Đại biểu Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh, Quốc hội khóa XVI đã thông qua nghị quyết để chi đầu tư công giai đoạn 2026-2030 là 8,2 triệu tỷ đồng. Vì vậy, Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất phải giúp giải ngân nhanh và hiệu quả nguồn lực này.
Chiều 5/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Luật được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM) phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội.
Những vấn đề được các đại biểu quan tâm thảo luận gồm: phân chia nguồn thu giữa trung ương và địa phương; phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa cấp tỉnh và cấp xã; thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án đầu tư công; thẩm quyền và thời hạn phân bổ dự toán chi ngân sách trung ương chưa phân bổ chi tiết…
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM) thống nhất với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo, đã tiếp thu và giải trình nhiều ý kiến đóng góp của đại biểu thông qua báo cáo số 914 ngày 4/11.
Theo đại biểu, hiện nay, cử tri rất mong chờ sớm có hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, các hạ tầng chiến lược hiện đại, nhất là hạ tầng giao thông, năng lượng, các dự án chống ngập, ô nhiễm môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu...
Quốc hội cũng đã thông qua nghị quyết để chi cho đầu tư công giai đoạn 2026-2030 là 8,2 triệu tỷ đồng. Vì vậy, Luật Ngân sách nhà nước phải giúp giải ngân nhanh và hiệu quả nguồn lực này.
Vị đại biểu đồng thời là chuyên gia kinh tế đánh giá, dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) đã kế thừa nhiều nội dung của 2 luật hiện hành và sửa đổi, hoàn thiện 16 nội dung; bổ sung 13 nội dung, trong đó có các quy định về đánh giá hiệu quả đầu tư công từ khâu đề xuất dự án đến tổ chức thực hiện, vận hành và khai thác.
Đặc biệt có 4 nội dung giúp cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, trình tự thủ tục, nội dung hồ sơ liên quan đến quá trình phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.
Góp ý thêm một số nội dung cụ thể, đại biểu Ngân cho biết tại điểm c khoản 5 Điều 75 về thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án đầu tư công quy định: Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án nhóm A, sử dụng toàn bộ vốn ngân sách địa phương hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương sau khi thống nhất với bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương hoặc cơ quan, tổ chức được giao trực tiếp quản lý dự án.
Ông Ngân cho rằng nếu làm như vậy, sẽ kéo dài thời gian triển khai dự án đầu tư công. Vì thế nên chuyển sang hậu kiểm để công việc giải ngân nhanh hơn.
Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội.
Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) cũng tán thành với rất nhiều nội dung đã được Bộ Tài chính tiếp thu đối với dự án luật.
Để sử dụng ngân sách hiệu quả, đại biểu đề nghị tiếp tục làm rõ hơn cơ chế quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra và hạch toán hiệu quả trong đầu tư công.
Theo đại biểu, cần tiếp tục thể chế hoá Nghị quyết 19 của Trung ương theo hướng lấy hiệu quả tác động phát triển làm thước đo trong phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực.
Nội dung này cũng đã được thể hiện rải rác trong các điều khoản tại dự thảo. Tuy nhiên, cần thể chế hóa thành một cơ chế xuyên suốt từ giao ngân sách đến đánh giá sử dụng kết quả trong phân bổ nguồn lực.
Xuất phát từ yêu cầu giao ngân sách phải gắn với kết quả cần đạt, quyết định đầu tư thì phải gắn với hiệu quả, vị đại biểu TP Đồng Nai đề nghị bổ sung tại Điều 53, yêu cầu chủ quản của chương trình, nhiệm vụ phải xác định sản phẩm đầu ra chủ yếu, chất lượng, thời hạn hoàn thành và kinh phí tương ứng phù hợp với tính chất khoản chi.
Nguyên tắc này cần được áp dụng cho cả chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên, với lộ trình phù hợp.
Đối với đầu tư công, ông đề nghị làm rõ tại khoản 9 Điều 9 và Điều 82 trước khi quyết định đầu tư, xác định mục tiêu, chỉ tiêu kết quả, tính toán chi phí vòng đời dự án gồm cả vận hành, bảo trì, đánh giá lợi ích dự kiến và so sánh với các phương án đầu tư.
"Theo dự kiến, Bộ Tài chính sẽ hướng dẫn khung đánh giá này trước thời điểm khởi công. Tuy nhiên, những chỉ tiêu dùng để lựa chọn dự án nên được xác định trước khi quyết định đầu tư.
Hạch toán hiệu quả không có nghĩa là mọi dự án đều phải sinh lời, có thu hồi vốn, nhưng phải trả lời được các câu hỏi: Vì sao cần đầu tư? Chi phí bao nhiêu? Tạo ra lợi ích gì và ai chịu trách nhiệm về kết quả đầu tư?", ông An nói.
ĐBQH Hoàng Quang Hàm (Đoàn Tây Ninh) phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội.
Đại biểu Hoàng Quang Hàm (Đoàn Tây Ninh) góp ý bốn vấn đề, trong đó ông cho rằng việc phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương hiện nay chậm, ảnh hưởng đến điều hành.
Nguồn lực đầu tư công chậm phát huy tác dụng để thúc đẩy tăng trưởng không chỉ ảnh hưởng ở trung ương mà đến cả các địa phương.
Dù dự thảo đã ràng buộc chặt chẽ cấp địa phương nhưng chưa có thời hạn cho trung ương giao vốn. Địa phương không thể hoàn thành việc giao vốn của mình nếu chưa nhận được giao vốn từ trung ương.
Do đó, cần quy định trung ương giao chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày Quốc hội ban hành nghị quyết về kế hoạch tài chính 5 năm.