Hà Tĩnh đang tập trung tháo gỡ những “nút thắt” về nguồn lực, hạ tầng và cơ chế quản lý, chuyển hướng đầu tư mở rộng mạng lưới từ các công trình sẵn có nhằm nhanh chóng nâng tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sạch.
Khát vọng nước sạch và những “nút thắt”
Chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, ông Nguyễn Mậu Đại, Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn Hà Tĩnh cho biết: “Tại nhiều địa phương ở Hà Tĩnh, không ít công trình cấp nước tập trung từng rơi vào tình trạng hoạt động kém hiệu quả, xuống cấp hoặc chậm tiến độ do vướng mắc nhiều mặt.
Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Hà Tĩnh đặt mục tiêu phân bổ ngân sách trung ương và địa phương để đầu tư mở rộng đồng loạt 13 công trình cấp nước sạch hiện có. Giải pháp tối ưu hóa công suất từ các trạm cấp nước thô sẵn có này sẽ giúp tiết kiệm tối đa chi phí đầu tư mới và tăng nhanh tỷ lệ bao phủ”.
Việc xây dựng hệ thống ống dẫn và trạm xử lý ở các vùng nông thôn, miền núi đòi hỏi kinh phí rất cao. Trong khi đó, giá nước thấp và số lượng người dùng phân tán khiến các doanh nghiệp tư nhân e ngại đầu tư.
Hạ tầng không đồng bộ, nhiều trạm cấp nước xây dựng từ nhiều năm trước nay đã cũ hỏng, công nghệ lạc hậu, mạng lưới đường ống chưa phủ kín các khu dân cư thưa thớt.
Trong khi đó, cơ chế quản lý bất cập. Sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và đơn vị vận hành đôi khi còn lúng túng trong việc phân chia vùng cấp nước, tính toán giá dịch vụ hay bố trí kinh phí duy tu, sửa chữa nhỏ".
Thay đổi chiến lược để bứt phá
Trước thực trạng trên, tỉnh Hà Tĩnh đang đẩy mạnh nhiều giải pháp quyết liệt nhằm khơi thông nguồn lực, tháo gỡ khó khăn cho các dự án.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Tiến Hùng, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh cho biết: “Cái khó lớn nhất trước đây nằm ở nguồn lực đầu tư hạ tầng quá lớn trong khi mật độ dân cư nông thôn thưa thớt, dẫn đến suất đầu tư trên mỗi hộ gia đình ở mức cao. Thêm vào đó, việc biến đổi khí hậu gây ô nhiễm, suy giảm nguồn nước thô và hạ tầng cũ xuống cấp cũng là những rào cản rất lớn.
Người dân phấn khởi khi được sử dụng nguồn nước sạch.
Để khắc phục, chúng tôi đã tham mưu UBND tỉnh thay đổi hoàn toàn chiến lược: Không dàn trải đầu tư nhà máy mới, mà tập trung cao độ vào việc mở rộng mạng lưới, đấu nối từ các công trình đầu mối sẵn có. Phương án này giúp phát huy tối đa công suất thiết kế, giảm giá thành xây dựng và đưa nước sạch đến nhà dân nhanh nhất.
Ngoài ra, việc lồng ghép linh hoạt nguồn vốn từ Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới và ban hành các chính sách ưu đãi giai đoạn 2026 – 2030 đang tạo động lực rất lớn cho các đơn vị thi công”.
“Chúng tôi xác định công trình xây xong phải chạy tốt và bền vững. Tỉnh đã thực hiện bàn giao các trạm cấp nước hoạt động kém hiệu quả ở địa phương về cho Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn làm đầu mối quản lý chuyên nghiệp. Đơn vị vận hành phải áp dụng công nghệ số, như phối hợp qua ứng dụng i-HaTinh để tiếp nhận và xử lý sự cố rò rỉ, nước yếu ngay lập tức theo phản ánh của người dân.
Đồng thời, ngành phối hợp chặt chẽ với chính quyền các xã để tăng cường tập huấn, nâng cao ý thức bảo vệ hành lang nguồn nước của cộng đồng. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo quyền tiếp cận nước sạch công bằng, chất lượng cho mọi người dân nông thôn, biến nước sạch trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội vững chắc cho các vùng quê Hà Tĩnh”, ông Hùng nói thêm.