Lo ngại những bất cập từng đẩy thị trường vào khủng hoảng năm 2022 có thể lặp lại trong bối cảnh nguồn cung và giá thế giới biến động khó lường, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu kiến nghị điều chỉnh cơ chế điều hành giá theo hướng linh hoạt.
Căng thẳng Trung Đông leo thang khi ngày 2/3 Iran dọa tấn công tàu qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng huyết mạch toàn cầu, làm gia tăng rủi ro đứt gãy nguồn cung và chi phí vận chuyển. Áp lực giá dầu được dự báo sớm lan tới thị trường xăng dầu trong nước, dấy lên lo ngại kịch bản khủng hoảng năm 2022 có thể tái diễn.
Nguồn cung từ tháng 4 là biến số khó lường
Về nguồn cung, ông Cao Hoài Dương, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), cho biết khoảng 70-80% sản lượng của doanh nghiệp đến từ các nhà máy lọc dầu trong nước, phần còn lại nhập khẩu. Doanh nghiệp đã chủ động ký hợp đồng để đảm bảo nhu cầu tháng 3 và chuẩn bị cho tháng 4.
Sau khi xung đột nổ ra, PVOIL đã làm việc với hai nhà máy lọc dầu trong nước và được xác nhận nguồn cung tháng 3 vẫn ổn định nhờ lượng dầu dự trữ. Tuy nhiên, sang tháng 4, là biến số khó lường, phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị.
Để ứng phó, doanh nghiệp đã mở thêm các gói thầu nhập khẩu, dự kiến tăng nguồn hàng thêm 20-30% so với kế hoạch.
Song song đó, phương án đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học E10 được xem là giải pháp hỗ trợ, giúp giảm áp lực tiêu thụ xăng khoáng nhờ bổ sung ethanol. PVOIL cho biết, đã sẵn sàng về hạ tầng và có thể triển khai rộng rãi khi có chỉ đạo.
Tuy nhiên, ông Dương đặc biệt lo ngại đến độ trễ trong điều hành giá khi giá bán lẻ được điều chỉnh theo chu kỳ một tuần/lần. Trong khi, giá thế giới biến động đột biến từng ngày. Do đó, việc giá trong nước không theo kịp khiến doanh nghiệp nhập khẩu chịu lỗ, làm giảm động lực nhập hàng.
"Điều này có thể khiến các doanh nghiệp tư nhân ngần ngại, thậm chí dừng nhập hàng, gây thiếu hụt nguồn cung, gánh nặng thị trường sẽ đổ dồn lên vai các thương nhân đầu mối Nhà nước, tạo ra áp lực quá tải", ông Dương nói.
Ông dẫn thực tế tương tự đã xảy ra năm 2022, khi nhiều cửa hàng bán lẻ phải đóng cửa do thua lỗ, gây áp lực dồn lên hệ thống doanh nghiệp Nhà nước và dẫn tới mất cân đối cục bộ trên thị trường.
Cần cơ chế điều hành giá linh hoạt, sát thực tế
Trước thực tế trên, theo lãnh đạo PVOIL, cần có cơ chế điều chỉnh giá trong nước kịp thời, phù hợp, sát với diễn biến thị trường. Việc đảm bảo giá bán phản ánh đúng chi phí không chỉ giúp giảm bớt thua lỗ cho các đầu mối nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu mà còn là động lực để các doanh nghiệp duy trì nhập khẩu, từ đó đảm bảo nguồn cung bền vững cho thị trường.
Đó cũng là kiến nghị từ phía Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) - đơn vị chiếm 50% thị phần xăng dầu nội địa. Theo đại diện Petrolimex, đây là một trong những giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông còn leo thang.
Petrolimex cũng cho biết, tồn kho toàn bộ hệ thống của Petrolimex đầu tháng 3/2026 theo đúng Nghị định kinh doanh xăng dầu, đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu cho hệ thống phân phối.
Petrolimex đã chủ động tạo nguồn hàng tháng 3/2026 với 2 nhà máy lọc dầu trong nước và nhập khẩu đủ đáp ứng theo kế hoạch, đồng thời tăng cường đưa xăng dầu về trong 10 ngày đầu tháng 3 gần 50% lượng hàng nhập tạo nguồn của tháng.
Hiện Petrolimex cũng đã chỉ đạo các Công ty TNHH MTV Petrolimex trên toàn quốc phối hợp với các cơ quan chức năng địa phương, lên phương án điều độ và triển khai các giải pháp đảm bảo nguồn hàng, đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng và sản xuất kinh doanh trong hệ thống phân phối của Petrolimex.