Lãnh đạo Sở Công thương nói gì về trung tâm Cao Bằng bị ngập úng thời gian qua?

Lãnh đạo Sở Công thương Cao Bằng khẳng định loạt hồ thủy điện trên địa bàn không có chức năng điều tiết cũng như không gây ra các trận lũ lụt, ngập úng trên địa bàn thời gian qua.

Sở Công thương: Hồ thủy điện không cắt lũ, không tạo ra lũ

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện thông tin cho rằng, một phần lũ lụt tại ở khu vực trung tâm tỉnh Cao Bằng là do các hồ thủy điện tích trữ và xả lũ, đơn cử như trận lũ hồi tháng 6 vừa qua. 

Các thông tin trên mạng cho rằng, trên thượng nguồn sông Bằng Giang và sông Hiến có nhiều hồ thủy điện đang hoạt động, khi có mưa lũ, các hồ này xả nước về trung tâm tỉnh Cao Bằng. Phía hạ lưu sông Bằng Giang tiếp tục có các hồ thủy điện khiến việc thoát lũ gặp khó khăn. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến khu vực trung tâm tỉnh Cao Bằng bị ngập úng cục bộ, theo các nhận định trên mạng xã hội.

Trước thông tin trên, trả lời câu hỏi của PV Báo Xây dựng tại buổi họp báo 6 tháng đầu năm 2026 của UBND tỉnh Cao Bằng diễn ra mới đây, ông Hà Văn Nam, Phó giám đốc Sở Công thương cho biết: Đợt lũ lụt tháng 10/2025 và tháng 6/2026 vừa qua, với lượng mưa tập trung, cường độ lớn đã gây ngập úng cục bộ tại một số khu vực trũng thấp, ven sông Bằng Giang và sông Hiến thuộc các phường Thục Phán, Nùng Trí Cao, Tân Giang.

Hiện trên lưu vực các tuyến sông này đang có 5 nhà máy thủy điện gồm: Bình Long, Bạch Đằng, Hồng Nam, Tiên Thành và Hoà Thuận.

Đây là các hồ chứa có dung tích hữu ích rất nhỏ (chỉ từ 0,6 - 2,75 triệu m³), các hồ chứa này không có dung tích phòng lũ (không có chức năng cắt lũ) và không thể tích trữ lượng nước lớn để tạo ra lũ.

Ông Nam cho biết, theo quy trình vận hành hồ chứa do cấp có thẩm quyền phê duyệt, trong mùa lũ, các nhà máy phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc cân bằng dòng chảy. 

Theo đó, lượng nước lũ tự nhiên chảy về hồ chứa bao nhiêu sẽ được điều tiết qua tổ máy và cửa van đập tràn xuống hạ lưu bấy nhiêu. Nói cách khác, lưu lượng đến bằng lưu lượng xả. Tuyệt đối không xả lớn hơn lưu lượng lũ tự nhiên đổ về hồ chứa.

Số liệu quan trắc mực nước, lưu lượng được truyền tự động 24/24h theo thời gian thực về Cục Quản lý tài nguyên nước - Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Hệ thống cơ sở dữ liệu thủy điện Việt Nam - Bộ Công thương để giám sát trực tuyến.

Chủ động phương án phòng ngừa

Cũng theo ông Nam, nguyên nhân chính gây ngập úng trên địa bàn thời gian qua là do cường độ mưa quá lớn từ thượng nguồn đổ về trong thời gian ngắn, kết hợp địa hình dốc làm nước sông Bằng Giang dâng cao đột ngột. Hạ tầng đô thị chưa đáp ứng, hệ thống cống thoát nước nhỏ, tắc nghẽn. Khi nước sông dâng cao gây ra hiện tượng "dội ngược" (úp cống), khiến nước trong đô thị không thể thoát ra sông.

Ông Nam khẳng định, UBND tỉnh Cao Bằng xác định công tác phòng, chống ngập úng và bảo đảm an toàn dân sinh là nhiệm vụ trọng tâm nên đã triển khai đồng bộ các giải pháp như: Giao Sở Công thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị tư vấn độc lập rà soát, đánh giá toàn diện ảnh hưởng của hệ thống thủy điện trên lưu vực sông Bằng Giang để đánh giá khoa học và mô phỏng kịch bản lũ.

Tổ chức nghiên cứu, xây dựng bản đồ mô phỏng kịch bản ngập lụt tương ứng với các cấp lưu lượng lũ để chủ động phương án ứng phó.

Yêu cầu các nhà máy thủy điện chấp hành nghiêm quy trình vận hành hồ chứa đã được phê duyệt. Thực hiện nghiêm chế độ trực vận hành 24/24h, duy trì còi cảnh báo xả lũ. 

Kịp thời báo cáo Sở Công thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh khi có tình huống bất thường để chỉ đạo xử lý theo thẩm quyền. Tuyệt đối không xả tràn gây biến động dòng chảy đột biến.

Rà soát, cải tạo nâng cấp toàn bộ hệ thống thoát nước đô thị. Thực hiện nạo vét lòng sông, xử lý các điểm co thắt, giải tỏa hành lang thoát lũ bị lấn chiếm. 

Hạn chế xây dựng công trình tại các vùng trũng thấp. Đầu tư hệ thống cảnh báo ngập lụt theo thời gian thực và đẩy mạnh bảo vệ rừng đầu nguồn.