phép và trách nhiệm xử lý hồ sơ đang giải quyết từ cơ quan cấp huyện trước đây sang UBND cấp xã. Đồng thời, cần làm rõ cơ quan thực hiện điều chỉnh, gia hạn, cấp lại, thu hồi giấy phép do cấp huyện đã cấp; xử lý các hồ sơ được nộp trong giai đoạn chuyển tiếp để bảo đảm người dân không phải thực hiện lại thủ tục.
Dự thảo lần 2 đã sửa lại mốc thời gian cho chính xác, đồng thời quy định nguyên tắc hồ sơ đã hợp lệ khi chuyển giao giữa các cơ quan thì không phải nộp lại, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Các trường hợp chuyển tiếp khác được thực hiện theo Luật Xây dựng và Điều 76 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP, nhằm bảo đảm việc giải quyết hồ sơ không bị gián đoạn.
UBND phường Vĩnh Hưng cũng góp ý trực tiếp về điều khoản chuyển tiếp, trong đó đề nghị làm rõ cách xử lý các hồ sơ cấp, điều chỉnh, gia hạn, cấp lại giấy phép đã nộp theo quy định cũ nhưng chưa được giải quyết. Sở Xây dựng cho biết dự thảo lần 2 đã bổ sung nguyên tắc bàn giao hồ sơ, không yêu cầu nộp lại hồ sơ đã hợp lệ, bảo đảm chuyển tiếp không làm gián đoạn quá trình giải quyết.
Đối với giấy phép xây dựng có thời hạn, các địa phương tiếp tục đặt vấn đề từ góc độ thực thi. UBND phường Vĩnh Hưng đề nghị bổ sung cụ thể trình tự, thủ tục và thời hạn giải quyết việc gia hạn thời gian tồn tại của công trình khi hết thời hạn mà quy hoạch chưa thực hiện, để cấp xã có cơ sở áp dụng thống nhất.
Trong khi đó, MTTQ đề nghị quy mô, chiều cao và thời hạn tồn tại của công trình được cấp phép có thời hạn cần gắn với từng nhóm khu vực, kế hoạch thực hiện quy hoạch và yêu cầu quản lý kiến trúc. Cơ quan này lưu ý sự khác biệt giữa khu vực nội đô lịch sử, khu phố cổ, khu bảo tồn, hành lang đê điều, giao thông, hạ tầng kỹ thuật, khu vực bảo đảm tĩnh không với khu vực nông thôn, ven đô.
Sở Xây dựng cho biết dự thảo lần 2 cơ bản giữ quy mô tối đa 4 tầng nổi, tum thang, không tầng lửng, tầng hầm hoặc bán hầm, chiều cao không quá 18m; đồng thời bổ sung nguyên tắc công trình không được vượt chỉ tiêu theo quy hoạch, thiết kế đô thị và Quy chế quản lý kiến trúc áp dụng tại khu vực.
Quy định về thời hạn 5 năm và cơ chế "khi chủ đầu tư có yêu cầu" tại dự thảo lần 1 cũng đã được bỏ để thực hiện theo pháp luật cấp trên.