Họa sĩ Đỗ Đức qua đời để lại niềm tiếc thương trong giới mỹ thuật. Cả đời gắn bó với núi rừng, ông không chỉ để lại dấu ấn trong lĩnh vực nghệ thuật mà còn ở hành trình bền bỉ xây dựng hàng chục điểm trường cho trẻ em vùng cao.
Theo thông tin từ gia đình, họa sĩ Đỗ Đức qua đời vào rạng sáng 7/4 sau thời gian điều trị bệnh hiểm nghèo. Ông qua đời ở tuổi 81.
Hay tin họa sĩ Đỗ Đức qua đời, bạn bè, đồng nghiệp không giấu được sự bàng hoàng, thương tiếc.
Họa sĩ Đỗ Đức qua đời ở tuổi 81.
Họa sĩ Đỗ Thu Hương bày tỏ niềm thương nhớ khi nhắc về họa sĩ Đỗ Đức. Trong ký ức của bà, họa sĩ Đỗ Đức là người đồng nghiệp, người anh vừa vững chãi, vừa ấm áp và dịu dàng. Ông luôn sống tự tại và hết lòng với người khác.
Nữ họa sĩ tin rằng, sinh thời họa sĩ Đỗ Đức sống tận tâm, thì giờ đây ông cũng thong dong, nhẹ nhàng bay về miền mây trắng.
Họa sĩ Hoàng Tuấn Can nói ông bàng hoàng, buồn và thương tiếc khi biết tin họa sĩ Đỗ Đức rời cõi tạm.
"Lão họa sĩ, nhà văn, nhà văn hóa, nhà thiện nguyện, nhà phản biện xã hội đã ra đi. Thêm một tài năng với trái tim thiện lành đã rời xa cõi tạm Cầu cho ông siêu sinh tiêu diêu rong chơi miền cực lạc. Xin được chia buồn với đại gia đình họa sĩ và giới mỹ thuật Việt Nam", họa sĩ Hoàng Tuấn Can bày tỏ.
Hoàng Tuấn Can cho rằng, ở thế hệ cùng thời, họa sĩ Đỗ Đức là một trong số ít tài năng còn lại trong giới mỹ thuật Việt Nam.
"Sức làm việc và năng lượng của ông rất đáng kính nể, đáng khâm phục. Ông có nhiều tranh được lưu giữ ở Bảo tàng Mỹ Thuật Việt Nam và có nhiều đầu sách đã được xuất bản.
Ngoài hoạt động về chuyên môn, ông còn tham gia thiện nguyện giúp đồng bào, các cháu học sinh vùng sâu, vùng xa. Hơn 10 năm tham gia thiện nguyên, ông cùng đoàn đã xây dựng 20 điểm trường với 45 lớp học", họa sĩ Hoàng Tuấn Can cho hay.
Một số tác phẩm của họa sĩ Đỗ Đức.
Kiến trúc sư Nguyễn Phú Đức xúc động cho rằng, với tâm và tầm của mình, họa sĩ Đỗ Đức như một ngọn núi cao, ở đó có vô vàn đóa hoa của những điều tốt đẹp.
"Đúng như các dự án "Hoa của đá" mà ông miệt mài đóng góp xây dựng trường suốt 12 năm qua.
Ông vẽ ngựa vẽ đủ mọi kiểu dáng, nhưng dù độc mã, đôi hay cả đàn ngựa thì vẫn nhỏ bé trong bức tranh núi rừng, hệt như đức tính khiêm nhường trong ông. Hôm nay, "chú ngựa thồ già" lại phải chọn đúng năm Ngọ để ra đi cùng đàn", kiến trúc sư Nguyễn Phú Đức giãi bày.
Họa sĩ Đỗ Đức sinh năm 1945 ở Đại Từ (Thái Nguyên). Ông tốt nghiệp Khoa Mỹ thuật, Trường Văn hóa nghệ thuật Việt Bắc năm 1970.
Năm 1980, ông tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Hà Nội (nay là Đại học Mỹ thuật Việt Nam) với bài thi tốt nghiệp tranh khắc gỗ "Chợ vùng cao". Tác phẩm này đã được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đưa vào bộ sưu tập tranh khắc gỗ.
Họa sĩ Đỗ Đức được nhiều người yêu mến gọi là "họa sĩ của núi rừng" khi cả đời ông dành trọn tâm huyết cho đề tài miền núi. Nơi đây vừa là không gian sống, vừa là nguồn cảm hứng xuyên suốt trong hành trình sáng tác của ông.
Tuy nhiên, tranh của ông không dừng ở việc tái hiện phong cảnh, mà hướng tới kể những câu chuyện nhân sinh.
Đặc biệt, hình tượng con ngựa xuất hiện nhiều trong tranh đã trở thành dấu ấn riêng. Ban đầu, ông bị thu hút bởi vẻ đẹp tạo hình - sự cân đối và nhịp điệu của con vật này. Nhưng dần dần, con ngựa trong tranh họa sĩ Đỗ Đức mang ý nghĩa biểu tượng: đó là sự bền bỉ, chịu đựng và gắn bó, những phẩm chất mà ông nhìn thấy ở con người vùng cao.
Nhân sinh quan trong nghệ thuật của họa sĩ là "hiện thực có chiều sâu", nơi hình ảnh là phương tiện để chuyển tải trải nghiệm sống và suy tư về con người. Chính vì vậy, dù đề tài quen thuộc, tranh của ông vẫn có sức gợi, mang lại cảm giác gần gũi nhưng không đơn giản.
Đến nay, họa sĩ đã có 8 cuộc triển lãm cá nhân như: "Non nước biên thùy", "Ngựa trên núi"…
Ngoài hội họa, họa sĩ Đỗ Đức còn là nhà nghiên cứu phong tục văn hóa, tập quán. Ông từng xuất bản gần 20 tập sách riêng và 10 tập sách viết chung về mỹ thuật, điêu khắc, nhiếp ảnh… và văn hóa dân tộc như "Trang phục và nét văn hóa của các dân tộc thiểu số phía Bắc Việt Nam", "Hà Nội đây chứ đâu"...
Đặc biệt, cuốn sách "Trang phục và nét văn hóa của các dân tộc thiểu số phía Bắc Việt Nam" gồm 200 bức tranh kèm 40 bài viết của ông đã được "Giải thưởng Sách Quốc gia năm 2023.
Họa sĩ Đỗ Đức và nhóm thiện nguyện “Hoa của đá” trong buổi trao tặng điểm trường tại Há Đề, Sủng Trái, Đồng Văn (Hà Giang cũ) vào tháng 1/2025.
Bên cạnh sáng tác, họa sĩ Đỗ Đức có nhiều hoạt động nhân văn gắn với chính vùng đất ông theo đuổi. Không chỉ vẽ về miền núi, ông còn tìm cách quay trở lại đóng góp cho cộng đồng nơi đây.
Trong nhiều năm, họa sĩ đã đồng hành cùng các hoạt động thiện nguyện hướng về vùng cao, đặc biệt là hỗ trợ giáo dục.
Ông có hơn 10 năm đồng hành cùng Quỹ xây trường học "Vì tương lai trẻ em vùng cao" và "Hoa của đá". Nhóm đã xây dựng được 18 điểm trường thuộc các huyện Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh với 41 lớp học với trang bị đầy đủ học cụ. Có điểm còn thêm phòng lưu trú giáo viên cắm bản.
Ông trực tiếp tham gia cùng nhóm cộng sự gây quỹ, bán và đấu giá tranh để xây dựng trường học cho trẻ em ở những bản làng hẻo lánh. Họa sĩ coi đó như một cách "trả nghĩa" cho mảnh đất đã nuôi dưỡng cảm hứng nghệ thuật của mình.