Dù tổng công suất khai thác đá được cấp phép trên địa bàn Quảng Trị cao hơn nhu cầu dự kiến, nguồn cung thực tế vẫn có nguy cơ thiếu hụt cục bộ do nhiều mỏ vướng thủ tục, vị trí khai thác xa công trình.
Tỉnh Quảng Trị đang đứng trước nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng khi hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm bước vào giai đoạn triển khai. Tuy nhiên, nghịch lý là dù công suất khai thác đá được cấp phép hiện vượt nhu cầu bình quân hằng năm, việc bảo đảm nguồn cung thực tế vẫn còn nhiều điểm nghẽn.
Việc khơi thông các mỏ đá, nâng công suất khai thác và tính toán cự ly vận chuyển được tỉnh Quảng Trị đặt ra nhằm chủ động nguồn vật liệu cho các công trình.
Công suất mỏ vượt nhu cầu nhưng vẫn lo thiếu đá
Theo rà soát của Sở Công thương tỉnh Quảng Trị, toàn tỉnh hiện có 75 khu vực mỏ đá được quy hoạch, tổng diện tích hơn 2.124ha, với trữ lượng dự báo khoảng 1.193 triệu m³. Trong số này, 65 mỏ đã được cấp phép khai thác, có tổng trữ lượng khoảng 112 triệu m³ và công suất được cấp phép hơn 6,29 triệu m³/năm.
Trong khi đó, nhu cầu đá xây dựng phục vụ các dự án trên địa bàn tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 24,21 triệu m³, bình quân 4,84 triệu m³ mỗi năm.
Như vậy, xét trên công suất được cấp phép, nguồn cung đá xây dựng về lý thuyết có thể đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, công suất trên giấy phép không đồng nghĩa với sản lượng thực tế có thể đưa ra thị trường.
Thời gian qua, nhiều công trình giao thông trọng điểm ở Quảng Trị được triển khai, kéo theo nhu cầu lớn về đá xây dựng và các loại vật liệu khác.
Ngoài ra, một số mỏ chưa thể khai thác do vướng thủ tục đất đai. Bên cạnh đó, nguồn đá phân bố không đồng đều, khoảng cách từ các mỏ đến công trình ở một số khu vực còn xa, làm tăng chi phí vận chuyển và tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt vật liệu cục bộ.
Đây cũng là bài toán cần tính toán sớm khi nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đồng loạt triển khai, bởi thiếu vật liệu hoặc phải vận chuyển từ khoảng cách xa đều có thể tác động trực tiếp đến tiến độ và chi phí đầu tư.
Theo ông Nguyễn Phi Hùng, Giám đốc Công ty Xây dựng tổng hợp Đức Hạnh, khó khăn lớn của doanh nghiệp xây dựng hiện nay là nguồn cung vật liệu, đặc biệt là đá xây dựng, chưa thực sự ổn định. Nhiều thời điểm, dù đã có kế hoạch thi công và chuẩn bị nguồn vốn, doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc tìm mua đủ khối lượng đá theo yêu cầu.
Ông Hùng cho rằng, tình trạng khan hiếm đá xây dựng không chỉ do số lượng mỏ có thể khai thác thực tế còn hạn chế, mà còn xuất phát từ việc một số chủ mỏ có biểu hiện "găm hàng", hạn chế bán ra thị trường. Trong khi đó, nhu cầu vật liệu ngày càng tăng khi nhiều dự án giao thông, hạ tầng đồng loạt triển khai, khiến doanh nghiệp càng khó tìm nguồn cung, nhất là khi cần mua với khối lượng lớn và trong thời gian ngắn.
"Doanh nghiệp có công trình, có kế hoạch thi công nhưng không phải lúc nào cũng mua được đá theo khối lượng và thời điểm mong muốn. Có những lúc phải liên hệ nhiều đầu mối, tìm nguồn từ các mỏ ở xa mới bảo đảm được vật liệu cho công trường. Điều này khiến việc tổ chức thi công bị động, nhất là với những công trình cần khối lượng đá lớn", ông Hùng chia sẻ.
Theo ông Hùng, giá đá xây dựng và chi phí vận chuyển cũng là áp lực đáng kể đối với nhà thầu. Khi nguồn cung hạn chế, giá mua vật liệu có xu hướng tăng, cộng thêm chi phí vận chuyển từ các mỏ xa khiến giá thành đầu vào đội lên. Trong khi đó, các hợp đồng xây dựng đã ký thường phải tuân thủ dự toán và tiến độ, nên doanh nghiệp gặp không ít khó khăn trong cân đối chi phí.
Rà soát nâng công suất, chuẩn bị đấu giá mỏ mới
Để chủ động nguồn cung, Sở Công Thương đã rà soát 16 mỏ có nhu cầu đề xuất nâng công suất khai thác. Đến nay, có 3 doanh nghiệp nộp hồ sơ, trong đó một hồ sơ đã được thẩm định và trình UBND tỉnh Quảng Trị xem xét.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Phong Phú đồng chủ trì buổi làm việc với Sở Xây dựng và Sở Công thương để rà soát nguồn cung vật liệu xây dựng, bảo đảm nhu cầu triển khai các dự án trọng điểm
Cùng với đó, cơ quan này đang hướng dẫn 6 doanh nghiệp thực hiện thủ tục thăm dò xuống sâu, mở rộng khu vực khai thác mỏ. Các thủ tục đấu giá quyền khai thác khoáng sản cũng đang được triển khai, dự kiến phiên đấu giá đợt 1 tổ chức vào ngày 31/1/2027.
Lãnh đạo Sở Xây dựng Quảng Trị cho rằng cần đối chiếu nhu cầu vật liệu theo tiến độ cụ thể của từng dự án với năng lực cung ứng thực tế của các mỏ, thay vì chỉ căn cứ vào tổng công suất khai thác được cấp phép.
Việc tháo gỡ thủ tục cấp phép theo cơ chế đặc thù, tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, chủ mỏ, đơn vị vận tải và chủ đầu tư cũng được đặt ra nhằm chủ động nguồn vật liệu, tổ chức vận chuyển hợp lý và giảm chi phí logistics.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho biết đã yêu cầu Sở Công Thương xây dựng bản đồ các mỏ đang khai thác và những khu vực mỏ đã được quy hoạch nhưng chưa điều tra, thăm dò, cung cấp cho các sở, ngành, ban quản lý dự án và chủ đầu tư.
Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị yêu cầu việc xác định nguồn vật liệu phải được thực hiện ngay từ giai đoạn lập dự án và nghiên cứu khả thi. Các ban quản lý dự án, chủ đầu tư cần chủ động xác định những mỏ đá, cát, đất có khả năng cung ứng cho từng công trình.
Trên cơ sở bản đồ và thông tin về các mỏ, các đơn vị phải tính toán trữ lượng, lựa chọn cự ly vận chuyển tối ưu, tránh tình trạng có mỏ nhưng không khai thác được hoặc nguồn vật liệu nằm quá xa công trình, làm tăng chi phí đầu tư xây dựng.
Hơn 3.250 tỷ đồng cho 7 dự án giao thông sắp triển khai ở Quảng Trị
Quảng Trị dự kiến triển khai 7 dự án giao thông trọng điểm với tổng vốn đầu tư hơn 3.250 tỷ đồng trong giai đoạn 2027-2030, từ nguồn vốn đầu tư công trung hạn 2026-2030.
Các dự án tập trung nâng cấp, mở rộng và xây dựng những tuyến đường kết nối sân bay, cảng biển, khu vực miền núi, đồng bằng và các trục giao thông lớn. Đáng chú ý, có dự án nâng cấp đường tỉnh 558D (đường Xuyên Á) dài gần 25km, vốn 600 tỷ đồng; tuyến từ quốc lộ 1 đến nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vốn 360 tỷ đồng; tuyến kết nối cảng hàng không Quảng Trị với quốc lộ 1 và đường 9D, vốn 540 tỷ đồng.
Ngoài ra, tỉnh dự kiến đầu tư 748 tỷ đồng nâng cấp quốc lộ 9, đoạn từ cảng Cửa Việt đến quốc lộ 1; 500 tỷ đồng xây dựng đường Hùng Vương kéo dài, kết nối Đông Hà với Hải Lăng; 300 tỷ đồng nâng cấp đường tỉnh 560 và quốc lộ 15, đoạn từ Nam cầu Gianh đến nút giao cao tốc Bắc - Nam; 205 tỷ đồng xây dựng đường ven biển đoạn qua FLC.
Các công trình dự kiến góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, tăng kết nối với các đầu mối vận tải, thúc đẩy logistics, du lịch và thu hút đầu tư trên địa bàn tỉnh.