Hà Tĩnh: Biến sở hữu trí tuệ thành công cụ phát triển thương hiệu, mở rộng thị trường

Nhiều cơ sở làm ăn, doanh nghiệp nhỏ ở Hà Tĩnh đã tranh thủ lợi thế sở hữu trí tuệ kết hợp với các nền tảng công nghệ, đưa sản phẩm vào định vị phân khúc, bảo chứng chất lượng và mở rộng kênh phân phối.

Nâng tầm đặc sản địa phương từ tài sản trí tuệ

Sự dịch chuyển từ nhận thức sang ứng dụng công cụ sở hữu trí tuệ thể hiện rõ nét nhất thông qua chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Hiện nay, Hà Tĩnh có 271 sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn từ 3 đến 5 sao còn hiệu lực chứng nhận. Việc gắn kết quyền sở hữu trí tuệ đã giúp loạt đặc sản chủ lực nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế vững chắc.

Tiêu biểu có bưởi Phúc Trạch, nhung hươu Hương Sơn, và kẹo cu đơ Hà Tĩnh được cấp Chỉ dẫn địa lý. Ngoài ra, các sản phẩm như cam Khe Mây, cam giòn, mực Thạch Kim, nước mắm Kỳ Ninh, mật ong Vũ Quang... đều được số hóa, chuẩn hóa tem nhãn và mã truy xuất nguồn gốc.

Nhờ có “giấy thông hành” sở hữu trí tuệ, các sản phẩm OCOP như trầm hương, bánh đa nem, bưởi... đã tự tin bước lên các sàn thương mại điện tử và tham gia vào chuỗi các phiên Mega Live xúc tiến thương mại trực tuyến, đưa đặc sản Hà Tĩnh tiếp cận người tiêu dùng toàn quốc.

Chị Nguyễn Thị Hạnh, đại diện HTX thu mua và sản xuất hải sản Hạnh Đạt, xã Lộc Hà chia sẻ: “Trước kia chúng tôi chỉ lo làm ra sản phẩm ngon rồi bán quanh vùng, không nghĩ đến chuyện đăng ký nhãn hiệu độc quyền hay thiết kế bao bì chuẩn hóa. 

Từ khi được hướng dẫn chuẩn hóa tài sản trí tuệ, sản phẩm của hợp tác xã không chỉ đứng vững trên kệ hàng siêu thị lớn mà còn tự tin tham gia thương mại điện tử. Khách hàng nhận diện rõ hơn, giá niêm yết minh bạch khách hàng yên tâm khi tiêu dùng sản phẩm”.

Anh Trần Hải Long, đại diện HTX Thu mua và Chế biến thủy hải sản Chiến Thắng, phường Hải Ninh chia sẻ: “Trước đây, sản phẩm của chúng tôi bán ra thị trường chủ yếu dựa vào thương lái, giá cả bấp bênh và thường xuyên bị giả mạo danh tiếng. 

Từ khi được hướng dẫn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý, chúng tôi đã biết dùng bộ nhận diện thương hiệu, tem truy xuất nguồn gốc làm ‘vũ khí’ bán hàng. Khách hàng quét mã là thấy ngay chứng nhận bảo hộ. Nhờ ứng dụng công cụ SHTT bài bản, việc đưa hàng lên các sàn thương mại điện tử lớn cũng thuận lợi hơn rất nhiều”.

Kiến tạo hệ sinh thái số hóa và minh bạch 

Theo báo cáo kinh tế - xã hội của tỉnh, lũy kế 9 tháng năm 2026, các lực lượng chức năng Hà Tĩnh đã xử lý hơn 2.100 vụ vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Gian lận thương mại chiếm tỷ lệ lớn với 72,4%. Trong đó, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chiếm 7,6% tổng số vụ vi phạm.

Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Hà Tĩnh nhận định các hành vi kinh doanh hàng nhái, hàng giả đang chuyển dịch mạnh sang môi trường số (mạng xã hội, livestream, sàn thương mại điện tử) với thủ đoạn vô cùng tinh vi. Do đó, tỉnh đặt mục tiêu nâng cao khả năng phát hiện vi phạm trên không gian mạng và kiên quyết xử lý nghiêm 100% vụ việc phát hiện. 

Song song với các biện pháp xử phạt, tỉnh Hà Tĩnh đang chú trọng đồng bộ hóa hệ sinh thái sở hữu trí tuệ bền vững ngay từ gốc. Ngành giáo dục đưa kiến thức nền tảng về sở hữu trí tuệ và bản quyền vào chương trình trường học. Giải pháp này giúp hình thành tư duy đổi mới sáng tạo, hình thành văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ từ sớm cho học sinh. 

Tích hợp tính năng hỗ trợ người dân phản ánh nhanh các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng nhái thông qua nền tảng Ứng dụng Công dân số i-HaTinh hoặc VNeID. 

Sự tham gia chủ động của cộng đồng thông qua công nghệ số giúp cơ quan chức năng tiếp nhận thông tin từ cơ sở nhanh chóng, tạo thành "lá chắn số" bảo vệ kịp thời uy tín của các nhà sản xuất và quyền lợi người tiêu dùng. 

Chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh Lê Thành Đông cho biết: “Chúng tôi đang dịch chuyển mạnh mẽ từ tư duy quản lý hành chính thuần túy sang vai trò kiến tạo. Mục tiêu không chỉ là cấp giấy chứng nhận hay đi xử lý vi phạm, mà là hỗ trợ doanh nghiệp khai thác, định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ. 

Việc tích hợp công nghệ giám sát trên môi trường số và khuyến khích người dân tham gia tố giác hàng giả qua các ứng dụng công nghệ giúp môi trường kinh doanh của Hà Tĩnh minh bạch, công bằng và cạnh tranh hơn”.

Ông Đông cho biết, Sở đang nỗ lực đồng hành, tổ chức các chuỗi tập huấn chuyên sâu tại các địa phương nhằm giúp các doanh nghiệp, hợp tác xã bồi dưỡng kỹ năng thiết kế, tra cứu nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và ứng dụng hiệu quả các công cụ chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu cộng đồng. Mục tiêu là chuyển hóa toàn bộ tài sản trí tuệ này thành giá trị kinh tế thực tế.

Triển khai đồng bộ 5 giải pháp bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ

Ông Trần Mạnh Hùng, Trưởng phòng Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Sở KH&CN cho biết, để bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và ứng dụng công cụ trong sản xuất kinh doanh và phát triển thương hiệu, tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai đồng bộ 5 giải pháp cụ thể.

Ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc. Áp dụng hệ thống QR Code thông minh và số hóa cơ sở dữ liệu dùng chung giúp người tiêu dùng quét mã kiểm tra quy trình sản xuất và văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ tức thời.

Chủ động rà soát không gian mạng. Lực lượng quản lý thị trường đẩy mạnh thực hiện Đề án 319 của Chính phủ, chủ động dùng phần mềm giám sát quét qua Facebook, TikTok, Shopee, Lazada để phát hiện sớm các kho hàng giả mạo đặc sản Hà Tĩnh.

Tố giác trực tuyến qua ứng dụng công dân. Tích hợp cổng phản ánh kiến nghị trên ứng dụng i-HaTinh và VNeID, cho phép người dân gửi hình ảnh, video hàng giả trực tiếp đến cơ quan chức năng để xử lý nhanh trong ngày.

Hợp tác với các sàn thương mại điện thương mại điện tử xây dựng cơ chế phối hợp gỡ bỏ thần tốc (trong vòng 24 - 48 giờ) đối với các gian hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, đồng thời hỗ trợ HTX xây dựng gian hàng chính hãng (Mall).

Siết chặt khâu chuyển phát vận chuyển. Ký cam kết với các đơn vị bưu chính (Viettel Post, VNPost...), yêu cầu các chủ shop online phải chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa trước khi ký hợp đồng ship COD nhằm chặn đứng chuỗi cung ứng hàng giả từ cửa kho.