Việc Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi) ngày 23/8 với 94,60% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng đối với khuôn khổ pháp lý của ngành dầu khí Việt Nam.
Điểm đáng chú ý của Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này không chỉ ở việc tháo gỡ những vướng mắc của hoạt động dầu khí, mà sâu hơn là đổi mới phương thức quản trị.
Điểm đáng chú ý của Luật Dầu khí lần này không chỉ ở việc tháo gỡ những vướng mắc của hoạt động dầu khí, mà sâu hơn là đổi mới phương thức quản trị. Ảnh: Petrovietnam.
Theo đó, Luật đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao thêm thẩm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Đồng thời, mở rộng không gian phát triển cho những lĩnh vực mới như năng lượng ngoài khơi, thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), dịch vụ kỹ thuật công nghệ cao.
Luật đã mở thêm một cánh cửa; Song, cánh cửa càng rộng thì yêu cầu càng lớn. Trao thêm quyền cho Petrovietnam không phải là thiết lập một "đặc quyền", mà là tạo thêm không gian hành động, đồng thời đặt lên vai Tập đoàn một chuẩn mực trách nhiệm cao hơn.
Đối với một ngành công nghiệp mà mỗi quyết định đều liên quan đến nguồn vốn lớn, công nghệ cao, tiềm ẩn nhiều rủi ro và thời gian triển khai kéo dài, nếu một công việc chuyên môn phải đi qua quá nhiều tầng nấc hành chính thì chính thời gian sẽ trở thành một loại chi phí.
Theo Luật mới, quản lý nhà nước về dầu khí được phân định theo hướng rõ hơn về chức năng, thẩm quyền và trách nhiệm. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định những vấn đề vĩ mô, chiến lược, gắn với phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi và những vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại.
Cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành thực hiện chức năng quản lý, kiểm tra, giám sát theo thẩm quyền. Petrovietnam được giao thêm nhiều nhiệm vụ chuyên môn, kỹ thuật với tư cách đại diện nước chủ nhà.
Cụ thể, Petrovietnam được phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu để ký hợp đồng dầu khí, cùng với một số báo cáo về tài nguyên, trữ lượng; kế hoạch đại cương phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm, kế hoạch phát triển mỏ...
Tập đoàn cũng được giao xử lý một số nội dung trong quá trình thực hiện hợp đồng, chuyển giao hợp đồng dầu khí và khai thác tận thu mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí.
Petrovietnam được trao thêm thẩm quyền bởi Tập đoàn có lợi thế về chuyên môn, kinh nghiệm và dữ liệu dầu khí tích lũy qua nhiều thập niên.
Nhưng kinh nghiệm chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được nâng cấp thành năng lực quản trị hiện đại. Quyền phê duyệt phải đi cùng năng lực đánh giá. Quyền quyết định phải đi cùng khả năng dự báo.
Quyền chủ động phải đi cùng năng lực quản trị rủi ro. Quyền được trao phải được bảo đảm bằng đội ngũ có trình độ, hệ thống dữ liệu tin cậy và công nghệ đủ mạnh.
Nói cách khác, trao quyền cho Petrovietnam không chỉ là trao thêm thẩm quyền pháp lý, mà là đặt ra yêu cầu nâng cấp năng lực quản trị tương ứng với thẩm quyền.
Phân quyền để quyết định nhanh hơn, từ đó khơi thông nguồn lực, tạo tăng trưởng. Điểm mấu chốt là tăng trưởng phải đi cùng an ninh năng lượng, chuyển dịch xanh, tự chủ công nghệ và phát triển bền vững.