Việc tái thiết cuộc sống cho người dân không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu "nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ", mà cần được cụ thể hóa bằng những tiêu chí rõ ràng, có thể đo đếm và kiểm chứng.
Định hướng chuyển từ tư duy thu hồi đất, bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm điều kiện sống ổn định cho người dân sau khi thực hiện các dự án thể hiện rõ hơn giá trị nhân văn trong chính sách của Đảng, Nhà nước, lấy con người và cuộc sống của người dân làm trung tâm.
Khu tái định cư Thượng Thanh, phường Việt Hưng, Hà Nội.
Chủ trương này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân mà còn mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, nhà đầu tư, chủ đầu tư và nhà thầu trong quá trình triển khai các dự án xây dựng, phát triển hạ tầng.
Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, cần triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Quá trình giải phóng mặt bằng chắc chắn sẽ phát sinh tâm tư, nguyện vọng của người dân, nhất là những trường hợp đang có nhà ở, tài sản trên đất; vì vậy, công tác tuyên truyền, vận động, tạo đồng thuận cần được thực hiện ngay từ đầu, giúp người dân hiểu đây là lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội.
Trong một số trường hợp, người dân có thể phải chấp nhận hy sinh nhất định để tạo mặt bằng cho các dự án lớn, các công trình trọng điểm. Nhưng điều quan trọng là sau đó phải tạo dựng được một môi trường sống tốt hơn, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.
Việc tái thiết cuộc sống cho người dân không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu "nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ", mà cần được cụ thể hóa bằng những tiêu chí rõ ràng, có thể đo đếm và kiểm chứng.
Trước hết, nơi ở mới phải bảo đảm hệ thống hạ tầng đồng bộ, kiên cố, thuận lợi cho sinh hoạt; có không gian thông thoáng, môi trường sống an toàn, thân thiện và đáp ứng đầy đủ các nhu cầu thiết yếu của người dân.
Bên cạnh đó, cần tính đến sự thuận tiện trong sinh hoạt, làm việc và các hoạt động xã hội. Những yếu tố về tiện nghi, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và chất lượng môi trường sống cũng cần được đưa vào hệ thống tiêu chí đánh giá.
Các tiêu chí này cần được cụ thể hóa phù hợp với từng loại quy hoạch, từ quy hoạch đô thị, khu vực bán đô thị. Chỉ khi những yêu cầu này được lượng hóa cụ thể thì mới có cơ sở để đánh giá thực chất chất lượng nơi ở mới và bảo đảm quyền lợi của người dân.
Để định hướng chuyển từ "bồi thường" sang "tái thiết cuộc sống" không nằm trên giấy, trách nhiệm của người đứng đầu địa phương là đặc biệt quan trọng.
Theo đó, người đứng đầu phải bám sát, thực hiện đầy đủ và đúng chủ trương, nghị quyết, pháp luật đã được ban hành; đồng thời có phương pháp tập hợp, phát huy vai trò của lãnh đạo các sở, ngành để thống nhất giải pháp tổ chức thực hiện.
Người đứng đầu phải chủ động dự kiến các tình huống có thể phát sinh trong quá trình giải phóng mặt bằng, an dân, triển khai các công trình, dự án lớn. Đồng thời, báo cáo cấp thẩm quyền để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quá trình triển khai chính sách được thống nhất, đồng bộ và hiệu quả.