Thành phố Hà Nội đang triển khai nhiều biện pháp quyết liệt nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí, đồng thời yêu cầu xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân trong cải thiện chất lượng không khí.
Kiểm soát bụi từ công trường đến đường phố
Tại tọa đàm "Thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội - Giải pháp của thành phố và trách nhiệm của các bên" do Sở nông nghiệp và môi trường TP Hà Nội tổ chức ngày 10/11, bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, đang là vấn đề được nhiều thành phố trên thế giới quan tâm.
Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và chất lượng cuộc sống đô thị.
Toàn cảnh tọa đàm.
Tại Hà Nội, chất lượng không khí thường diễn biến bất lợi vào thời kỳ đông - xuân. Điều kiện khí tượng như gió yếu, khả năng khuếch tán chất ô nhiễm hạn chế khiến bụi và các chất ô nhiễm dễ tích tụ ở tầng không khí gần mặt đất. Trong khi đó, hoạt động giao thông, xây dựng và sản xuất tiếp tục tạo áp lực lớn lên môi trường.
Trước thực trạng này, thành phố đã ban hành nhiều văn bản, kế hoạch chỉ đạo các đơn vị liên quan triển khai giải pháp ứng phó. Trong đó, Kế hoạch số 400/KH-UBND ngày 15/10/2026 của UBND TP Hà Nội về tăng cường, quyết liệt thực hiện các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí xác định rõ những nhiệm vụ trọng tâm và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Bà Thủy nhấn mạnh, thành phố đang tập trung vào những giải pháp có thể triển khai ngay, nhất là kiểm soát bụi tại các công trường xây dựng, phương tiện vận chuyển vật liệu; ngăn chặn tình trạng đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp; tăng cường thông tin, cảnh báo chất lượng không khí. Cùng với đó là thúc đẩy chuyển đổi xanh trong giao thông và hoàn thiện mạng lưới quan trắc môi trường.
Theo bà Thủy, kiểm soát ô nhiễm không khí là nhiệm vụ khó, không thể thực hiện đơn lẻ. Để các giải pháp phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, doanh nghiệp, chủ đầu tư, chính quyền xã, phường và người dân.
Trong đó, việc cung cấp thông tin chính xác, nâng cao nhận thức cộng đồng và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể có ý nghĩa quan trọng.
Tại tọa đàm, đại diện Sở Xây dựng, Công an thành phố, các ban quản lý dự án, chính quyền địa phương và đơn vị vệ sinh môi trường cùng trao đổi về những biện pháp cấp bách nhằm hạn chế các nguồn phát thải gây ô nhiễm.
Trung tá Phạm Hoài Nam, Phó trưởng Phòng Cảnh sát giao thông - Công an TP Hà Nội chia sẻ, hiện nay, trên địa bàn thành phố đang đồng loạt triển khai nhiều dự án quy mô lớn như Vành đai 1, Vành đai 2,5, Vành đai 3,5, Vành đai 4, Quốc lộ 6, Đại lộ Thăng Long, các dự án cầu vượt sông Hồng...
Việc triển khai đồng thời nhiều dự án khiến số lượng phương tiện tham gia giao thông tăng đột biến, đặc biệt là các phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng như cát, sỏi, xi măng, kéo theo nguy cơ gia tăng ô nhiễm môi trường.
Các nội dung tập trung vào kiểm soát bụi tại công trường xây dựng, phương tiện vận chuyển vật liệu, tình trạng bụi đường, hoạt động đốt rác và đốt rơm rạ. Đặc biệt, các đại biểu trao đổi về yêu cầu chủ động triển khai biện pháp ứng phó khi có cảnh báo chất lượng không khí ở mức xấu, thay vì chỉ xử lý khi ô nhiễm đã xảy ra.
Theo Kế hoạch số 400/KH-UBND, thành phố yêu cầu tăng cường kiểm soát các công trường, điểm phá dỡ, bãi tập kết vật liệu và tuyến vận chuyển. Chủ đầu tư, nhà thầu phải thực hiện che chắn, phủ kín vật liệu rời, vệ sinh đường nội bộ và lối ra vào, tổ chức rửa xe, hạn chế đất cát phát tán ra môi trường.
Đáng chú ý, các công trình lớn, có nguy cơ phát tán bụi cao được yêu cầu tăng cường giám sát bằng cảm biến, camera hoặc các giải pháp công nghệ phù hợp. Thành phố cũng đặt yêu cầu hoàn thiện hệ thống hàng rào công trường, lắp đặt thiết bị phun sương dập bụi và camera giám sát theo quy định.
Đối với hoạt động vận chuyển vật liệu, Công an thành phố được giao tăng cường kiểm tra, xử lý phương tiện không che phủ hoặc che phủ không kín, làm rơi vãi đất đá, bùn đất trên đường. Trách nhiệm không chỉ dừng ở lái xe mà còn được truy xuất đến công trường, chủ phương tiện và đơn vị vận tải có liên quan.
Trong khi đó, chính quyền xã, phường và các đơn vị vệ sinh môi trường có trách nhiệm tổ chức thu gom vật liệu rơi vãi, làm sạch các tuyến đường, nhất là khu vực có công trường và điểm nóng phát sinh bụi. Việc vệ sinh cần được thực hiện phù hợp, tránh quét khô hoặc thổi bụi khiến chất ô nhiễm phát tán trở lại không khí.
Đại diện UBND xã An Khánh thông tin, tại xã, có đơn vị trực hotline 24/24 để tiếp nhận thông tin tố giác, các ý kiến phản ánh của người dân về vấn đề đốt rác hở, đốt rơm rạ... Trên địa bàn, người dân xã được tuyên truyền và nâng cao ý thức, chuyển rơm rạ hoặc thu gom tập kết và ủ thành phân, hạn chế tình trạng đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường.
Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi bốn nhóm vấn đề trọng tâm.
Làm rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp lâu dài
Một nội dung quan trọng khác được các đại biểu tập trung thảo luận là trách nhiệm của từng chủ thể trong kiểm soát ô nhiễm không khí.
Theo đó, chủ đầu tư và nhà thầu phải chịu trách nhiệm về vệ sinh môi trường tại công trường; lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý phương tiện vi phạm; chính quyền cơ sở giám sát các nguồn phát thải và tổ chức vệ sinh môi trường trên địa bàn.
Đối với các hành vi đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp không đúng quy định, cần tăng cường kiểm tra, ngăn chặn và xử lý kịp thời. Người dân cũng được khuyến khích chủ động phản ánh các vi phạm về môi trường thông qua ứng dụng iHanoi hoặc chính quyền địa phương để cơ quan chức năng tiếp nhận, xử lý.
Về lâu dài, tọa đàm đặt ra yêu cầu kiểm soát đồng bộ các nguồn phát thải, nhất là giao thông và hoạt động sản xuất; thúc đẩy sử dụng phương tiện xanh, phát triển giao thông công cộng và triển khai vùng phát thải thấp theo lộ trình.
Công tác quan trắc, dự báo và cảnh báo chất lượng không khí cũng cần được nâng cao, gắn với cơ chế phối hợp giữa Hà Nội và các địa phương lân cận bởi ô nhiễm không khí có phạm vi tác động vượt ra ngoài ranh giới hành chính.
Kế hoạch số 400/KH-UBND cũng xác định cơ chế cảnh báo sớm theo từng giai đoạn. Khi có tín hiệu nguy cơ ô nhiễm trước 5 - 7 ngày, các cơ quan chức năng cần chủ động thông tin, rà soát nguồn thải lớn và triển khai biện pháp phòng ngừa.
Trước 48 - 72 giờ, các địa phương tăng cường kiểm soát công trường, vệ sinh đường phố và truyền thông khuyến cáo sức khỏe; tiếp tục cập nhật tình hình trước 24 giờ để điều chỉnh phương án ứng phó.
Thông qua tọa đàm, các đại biểu thống nhất rằng, kiểm soát ô nhiễm không khí không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự tham gia thực chất của doanh nghiệp, chủ đầu tư, đơn vị thi công và cộng đồng.
Việc phân định rõ trách nhiệm, tăng cường giám sát và công khai kết quả xử lý sẽ góp phần đưa các giải pháp kiểm soát ô nhiễm đi vào thực chất, hướng tới cải thiện chất lượng môi trường không khí và bảo vệ sức khỏe người dân Thủ đô.