Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu thay đổi cách tiếp cận quy hoạch giao thông và cấp nước, với tầm nhìn 100 năm, gắn hạ tầng với cấu trúc phát triển Thủ đô và nâng khả năng dự phòng, ứng phó sự cố.
Ngày 8/10, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng chủ trì nghe báo cáo về tình hình triển khai và nội dung Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội và quy hoạch cấp nước.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu chỉ đạo.
Từ báo cáo của đơn vị tư vấn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng đề nghị thay đổi cách tiếp cận đối với quy hoạch giao thông có tầm nhìn 100 năm. Theo ông Trương Việt Dũng, tầm nhìn này không đơn thuần là một khoảng thời gian mà phải gắn với việc giữ lại những lựa chọn cho thành phố trong tương lai.
Quy hoạch cần phân kỳ rõ lộ trình, xác định các công trình cần chuẩn bị trong những năm tới, hành lang cần bảo vệ đến năm 2045 và mạng lưới dành cho giai đoạn dài hạn.
Về mạng lưới đường sắt, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị xác định rõ cấu trúc hướng tâm, hướng vành đai và các tuyến ngang, bảo đảm khi hoàn thành có thể kết nối nhiều tuyến, đi giữa các cực phát triển mà không phải quay về trung tâm.
Các đầu mối như sân bay, nhà ga và điểm kết nối cũng cần được nhìn nhận là nơi tổ chức mạng lưới. Giao thông công cộng phải được tổ chức thành một hệ thống thống nhất, trong đó "đường sắt là xương sống"; xe buýt và các tuyến gom đưa hành khách đến ga, kết nối với đi bộ, xe đạp, phương tiện chia sẻ và bãi đỗ chuyển tiếp.
Mạng đường bộ cũng phải được phân cấp rõ chức năng, gồm cao tốc, đường vành đai, đường hướng tâm, đường hàng hóa, đường chính đô thị và đường tiếp cận. Không mở rộng tất cả các trục theo cùng một cách; đường vành đai có nhiệm vụ phân luồng, kết nối giữa các cực, còn đường hướng tâm ưu tiên kết nối vào trung tâm.
Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu cách tiếp cận của đồ án phải gắn quy hoạch giao thông với cấu trúc phát triển Thủ đô, trong đó 9 cực, 9 trung tâm, 9 trục là cấu trúc cần được giao thông hỗ trợ và kết nối.
"Quy hoạch giao thông lần này không phải là bài toán bổ sung thêm đường, cầu và tuyến đường sắt hay các công trình khác, mà quy hoạch tổ chức lại cấu trúc phát triển của Hà Nội", Phó Chủ tịch UBND thành phố cho hay.
Theo kết quả khảo sát của đơn vị tư vấn, tốc độ đi lại bình quân tại Hà Nội khoảng 21,02 km/h vào giờ thấp điểm, giảm còn 15,54 km/h vào giờ cao điểm. Tại một số tuyến, mức giảm lớn hơn như Vành đai 3 - Phạm Hùng từ 18,6 km/h xuống 12,7 km/h; Vành đai 2 - Láng từ 20,5 km/h xuống 14,4 km/h; Trần Duy Hưng từ 21,5 km/h xuống 12,2 km/h.
Quang cảnh buổi làm việc.
Cơ cấu phương tiện trên các tuyến đường chính cũng cho thấy sự mất cân đối khi xe máy chiếm 82,3%, ô tô con chiếm 12,2%. Hệ thống điểm, bãi đỗ xe tại 12 khu vực đô thị trước sắp xếp có tổng diện tích khoảng 34,04 ha với 577 điểm đỗ, mới đáp ứng khoảng 8-10% nhu cầu.
Giao thông công cộng hiện mới đáp ứng khoảng 4,8% nhu cầu đi lại bằng đường sắt đô thị và xe buýt. Hệ thống hiện có hai đoạn tuyến đường sắt đô thị và một tuyến BRT.
Quy hoạch cũng đặt vấn đề tổ chức lại các đầu mối kết nối Hà Nội với Vùng Thủ đô và các địa phương lân cận. Nội Bài tiếp tục giữ vai trò quan trọng, dự kiến đạt công suất 30 triệu lượt khách vào năm 2030 và 50 triệu lượt vào năm 2050. Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được nghiên cứu với công suất 50 triệu lượt khách/năm vào năm 2050, có thể mở rộng lên 100 triệu lượt khách/năm sau đó.
Đối với đường thủy, Hà Nội hiện có 254 km đường thủy nội địa quốc gia, 9 cảng và 110 bến, trong đó 29 bến đang hoạt động. Quy hoạch định hướng hình thành 5 cụm cảng với tổng công suất khoảng 30,1 triệu tấn/năm.
Đối với quy hoạch cấp nước, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng yêu cầu chuyển từ tư duy bảo đảm nhu cầu sử dụng sang xây dựng cấu trúc có khả năng dự phòng, ứng phó khi xảy ra sự cố.
Quy hoạch phải xác định rõ từng khu vực lấy nước từ đâu, có tuyến truyền tải thứ hai hay không, khả năng dự trữ trong bao lâu, điểm nghẽn ở đâu và dự án nào xử lý những điểm nghẽn đó.
Phó Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh yêu cầu chuyển sang tư duy "an ninh nguồn nước", với nguồn chủ lực, nguồn dự phòng và nguồn chiến lược; đồng thời hình thành mạng truyền tải liên thông gồm tuyến trục, mạng vòng và các điểm kết nối để có thể điều chuyển nguồn khi cần thiết.
Những "điểm độc đạo" như một tuyến ống, trạm bơm hoặc tuyến truyền tải phục vụ khu vực lớn phải được lập danh mục và có phương án thay thế. Nước ngầm cũng cần được xem xét như nguồn dự trữ chiến lược; bể chứa, trạm tăng áp được tính toán theo mức độ quan trọng của từng khu vực.
Quy hoạch đồng thời phải tính đến các kịch bản ô nhiễm nguồn, hạn hán, sự cố công trình, vỡ tuyến ống, mất điện diện rộng và thiên tai để khi xảy ra sự cố có thể kích hoạt phương án đã chuẩn bị.
Thành phố cũng cần có cơ sở dữ liệu thống nhất về nguồn nước, nhà máy, tuyến ống, bể chứa, trạm bơm và mạng lưới để chủ động điều phối.
Tầm nhìn quy hoạch 100 năm cần được cụ thể hóa bằng chương trình hành động theo từng giai đoạn. Trong giai đoạn 2026 - 2030 và 2031 - 2035, thành phố cần xác định các dự án ưu tiên, trước hết xử lý khu vực thiếu nước, xóa điểm độc đạo, hoàn thành mạng vòng, tăng bể chứa và trạm điều tiết, bảo vệ hành lang truyền tải, sau đó mới tăng công suất nguồn tại những nơi thực sự cần thiết.