Nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương, rút ngắn thời gian lập quy hoạch

Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn sửa đổi đã quy định về xử lý vướng mắc khi lập mới, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm lập, phê duyệt quy hoạch phân khu

Điều 2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn sửa đổi - Luật số 144/2025/QH15) nêu rõ, việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp áp dụng đối với khu vực hình thành đô thị có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Khu vực này phải có quy mô dân số dự báo theo thời hạn 10 năm đạt từ 45.000 người trở lên đối với thành phố; từ 15.000 người trở lên đối với tỉnh hình thành sau sắp xếp ở khu vực miền núi, vùng cao, biên giới; từ 21.000 người trở lên đối với các tỉnh hình thành sau sắp xếp còn lại.

Việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu phải tuân thủ ba nguyên tắc, yêu cầu.

Thứ nhất, quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị có thể được lập mới, điều chỉnh đồng thời với quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung đô thị và được phê duyệt trước khi phê duyệt quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị.

Thứ hai, sau khi phê duyệt, quy hoạch phân khu được cập nhật, tích hợp trong quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.

Thứ ba, nội dung quy hoạch phân khu đối với khu vực dự kiến hình thành đô thị thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, đồng thời phải bảo đảm các yêu cầu về: Ranh giới, quy mô diện tích lập quy hoạch phân khu tại quyết định phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch trên cơ sở rà soát, xác định tính chất, chức năng, vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của khu vực dự kiến lập quy hoạch; tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn về quy hoạch đô thị và nông thôn, quy định của pháp luật có liên quan.

Về thẩm quyền, trình tự, thủ tục lập mới, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch phân khu, Luật số 144/2025/QH15 quy định, UBND cấp tỉnh sẽ giao nhiệm vụ cho cơ quan, đơn vị trực thuộc lập nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch phân khu. Cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc UBND cấp tỉnh tổ chức thẩm định nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch phân khu.

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm xem xét, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch phân khu trên cơ sở báo cáo thẩm định, hồ sơ do cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn cấp tỉnh trình.

Sau đó, UBND cấp tỉnh báo cáo HĐND cùng cấp quyết định trước khi phê duyệt, trong trường hợp việc lập quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị làm thay đổi vượt quá các chỉ tiêu sử dụng đất cấp tỉnh theo pháp luật về đất đai. UBND cấp tỉnh sẽ báo cáo HĐND cùng cấp quyết định trước khi tổ chức lập mới, điều chỉnh trong trường hợp quy mô dân số dự báo thấp hơn mức quy định.

Trình tự, thủ tục lấy ý kiến, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch phân khu được thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Các quy định tại Điều 2 của Luật số 144/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 28/2/2027.

Kịp thời bổ sung giải pháp bảo đảm công tác quy hoạch được triển khai liên tục

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương trên cả nước đã phải đối mặt với một số khó khăn, vướng mắc về việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị.

Ông Vũ Anh Tú, Phó vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho biết, pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn quy định hệ thống quy hoạch được lập theo các cấp độ từ tổng thể đến chi tiết. Trong đó, quy hoạch cấp độ dưới phải phù hợp với và cụ thể hóa quy hoạch cấp độ trên.

Đối với khu vực dự kiến hình thành đô thị, Luật số 144/2025/QH15 cho phép lập ngay quy hoạch phân khu và giao UBND cấp tỉnh căn cứ các tiêu chí do luật quy định để xác định phạm vi, quy mô khu vực này, làm cơ sở tổ chức lập, phê duyệt quy hoạch phân khu.

Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, đây là nhiệm vụ mới, đòi hỏi UBND cấp tỉnh phải đánh giá toàn diện các điều kiện phát triển, xác định phạm vi khu vực dự kiến hình thành đô thị bảo đảm phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và tổ chức không gian.

Đồng thời, chính quyền cấp xã lần đầu tiên được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ trong công tác quy hoạch đô thị và nông thôn nên quá trình tổ chức thực hiện ban đầu còn có lúng túng, nhất là trong việc phối hợp xác định phạm vi quy hoạch và triển khai các bước lập quy hoạch theo quy định của pháp luật.

Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh cho biết, tỉnh đang rà soát toàn bộ quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết để bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền mới và đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Tương tự, Sở Xây dựng tỉnh Phú Thọ cũng đã chủ động rà soát, tham mưu báo cáo UBND tỉnh triển khai thực hiện việc lập mới, điều chỉnh các quy hoạch đô thị và nông thôn, trong đó có quy hoạch phân khu đô thị. 

Tuy nhiên, công tác lập và điều chỉnh quy hoạch vẫn còn gặp một số khó khăn vướng mắc như đội ngũ cán bộ có chuyên môn trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn trên địa bàn còn thiếu, còn yếu; hệ thống dữ liệu, bản đồ phục vụ lập quy hoạch chưa đầy đủ…

Trong bối cảnh đó, ông Vũ Anh Tú đánh giá Luật số 144/2025/QH15 đã kịp thời bổ sung các giải pháp nhằm bảo đảm công tác quy hoạch được triển khai liên tục, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn đầu thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo đó, đến hết ngày 28/2/2027, đối với khu vực dự kiến hình thành đô thị, việc lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch phân khu được phép thực hiện đồng thời với quá trình lập quy hoạch chung, thay vì phải chờ quy hoạch chung được phê duyệt như trước đây.

Đồng thời, luật cũng cho phép lập nhiệm vụ quy hoạch cấp dưới đồng thời với quá trình lập quy hoạch cấp trên và được phê duyệt khi quy hoạch cấp trên đã hoàn thành công tác thẩm định, đang trong quá trình phê duyệt.

Các quy định này vừa bảo đảm nguyên tắc quy hoạch cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch cấp trên, vừa tạo điều kiện để UBND cấp tỉnh và chính quyền cấp xã thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, thẩm quyền được giao. 

Điều này sẽ tạo điều kiện để rút ngắn thời gian tổ chức lập quy hoạch, nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương trong thực hiện các nhiệm vụ, thẩm quyền được phân cấp, bảo đảm không làm gián đoạn công tác quản lý, phát triển các khu vực dự kiến hình thành đô thị khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.