Luật Phát triển đô thị: Tạo đột phá thể chế cho đô thị đặc biệt

Dự án Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đột phá, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và quản trị, thúc đẩy các đô thị phát triển nhanh, bền vững.

Việc xây dựng Luật Phát triển đô thị được xác định là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế, tạo động lực mới cho quá trình phát triển đô thị trong giai đoạn mới. Không chỉ hướng tới giải quyết những điểm nghẽn kéo dài về quy hoạch, hạ tầng và nguồn lực, dự án Luật còn được kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản trị và sức cạnh tranh của các đô thị.

Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đột phá, thúc đẩy các đô thị phát triển nhanh, bền vững và hiện đại. (Ảnh: Quỳnh Mỹ)

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự án Luật được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM  trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, luật kế thừa, luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đã được Quốc hội cho phép thí điểm và thực tiễn kiểm nghiệm hiệu quả.

Trong bối cảnh TP.HCM và nhiều đô thị lớn vẫn đang đối mặt với những điểm nghẽn về quy hoạch, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực, đổi mới sáng tạo, liên kết vùng và tổ chức thực hiện, việc ban hành một đạo luật chuyên ngành được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý đủ mạnh để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.

Dự thảo Luật được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. 

Luật chỉ quy định các nguyên tắc, cơ chế và chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời để địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, huy động nguồn lực xã hội và triển khai các cơ chế mới.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư Pháp Hoàng Thanh Tùng, dự thảo gồm 5 chương, 68 điều, tập trung vào hai nhóm chính sách lớn. Thứ nhất là phân quyền mạnh cho đô thị đặc biệt, nhất là trong xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát. 

Thứ hai là thiết lập hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị trên nhiều lĩnh vực như quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực phát triển, liên kết vùng và kinh tế biển.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật là mở rộng thẩm quyền cho các đô thị đặc biệt trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn quản lý. Việc phân quyền đi cùng các yêu cầu về trình tự, thủ tục, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Dự thảo cũng hướng đến cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính thông qua xã hội hóa một số hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính; cho phép điều chỉnh trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết theo hướng đơn giản, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp khi triển khai các dự án đầu tư.

Bên cạnh đó, luật tạo cơ sở pháp lý để phát triển nhiều lĩnh vực trọng điểm như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics tích hợp, kinh tế biển, hạ tầng năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một nguyên tắc xuyên suốt của dự thảo là trao quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực. Cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình được quy định nhằm bảo đảm các chính sách được thực hiện đúng thẩm quyền, minh bạch, hiệu quả; đồng thời khuyến khích cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi chính sách.