Nghệ An: Gỡ điểm nghẽn dự án tái định cư, sớm ổn định cuộc sống người dân vùng cao

Nhiều dự án tái định cư vùng thiên tai, sạt lở tại Nghệ An chậm tiến độ do vướng mắc về hồ sơ, thiết kế và thiếu vốn. Để người dân sớm có nơi ở an toàn, các địa phương đang tháo gỡ điểm nghẽn, tập trung nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ từng dự án.

Dự án chậm tiến độ, người dân chưa an cư

Đợt lũ lịch sử năm 2025, khiến 193 hộ dân xã Mỹ Lý mất nhà, phải di dời đến nơi ở khác. Để giúp người dân ổn định cuộc sống, tỉnh Nghệ An quyết định đầu tư 4 khu tái định cư tại các bản Cha Nga, Xằng Trên, Yên Hòa và Xiềng Tắm, với mục tiêu hoàn thành trước mùa mưa năm 2026.

Đợt lũ lịch sử năm 2025 cuốn trôi nhiều nhà cửa, tài sản của người dân xã Mỹ Lý (Nghệ An).

Tuy nhiên, theo báo cáo của UBND xã Mỹ Lý, đến cuối tháng 10/2026, tiến độ các khu tái định cư vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. 

Dự án tái định cư tại bản Xằng Trên, hiện công tác đào nền hoàn thành 80/82 lô, nhưng chỉ có 17 lô được san nền hoàn chỉnh để người dân dựng nhà. Các hạng mục thiết yếu đi kèm như kè chắn, thoát nước mưa, an toàn giao thông, cấp điện và nước sinh hoạt chưa được triển khai đồng bộ. Hiện nguồn vốn giải ngân của dự án đạt khoảng 14 tỷ đồng, tương đương 22,97%.

Tại bản Xiềng Tắm, dự án điều chỉnh từ 98 lô đất xuống còn 63 lô để tăng diện tích mỗi lô, loại bỏ vị trí nguy cơ sạt lở và điều chỉnh cao độ san nền nên đến nay tiến độ giải ngân chỉ đạt 28,85%.

Còn tại bản Yên Hòa, dù khối lượng đào đắp và san nền đã đạt trên 70%, dự án này vẫn chưa có quyết định phê duyệt. Hàng loạt nội dung trong hồ sơ thiết kế  còn vướng mắc... Các hạng mục hạ tầng thiết yếu tại nhiều khu tái định cư chưa được triển khai đồng bộ.

Đáng chú ý, tại khu tái định cư Xiềng Tắm, phương án ban đầu dự kiến bố trí 98 hộ dân, nhưng sau 4 lần điều chỉnh thiết kế, số lô đủ điều kiện bố trí chỉ còn 63, giảm 35 lô. Việc điều chỉnh nhằm tăng diện tích đất ở, loại bỏ những vị trí có nguy cơ sạt lở, bảo đảm an toàn cho người dân khi chuyển đến nơi ở mới.

Tại bản Cha Nga, hơn 30 hộ dân vẫn phải sống trong những căn nhà tạm ven sông. Ở bản Xằng Trên, hơn 80 hộ dân đang mong chờ nơi ở mới dù khu tái định cư đã khởi công từ tháng 1/2026.

Anh Lương Văn Nhưn, trú bản Cha Nga, xã Mỹ Lý cho biết: Trận lũ năm 2025, gia đình chúng tôi chịu thiệt hại nặng nề, toàn bộ nhà cửa cùng tài sản tích cóp bị cuốn trôi hoàn toàn. Gia đình tôi đang phải ở trong căn nhà chật chội, dựng tạm ven sông, chờ ngày được chuyển đến nơi ở mới an toàn hơn. 

"Hơn một năm qua, mùa mưa lũ thì dột nước, mùa nắng thì nóng kinh khủng. Vì thế, gia đình mong chính quyền các cấp quan tâm tạo điều kiện để người dân sớm có nơi ở mới ổn định", anh Nhưn nói.

Theo ông Lương Văn Bảy, Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý (Nghệ An), do địa hình đồi núi phức tạp, khối lượng đá lớn và mưa kéo dài gây nhiều khó khăn cho thi công. Bên cạnh đó, những vướng mắc trong hoàn thiện hồ sơ, điều chỉnh thiết kế cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Khi các yếu tố kỹ thuật chưa được tính toán đầy đủ, phương án phải thay đổi trong quá trình thực hiện, khiến thi công gián đoạn, máy móc và nhân lực có thời điểm phải chờ đợi. Đây là điểm nghẽn cần được nhìn nhận rõ trong quá trình triển khai các dự án tái định cư tại xã Mỹ Lý. 

Nhà thầu đang san nền dự án khu tái định cư tại xã Mỹ Lý. (Ảnh CSCC).

Theo ông Bảy, đến ngày 26/10, mặt bằng tại các khu tái định cư Yên Hòa và Xằng Trên gần hoàn tất. Các bên thống nhất phương án điều chỉnh thiết kế tại Cha Nga và Xiềng Tắm để tiếp tục triển khai các hạng mục còn lại.

Địa phương dự kiến tổ chức thi công cuốn chiếu, ưu tiên đường giao thông, điện, nước và các hạng mục thiết yếu, phấn đấu cơ bản hoàn thành trước ngày 30/11/2026. 

"Để đạt mục tiêu này, các đơn vị cần tập trung xử lý dứt điểm vướng mắc về hồ sơ, thiết kế, đồng thời chủ động nhân lực, máy móc và phương án thi công phù hợp với điều kiện thời tiết miền núi. Những hạng mục đủ điều kiện cần triển khai ngay", ông Bảy nói.

Gỡ vướng, đẩy nhanh tiến độ tái định cư

Không chỉ tại Mỹ Lý, tình trạng thiếu vốn và dự án kéo dài nhiều năm cũng đang ảnh hưởng đến mục tiêu ổn định dân cư ở các địa bàn miền núi khác của tỉnh Nghệ An.

Theo báo cáo của UBND xã Châu Khê, dự án bố trí, sắp xếp dân cư vùng thiên tai, sạt lở và vùng đặc biệt khó khăn tại xã Lạng Khê cũ (nay là xã Châu Khê) được phê duyệt từ năm 2011, với tổng mức đầu tư hơn 63,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, dự án đã dừng thi công từ năm 2014.

Đến nay, công trình mới được bố trí 18,2 tỷ đồng, còn thiếu hơn 45,3 tỷ đồng. Giá trị xây lắp đạt khoảng 41,88% khối lượng hợp đồng. Một số hạng mục còn dang dở như đường giao thông vào khu tái định cư, đường nội khu và hệ thống thoát nước. Các hạng mục nhà học mầm non, nhà văn hóa cộng đồng và hạ tầng điện chưa được triển khai.

Nguồn vốn Trung ương hỗ trợ mới đạt 18,2 tỷ đồng, tương đương khoảng 28,6% tổng mức đầu tư và đã được giải ngân hết. Phần vốn còn thiếu khoảng 45,377 tỷ đồng là nguyên nhân chính khiến dự án chưa thể tiếp tục triển khai đồng bộ.

Khu vực triển khai dự án bố trí, sắp xếp dân cư vùng thiên tai, sạt lở và vùng đặc biệt khó khăn tại xã Lạng Khê cũ (nay là xã Châu Khê).(Ảnh CSCC).

Ông Nguyễn Thế Mạnh, Chủ tịch UBND xã Châu Khê cho biết, qua rà soát, hiện có hơn 30 hộ dân có nhu cầu và đủ điều kiện được giao đất tái định cư. Trước thực trạng trên, địa phương kiến nghị cấp có thẩm quyền rà soát tổng thể dự án, xác định điểm dừng kỹ thuật để phân chia thành 2 giai đoạn đầu tư; đồng thời hướng dẫn điều chỉnh quy mô, tổng mức đầu tư và tiến độ thực hiện giai đoạn 2.

Theo ông Mạnh, đối với giai đoạn 1, địa phương đề nghị xem xét bố trí vốn để xử lý những tồn tại, hoàn thiện các hạng mục hạ tầng thiết yếu, đáp ứng nhu cầu tái định cư và bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. 

Giai đoạn 2 sẽ được triển khai khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt và bố trí nguồn vốn, tập trung vào các hạng mục giao thông, thoát nước, cấp nước sinh hoạt và hệ thống điện.

Việc phân kỳ đầu tư được địa phương đề xuất nhằm ưu tiên hoàn thiện những hạng mục cần thiết trước, tránh tiếp tục kéo dài tình trạng công trình dang dở trong khi người dân vẫn chưa có điều kiện chuyển đến nơi ở mới.

Dự án bố trí ổn định dân cư tập trung thôn Vĩnh Hoàn, xã Con Cuông đạt khối lượng xây lắp trên 80%, còn phần đường vào và cột điện đang gấp rút thi công, hiện có 5 hộ đang làm móng xây nhà ở. (Ảnh PT).

Tại xã Con Cuông, dự án bố trí ổn định dân cư tập trung thôn Vĩnh Hoàn đang được đẩy nhanh tiến độ và đạt khối lượng xây lắp trên 80%.

Theo ông Lương Quốc Hùng, Phó chủ tịch UBND xã Con Cuông (Nghệ An), dự án được triển khai từ tháng 7/2026 theo quy trình lệnh xây dựng khẩn cấp tại Quyết định số 3031/QĐ-UBND ngày 9/7/2026 của UBND tỉnh Nghệ An.

Đến nay, các hạng mục san nền, nền đường, hệ thống thoát nước sinh hoạt, thoát nước mưa và di dời đường dây điện 35kV, trạm biến áp đã hoàn thành. Tổng vốn bố trí cho dự án là 9,9 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 8,193 tỷ đồng, đạt khoảng 82,8%.

Về bố trí tái định cư, UBND xã đã giao đất đợt 1 cho 7 hộ dân, 5 hộ đang xây dựng nhà ở. UBND xã Con Cuông chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, đẩy nhanh những hạng mục còn lại, phấn đấu hoàn thành dự án trước ngày 5/11/2026.

Ông Đặng Trọng Tấn, Giám đốc Công ty CP xây dựng Tấn Phong Phát, cho biết: Mưa lớn kéo dài đã ảnh hưởng đến điều kiện thi công và tiến độ một số hạng mục. Đến nay, còn hạng mục đường vào khu tái định cư và hệ thống cột điện vẫn đang thi công. Công ty  huy động nhân lực, máy móc để đẩy nhanh tiến độ, nếu thời tiết nắng ráo sẽ hoàn thành công trình để phục vụ nhân dân theo kế hoạch đề ra.

Ngày 26/10, đoàn kiểm tra do ông Nguyễn Văn Đệ, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An làm Trưởng đoàn đã đến kiểm tra tiến độ thi công dự án bố trí ổn định dân cư tập trung thôn Vĩnh Hoàn, xã Con Cuông. (Ảnh PT).

Tại buổi kiểm tra các công trình bố trí dân cư, tái định cư và các công trình chống sạt lở các xã vùng cao Nghệ An ngày 26/10, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã yêu cầu các địa phương, đơn vị liên quan rà soát khó khăn, vướng mắc, xác định rõ trách nhiệm và đề xuất giải pháp tháo gỡ đối với từng công trình. 

Đối với các dự án kéo dài nhiều năm, cần đánh giá cụ thể khối lượng đã thực hiện, nhu cầu vốn còn thiếu và hiệu quả đầu tư để lựa chọn phương án xử lý phù hợp, tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực.

Ông Đệ yêu cầu các đơn vị, địa phương, ở khâu chuẩn bị đầu tư phải sát thực tế địa hình, dân cư và nguy cơ thiên tai, hồ sơ, thiết kế cần được phối hợp hoàn thiện từ sớm; nguồn vốn phải được tính toán phù hợp với khả năng hoàn thành dự án. Trong quá trình thực hiện, tiến độ từng hạng mục cần theo dõi thường xuyên, những vướng mắc phát sinh phải được xử lý kịp thời và trách nhiệm của từng đơn vị phải được xác định rõ.

Đối với các dự án đang triển khai, thường xuyên rà soát tiến độ từng hạng mục, xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh, không để vướng mắc nhỏ kéo dài thành điểm nghẽn lớn. Những hạng mục đã đủ điều kiện cần tổ chức thi công ngay, ưu tiên hạ tầng thiết yếu để sớm đáp ứng nhu cầu, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống.