Lào Cai đang đứng trước một vận hội mới: Biến lợi thế bản sắc, cảnh quan và vị trí cửa ngõ thành thương hiệu phát triển, kết nối sâu hơn với thị trường trong nước và quốc tế.
Khát vọng từ miền biên viễn
Khi nắng sớm vừa chạm đỉnh Fansipan, những dải mây trắng còn quấn quanh Hoàng Liên Sơn, dưới thung lũng Mường Hoa, người dân vùng cao đã bắt đầu một ngày mới. Những gùi nông sản theo chân người Mông xuống chợ, những homestay chuẩn bị đón khách. Trong khi đó ở phía cửa khẩu quốc tế Lào Cai, từng đoàn xe hàng nối nhau làm thủ tục thông quan. Hai nhịp sống tưởng như khác biệt lại đang cùng tạo nên diện mạo mới của một Lào Cai năng động: Một bên là chiều sâu văn hóa, một bên là sức bật của giao thương, du lịch và hội nhập.
Nếu trước đây Lào Cai thường được nhắc đến như một tỉnh miền núi nơi địa đầu Tổ quốc, thì nay vị thế ấy đang được mở rộng. Hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, kinh tế cửa khẩu phát triển, du lịch tăng trưởng mạnh, chuyển đổi số được đẩy nhanh… đang giúp địa phương biến lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh.
Với phong cảnh núi non trùng điệp khiến du khách đến với Lào Cai.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai, 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đón hơn 6,7 triệu lượt khách, đạt gần 60% kế hoạch năm. Trong đó, khách quốc tế khoảng 941.000 lượt, tăng 31% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng thu từ khách du lịch đạt 25.370 tỷ đồng, xấp xỉ một nửa kế hoạch cả năm.
Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của Lào Cai trên bản đồ du lịch. Đáng chú ý, cơ cấu thị trường quốc tế cũng đang thay đổi nhanh. Khách đến từ Philippines đạt 59.604 lượt; Trung Quốc 36.089 lượt; Ấn Độ 31.241 lượt chỉ trong 6 tháng đầu năm.
Riêng thị trường Ấn Độ đang nổi lên như một "điểm sáng" mới. Trước Covid-19, Lào Cai đón khoảng 5.600 lượt khách Ấn Độ mỗi năm. Năm 2025, con số này tăng lên 38.275 lượt. Chỉ 7 tháng đầu năm 2026, địa phương đã đón 35.730 lượt, tương đương hơn 93% tổng lượng khách Ấn Độ của cả năm trước.
Đây không còn là thị trường cần thăm dò mà đã đủ lớn để Lào Cai và các doanh nghiệp tính đến việc xây dựng sản phẩm chuyên biệt. Với khách Ấn Độ, nhu cầu không chỉ là tham quan. Nghỉ dưỡng, Yoga, chăm sóc sức khỏe, trải nghiệm văn hóa, du lịch tâm linh và đặc biệt là du lịch cưới đang mở ra những hướng đi mới.
Sa Pa có thể kết hợp khí hậu mát mẻ, cảnh quan núi cao với Yoga, wellness, dược liệu bản địa và trải nghiệm văn hóa vùng cao. Bắc Hà, Pha Long hay các điểm du lịch cộng đồng có thể phát triển sản phẩm từ chợ phiên, nghề thủ công, ẩm thực và đời sống bản làng.
Tại cuộc làm việc ngày 13/8, ngành du lịch Lào Cai xác định sẽ phối hợp với Đại sứ quán Ấn Độ và Hiệp hội các nhà điều hành tour Ấn Độ tổ chức các đoàn Famtrip, Presstrip hai chiều. Mục tiêu không dừng ở quảng bá mà hướng tới kết nối doanh nghiệp, xây dựng tour chuyên biệt và thúc đẩy ký kết hợp đồng đưa khách. Đó chính là bước chuyển từ "quảng bá điểm đến" sang "bán sản phẩm du lịch".
Cứ cuối tuần ở Pha Long, Mường Khương, Bắc Hà, chợ phiên đông kín người. Những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hòa cùng sắc màu nông sản vùng cao. Tiếng khèn Mông, tiếng trò chuyện của người Dao, Hà Nhì cùng những lời mời mua hàng tạo nên một không gian văn hóa sống động. Đó không phải sân khấu được dựng lên cho khách du lịch. Đó là đời sống thường nhật đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Ở Y Tý, những ngôi nhà trình tường vẫn là một phần của không gian làng bản. Tại Sa Pa, nhiều cộng đồng tiếp tục gìn giữ nghề dệt lanh, nghề rèn, làm giấy dó và những làn điệu dân ca. Ở Bắc Hà, chợ phiên và đời sống sản xuất của đồng bào trở thành một phần sức hút đặc biệt của điểm đến.
Chị Hoàng Thị Yến, du khách từ Hà Nội, sau chuyến trải nghiệm chợ phiên Pha Long cho rằng điều khiến chị ấn tượng không chỉ là cảnh quan mà còn là văn hóa, trang phục truyền thống, ẩm thực và sự cởi mở của người dân. Với chị, mỗi bản làng, phong tục và lễ hội đều kể một câu chuyện riêng về Lào Cai.
Ông Phạm Tất Minh, Chủ tịch UBND xã Pha Long, tỉnh Lào Cai cho rằng muốn xây dựng thương hiệu du lịch bền vững phải dựa trên những giá trị riêng có của vùng đất và con người. Khi du khách không chỉ ngắm cảnh mà còn được tìm hiểu, trải nghiệm và tương tác với văn hóa bản địa, thương hiệu Lào Cai sẽ được hình thành một cách tự nhiên.
Hạ tầng mở đường hội nhập
Trong nhiều năm, giao thông được xem là "chìa khóa" mở không gian phát triển cho Lào Cai, như QL 279, L37, QL 32C, Ql 4E, QL 4D. Các tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai…, hệ thống cửa khẩu và mạng lưới logistics đang từng bước củng cố vai trò cửa ngõ giao thương với Tây Nam Trung Quốc. Khi khoảng cách được rút ngắn, dòng khách, hàng hóa, vốn đầu tư và ý tưởng phát triển cũng lưu chuyển nhanh hơn.
Lào Cai vì thế không chỉ đứng trước cơ hội trở thành điểm đến du lịch mà còn có thể giữ vai trò trung tâm kết nối thương mại, logistics và dịch vụ của khu vực Tây Bắc. Trong lĩnh vực du lịch, địa phương đang phát huy vai trò cầu nối, liên kết các điểm đến trong nước và quốc tế, thúc đẩy du lịch qua biên giới và phát triển các tuyến theo "Con đường di sản Tây Bắc".
Hệ thống giao thông được xem là "chìa khóa" mở không gian phát triển cho Sa Pa.
Cùng với đó, các khu du lịch cộng đồng như Nghĩa Đô, Tả Phìn, Tả Van, Bản Liền, Lâm Thượng, Văn Chấn được định hướng phát triển theo tiêu chuẩn ASEAN. Những giải thưởng quốc tế cũng góp phần củng cố vị thế thương hiệu. Fansipan liên tiếp được World Travel Awards vinh danh ở hạng mục điểm du lịch có thắng cảnh thiên nhiên hàng đầu thế giới trong nhiều năm. Sa Pa từng được Travel & Leisure bình chọn là điểm đến xanh, được Condé Nast Traveler đưa vào danh sách những thị trấn nhỏ đẹp nhất thế giới, đồng thời xuất hiện trong các bảng xếp hạng điểm đến đáng trải nghiệm của Tripadvisor và Agoda.
Ông Nông Việt Yên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai, cho rằng giai đoạn tới không chỉ đánh giá thị trường Ấn Độ bằng số lượt khách mà còn bằng số sản phẩm chuyên biệt, hợp đồng đưa khách, thời gian lưu trú và mức chi tiêu. Quan điểm này cũng chính là bài toán chung của du lịch Lào Cai: tăng trưởng phải đi cùng chiều sâu. Đó có thể là nền tảng để thương hiệu Lào Cai bước ra khỏi phạm vi một điểm đến miền núi, trở thành một địa chỉ giàu bản sắc, giàu trải nghiệm và giàu khát vọng trong hành trình hội nhập.