Luật Dầu khí (sửa đổi): Hoàn thiện hành lang pháp lý cho công trình ngoài khơi

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, phát triển công trình ngoài khơi, thu giữ và lưu trữ carbon, tạo thuận lợi triển khai các dự án dầu khí.

Chiều 17/8, tại Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) tiếp tục cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận.

Phân quyền gắn với trách nhiệm

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo trình bày báo cáo ý kiến về các nội dung cơ quan soạn thảo dự kiến tiếp thu, giải trình.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận.

Theo báo cáo, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản đồng tình với dự thảo sau khi được chỉnh lý trên cơ sở tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Dự thảo được chỉnh lý ở nhiều nhóm vấn đề quan trọng như khái niệm "hoạt động dầu khí"; phân định thẩm quyền giữa Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM); hoạt động thu giữ, lưu trữ carbon dioxide gắn với hoạt động dầu khí; phát triển công trình ngoài khơi; chính sách ưu đãi; khai thác tận thu đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí; hợp đồng dầu khí và cơ chế xử lý chi phí cho PETROVIETNAM.

Một trong những nội dung trọng tâm được UBTVQH quan tâm là cơ chế phân cấp, phân quyền trong quản lý và triển khai các dự án dầu khí.

Chính phủ tiếp tục hoàn thiện quy định về thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và PETROVIETNAM theo nguyên tắc đã xác định trong hồ sơ trình dự án luật.

Đáng chú ý, Chính phủ bảo lưu phương án tại Điều 31, giao Bộ Công Thương chấp thuận chủ trương thực hiện dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ các hạng mục, công trình, thiết bị dầu khí trên đất liền và trên biển.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị khi xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành, Chính phủ phải làm rõ cơ chế, quy trình phối hợp giữa các cơ quan. Việc phân quyền quyết định cho Bộ Công Thương cần đi đôi với phân định trách nhiệm, không ảnh hưởng đến thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm hoạt động dầu khí được triển khai thông suốt, đặc biệt đối với những dự án phát triển mỏ có chuỗi công trình, thiết bị đồng bộ trên đất liền và ngoài khơi. Các vướng mắc phát sinh cần được bộ, ngành và PETROVIETNAM kịp thời báo cáo, xử lý, tránh kéo dài gây lãng phí nguồn lực.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Chí Hiếu nhất trí với chủ trương phân quyền và phương án Chính phủ đề xuất, đồng thời lưu ý cần có cơ chế kiểm soát phù hợp trong bối cảnh mô hình quản lý và thẩm quyền đối với hoạt động dầu khí thượng nguồn có nhiều thay đổi.

Cùng với các dự án dầu khí, dự thảo cũng tiếp tục tạo cơ sở pháp lý đối với hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon dioxide (CCS) gắn với hoạt động dầu khí.

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, dự thảo quy định vấn đề này theo hướng nguyên tắc, tạo cơ sở để Chính phủ tiếp tục quy định chi tiết, bảo đảm tính linh hoạt trong triển khai một lĩnh vực mới.

Tuy nhiên, Chính phủ được đề nghị tiếp tục nghiên cứu, quy định cụ thể hơn việc tổ chức thực hiện hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon dioxide gắn với hoạt động dầu khí, đặc biệt ở giai đoạn sau khi kết thúc khai thác.

Đối với hoạt động thu giữ, lưu trữ carbon và công trình năng lượng ngoài khơi, các ý kiến tại phiên họp đề nghị tiếp tục khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý, nhất là với các dự án độc lập, theo hướng tổng thể, dài hạn, bảo đảm cơ sở pháp lý vững chắc để triển khai trong thực tế.

Minh bạch cơ chế xử lý chi phí cho PETROVIETNAM

Một nội dung quan trọng khác được xem xét là cơ chế xử lý các khoản chi phí của PETROVIETNAM tại Điều 60 và khoản 5 Điều 62 của dự thảo.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo ban hành quy định hướng dẫn đầy đủ, rõ ràng, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, những khoản chi phí PETROVIETNAM thực hiện thay nghĩa vụ của nước chủ nhà phải được xử lý minh bạch, đúng quy định.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật.

Đối với các nghĩa vụ PETROVIETNAM đã thực hiện thay trước khi Luật Dầu khí năm 2022 có hiệu lực nhưng đến nay chưa được xử lý, các cơ quan liên quan phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo quy định chuyển tiếp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng lưu ý cần phân định rõ nguồn thu của Nhà nước với hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Việc xác định giá trị, xử lý từng khoản phải có căn cứ, chứng từ hạch toán riêng, được kiểm tra, kiểm toán đầy đủ và chỉ áp dụng đối với những nhóm nghĩa vụ được luật quy định.

Đối với những nghĩa vụ phát sinh trước Luật Dầu khí năm 2022, cần rà soát, chốt số liệu và xử lý dứt điểm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, tránh hình thành cơ chế xử lý kéo dài.

Thống nhất trình Quốc hội xem xét, thông qua dự thảo luật

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên ghi nhận nỗ lực của cơ quan chủ trì soạn thảo trong nghiên cứu, giải trình, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và các cơ quan thẩm tra.

UBTVQH đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến tại phiên họp để hoàn thiện dự thảo. Đồng thời, khẩn trương xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm thống nhất với các chính sách của Luật Dầu khí (sửa đổi) và hệ thống pháp luật liên quan.

Hoàn thiện Luật Dầu khí nhằm khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng phát triển ngành năng lượng và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Một yêu cầu trọng tâm là làm rõ cơ chế, quy trình phối hợp, bảo đảm mô hình quản lý hoạt động dầu khí thượng nguồn vận hành thông suốt, hiệu quả sau khi thay đổi cách thức phân cấp, phân quyền và giao quyền cho Bộ Công Thương, PETROVIETNAM.

UBTVQH cũng yêu cầu bảo đảm các dự án dầu khí, đặc biệt là dự án phát triển mỏ có chuỗi công trình, thiết bị đồng bộ trên đất liền và trên biển, được triển khai thuận lợi, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ chủ quyền biển đảo.