Hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng

Thực hiện Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng để thay thế Thông tư số 04/2023/TT-BXD ngày 30/6/2023.

Vụ Khoa học công nghệ môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, việc xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng (QCVN 16:2026/BXD) nhằm cập nhật, hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật và biện pháp quản lý đối với sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng; bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật mới về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và quản lý vật liệu xây dựng.

Đồng thời, QCVN 16:2026/BXD sẽ có quy định nhằm chuyển mạnh phương thức quản lý theo mức độ rủi ro, giảm các yêu cầu không còn phù hợp, hạn chế chồng chéo và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh vật liệu xây dựng.

Một trong những định hướng quan trọng của dự thảo QCVN 16:2026/BXD là đồng bộ với cơ chế quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa dựa trên mức độ rủi ro. 

Theo đó, các sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng thuộc phạm vi Quy chuẩn được phân định theo nhóm rủi ro cao và nhóm rủi ro trung bình, làm cơ sở áp dụng yêu cầu kỹ thuật và phương thức đánh giá sự phù hợp phù hợp với tính chất, mức độ rủi ro của từng nhóm sản phẩm.

Cách tiếp cận này nhằm tập trung nguồn lực quản lý vào những sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến an toàn công trình, sức khỏe con người và môi trường, đồng thời tránh áp dụng yêu cầu quản lý quá mức cần thiết đối với các sản phẩm có mức độ rủi ro thấp hơn.

Dự thảo QCVN 16:2026/BXD làm rõ nguyên tắc nhận diện sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý trên cơ sở xem xét đồng thời: Tên sản phẩm; mô tả kỹ thuật; thành phần; công dụng; mục đích sử dụng; mã HS tham khảo. 

Quy định này nhằm hạn chế cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng, đặc biệt đối với hoạt động nhập khẩu, kiểm tra chất lượng và thông quan hàng hóa.

Bên cạnh đó, dự thảo QCVN 16:2026/BXD rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn viện dẫn, phương pháp thử, phương pháp lấy mẫu và các chỉ tiêu kỹ thuật thiết yếu đối với từng loại sản phẩm, hàng hoá. 

Phân định rõ các quy định yêu cầu mang tính kỹ thuật như mức giới hạn, chỉ tiêu kỹ thuật, phương pháp thử, lấy mẫu và yêu cầu đánh giá sự phù hợp. 

Xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, tổ chức thử nghiệm, tổ chức chứng nhận và cơ quan quản lý nhà nước trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh.

Dự kiến, QCVN 16:2026/BXD sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Sau khi đi vào cuộc sống, quy chuẩn mới sẽ tạo cơ sở kỹ thuật thống nhất cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng; phân bổ nguồn lực quản lý theo mức độ rủi ro…

Trong khi đó, quy chuẩn mới sẽ giúp các doanh nghiệp làm rõ phạm vi và cách nhận diện sản phẩm thuộc diện quản lý, hạn chế vướng mắc khi áp dụng và thông quan; áp dụng biện pháp quản lý tương ứng với mức độ rủi ro của sản phẩm, tránh phát sinh yêu cầu không cần thiết; tạo điều kiện cho việc áp dụng vật liệu mới, vật liệu tái chế, công nghệ mới khi đáp ứng yêu cầu về an toàn, chất lượng và môi trường…

Trước đó, Bộ Xây dựng đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng (QCVN 16:2023/BXD) kèm theo Thông tư số 04/2023/TT-BXD ngày 30/6/2023. 

Trong thời gian qua, QCVN 16:2023/BXD đã tạo cơ sở kỹ thuật bắt buộc để kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng sản xuất trong nước và nhập khẩu. 

Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy một số nội dung cần được cập nhật, hoàn thiện. Do đó, việc xây dựng QCVN 16:2026/BXD là cần thiết nhằm cập nhật yêu cầu kỹ thuật, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với cơ chế quản lý mới.