Chiều 11/8, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp cùng UBND thành phố Hà Nội tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền Bắc.
Bài toán xây dựng quy định tránh chồng chéo với luật chuyên ngành
Hội thảo lấy ý kiến góp ý Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại Hà Nội có sự tham gia, đóng góp ý kiến của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước, địa phương, chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, công nghiệp văn hóa.
Theo Bộ VH,TT&DL, việc lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sẽ góp phần hoàn thiện các quy định, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa trong giai đoạn mới, đồng thời, tạo động lực quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Việt Hùng/MCST).
Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Cao Thái, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) cho biết, dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tương đối khó và mang tính đặc thù cao.
Mặt khác, về mặt nội dung, mặc dù khái niệm "phát triển công nghiệp văn hóa" đã xuất hiện trong Nghị quyết của Đảng, nhưng khi đưa vào luật vẫn là một khái niệm rất mới và bao trùm lên nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác nhau.
Thử thách lớn nhất đối với Ban soạn thảo là làm sao để các quy định trong luật vừa có sự giao thoa, gắn kết nhưng không gây chồng chéo với các luật chuyên ngành đã có từ trước. Các quy định trong dự án tập trung vào các cơ chế để thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến nhất trí cao với chủ trương soạn thảo dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và cho rằng, việc xây dựng dự thảo Luật là một bước rất cần thiết và kịp thời cho việc phát triển công nghiệp văn hóa, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng trong lĩnh vực này.
Các đại biểu đều đánh giá dự thảo Luật rất quan trọng trong hệ thống văn bản luật, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực văn hóa.
Các ý kiến cũng nhận định dự thảo Luật được thiết kế chặt chẽ, có hệ thống, mạch lạc, rõ ràng, bám sát chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về "ba chuyển dịch" lớn, hoàn thiện thể chế nhằm tạo đột phá, khơi thông sức sáng tạo của toàn xã hội, đồng thời huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển văn hóa…
Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Đỗ Văn Đại, Phó hiệu trưởng trường Đại học Luật TP.HCM cho rằng, những nguyên tắc được nêu trong dự thảo đang mang hàm ý về hoạt động văn hóa hoặc công nghiệp văn hóa, thay vì nguyên tắc của phát triển văn hóa.
Đồng thời, số lượng nguyên tắc chỉ cần dao động trong khoảng 2-3 nguyên tắc nhưng cần đặt trọng tâm cao về phát triển hoạt động văn hóa, thay vì việc quản lý hoạt động văn hóa.
Ông Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam đóng góp ý kiến tại hội thảo. (Ảnh: Việt Hùng/MCST).
Trong khi đó, ông Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam đề xuất về chính sách phát triển công nghiệp văn hóa.
Theo ông Sơn, dự thảo có nội dung quan trọng mà các nước vốn ưu tiên, đó là xuất khẩu văn hóa. Dự thảo có ghi "có khả năng xuất khẩu", nhưng theo ông như vậy là chưa đủ mạnh và nội dung này đang nằm trong một chuỗi các hoạt động.
"Tôi đề nghị trong mục này cần có chính sách ưu tiên cho các sản phẩm xuất khẩu văn hóa. Từ Trung Quốc đến Hàn Quốc, chẳng hạn, các nước ưu tiên việc xuất khẩu văn hóa và Nhà nước sẵn sàng cho vay với lãi suất 0%, để phục vụ việc xuất khẩu văn hóa. Hàn Quốc phát triển mạnh cũng có lý do từ việc này.
Vì vậy, tôi đề nghị nội dung về xuất khẩu văn hóa được tách thành một mục riêng trong luật, thay vì để nằm chung với các nội dung khác", ông Sơn nói.
Ông Trường Sơn cũng đề xuất cần bổ sung tiêu chí đánh giá sản phẩm văn hóa nào xứng đáng được ưu tiên, dựa trên sự công nhận của công chúng trên các nền tảng số, bên cạnh giải thưởng và các tiêu chí khác. Ông nhấn mạnh, sự công nhận của công chúng có thể được đưa vào như một tiêu chí định lượng để đánh giá sản phẩm văn hóa.
Các đại biểu tham dự hội thảo. (Ảnh: Việt Hùng/MCST).
Công nghiệp văn hóa cần được thúc đẩy càng sớm càng tốt
Đánh giá về những điểm đột phá của dự thảo, bà Nguyễn Quý Phương, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu báo chí truyền thông, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV tư vấn QP Việt Nam nhận định, Dự thảo đã thể hiện bước chuyển từ cách tiếp cận quản lý hoạt động văn hóa theo từng lĩnh vực sang tiếp cận công nghiệp văn hóa như một hệ thống hoạt động kinh tế dựa trên sáng tạo, tài nguyên văn hóa, công nghệ và tài sản trí tuệ.
Theo bà Phương, việc xác lập chuỗi giá trị từ sáng tạo, phát triển, sản xuất, phân phối, thương mại hóa, trình diễn, tiêu dùng đến tái đầu tư là hướng tiếp cận phù hợp để liên kết chính sách văn hóa với chính sách thị trường, đầu tư, tài chính, công nghệ và sở hữu trí tuệ.
Ngoài ra, Dự thảo đã đưa vào một số công cụ thể chế mới như: cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Mã định danh tài sản trí tuệ, Hồ sơ tài sản trí tuệ số, Cơ chế sử dụng tài sản trí tuệ làm tài sản bảo đảm tín dụng, Quy định về tổ hợp sáng tạo, cụm công nghiệp sáng tạo... Đây là các cấu phần có khả năng tạo lập thị trường nếu được thiết kế rõ về điều kiện áp dụng và cơ chế thực thi.
Tuy nhiên, bà Nguyễn Quý Phương và GS.TS Đỗ Văn Đại cùng cho rằng, đối với một số chính sách ưu đãi, Bộ VH,TT&DL nên trực tiếp quyết định tiêu chí, định mức ưu đãi thay vì giao Chính phủ quyết định như được nêu trong dự thảo.
"Với khoảng 20 nội dung giao Chính phủ quy định được nêu trong dự thảo, chúng ta cần xem xét lại một cách nghiêm túc. Những vấn đề thuộc thẩm quyền của Bộ VH,TT&DL, cần được quy định ngay trong luật này", bà Nguyễn Quý Phương nêu quan điểm.
Tại hội thảo, đại diện các cơ quan, tổ chức, cá nhân góp ý về các khái niệm trong dự thảo Luật, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong ngành công nghiệp văn hóa, hình thành và mở rộng thị trường công nghiệp văn hóa, các quy định về tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa…
Ông Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Việt Hùng/MCST).
Sau khi lắng nghe các ý kiến phát biểu, kết luận tại Hội thảo, ông Nguyễn Huy Dũng, Uỷ viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL đánh giá cao sự có mặt và các đóng góp đa chiều từ đại diện cơ quan chức năng, doanh nghiệp, hội nghề nghiệp và chuyên gia.
Theo thứ trưởng, nếu Việt Nam không phát triển được công nghiệp văn hóa thì sẽ khó phát triển các ngành công nghiệp khác, bởi đây là lĩnh vực có nhiều lợi thế được tổ tiên để lại và phù hợp với con người Việt Nam. Theo ông, điều này khiến sứ mệnh đặt ra lớn hơn, trong khi thách thức cũng không nhỏ vì phải giải quyết nhiều giá trị vô hình.
Do đó, ban soạn thảo sẽ tiếp thu tất cả các ý kiến đóng góp, nghiên cứu và mở rộng ra những nội dung chưa rõ nhằm hoàn thiện dự thảo trước khi gửi Bộ Tư pháp thẩm định và trình Chính phủ, Quốc hội xem xét vào tháng 10 sắp tới.
"Bộ trưởng Bộ VH,TT&DL Lâm Thị Phương Thanh đã có chỉ đạo rất rõ về công tác xây dựng dự thảo. Bộ trưởng nhấn mạnh, công tác xây dựng Luật không phải làm một bộ luật để cho xong một việc, để báo cáo là Bộ làm được, mà làm sao để thúc đẩy công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển.
Chúng ta đã kỳ vọng là đến năm 2030 công nghiệp văn hóa chiếm tỷ trọng 7% GDP, nhưng chúng tôi kỳ vọng là công nghiệp văn hóa chiếm 7% GDP càng sớm càng tốt, tại sao lại phải chờ đến năm 2030?
Chúng tôi mong muốn xây dựng một bộ luật để tác động vào sự phát triển công nghiệp văn hoá chứ không phải chỉ để hoàn thành công việc", ông Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.
Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa gồm 9 Chương, được kết cấu bám theo chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.
Tinh thần chủ đạo của Luật là: chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế.
6 nhóm chính sách lớn dự kiến đề xuất trong Luật bao gồm: Tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa là yếu tố đột phá, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng; Nhân lực và nhân tài công nghiệp văn hóa là yếu tố cốt lõi, đóng vai trò trung tâm; Hạ tầng công nghiệp văn hóa là yếu tố nền tảng, vừa là tiền đề, vừa là cơ sở cho phát triển bền vững; Thị trường công nghiệp văn hóa là yếu tố then chốt, mang tính quyết định đối với thành công; Hỗ trợ tài chính và ưu đãi đầu tư là yếu tố bảo đảm nguồn lực, chuyển chính sách thành dòng vốn thực tế; Hệ sinh thái công nghiệp văn hóa là khung kết nối, bảo đảm các thành tố và các công đoạn trong chuỗi giá trị phát triển cân bằng, gắn kết với nhau.