Nguy cơ mắc nhiều bệnh lý vì béo phì

Theo ước tính đến năm 2030, có 18,92 triệu người trưởng thành ở Việt Nam bị thừa cân, béo phì. Chuyên gia y tế cảnh báo, béo phì có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý như tim mạch, huyết áp, đái tháo đường, đột quỵ.

Hệ lụy khi người trẻ béo phì

Tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ mới tiếp nhận một nữ bệnh nhân trẻ được gia đình đưa tới trong tình trạng mất hoàn toàn vận động nửa người. Đáng lưu ý, bệnh nhân nặng gần 100kg, thuộc thể trạng béo phì kèm nhiều rối loạn chuyển hóa.

Qua thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, bệnh nhân được xác định xuất huyết não nhưng rất may mắn khi thể tích khối máu tụ nhỏ và được đưa tới bệnh viện sớm. Người nhà cô gái cho biết, hai năm trước bệnh nhân được phát hiện tăng huyết áp nhưng điều trị không thường xuyên, chỉ dùng thuốc khi thấy mệt.

Tại bệnh viện, nữ bệnh nhân được chỉ định điều trị nội khoa, tiếp tục theo dõi mức độ tổn thương não, đánh giá các yếu tố nguy cơ và tập phục hồi chức năng.

Theo BS Nguyễn Thị Tuyết Trinh, Trung tâm Đột quỵ, với trường hợp này, việc giảm cân, kiểm soát huyết áp và các rối loạn chuyển hóa đóng vai trò quan trọng hạn chế nguy cơ tái phát. Bệnh nhân có thể rơi vào hôn mê, thậm chí tử vong nếu không may khối máu tụ lớn hơn hoặc tổn thương nằm ở những vùng não trọng yếu. Vì vậy, dù chưa cần phẫu thuật, bệnh nhân vẫn cần theo dõi sát và tuân thủ điều trị.

"Hiện, tỷ lệ trẻ hóa đột quỵ ngày càng gia tăng, nguyên nhân có thể liên quan lối sống thiếu lành mạnh, thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và tăng huyết áp. Ngoài ra, một số trường hợp xuất phát từ bất thường mạch máu não hoặc bệnh lý tim bẩm sinh", BS Trinh thông tin thêm.

Thở khó, mệt mỏi khi vận động

Còn tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, các bác sĩ từng cấp cứu cho một nam bệnh nhân 34 tuổi, nhập viện trong tình trạng suy hô hấp cấp trên nền viêm phổi. Bệnh nhân có cân nặng lên tới 140kg, với chiều cao hơn 1,7m. Trước đó hai ngày, người đàn ông này được chẩn đoán viêm phổi tại một cơ sở y tế và dùng thuốc điều trị nhưng tình trạng ho, khó thở không cải thiện.

Kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh cho thấy người bệnh bị viêm phổi do vi khuẩn trên nền béo phì quá mức kèm giảm thông khí phế nang. Bệnh nhân nhanh chóng được chuyển vào khoa Hồi sức tích cực - Chống độc (ICU) để hỗ trợ hô hấp bằng hệ thống oxy dòng cao, điều trị kháng sinh và được theo dõi sát sao.

Sau một tuần điều trị, người bệnh hết sốt, thở êm, giảm ho và sức khỏe cải thiện dần, được xuất viện và tư vấn khám, điều trị giảm cân khoa học, an toàn tránh bệnh tái phát và các biến chứng nguy hiểm khác của béo phì

BS Nguyễn Minh Thuận, khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh lý giải, khi bệnh nhân béo phì mức độ nặng cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động hô hấp, do lượng mỡ tích tụ nhiều ở thành ngực và vùng bụng, cơ hoành bị đẩy lên cao, lồng ngực khó giãn nở hơn trong quá trình hít thở.

Điều này làm giảm lượng không khí đi vào phổi, khiến cơ thể dễ rơi vào tình trạng thiếu oxy khi xuất hiện thêm các bệnh lý hô hấp như viêm phổi. Người bệnh thường cảm thấy khó thở, nhanh mệt khi vận động, ngủ ngáy hoặc buồn ngủ ban ngày kéo dài. Trong trường hợp nặng, tình trạng này có thể dẫn đến suy hô hấp phải nhập ICU điều trị tích cực.

Tại các bệnh viện như Bệnh viện Nội tiết Trung ương, Bệnh viện Bạch Mai cũng ghi nhận nhiều bệnh nhân trẻ tuổi mắc các rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường típ 2, tiền đái tháo đường, rối loạn mỡ máu… trong đó có những bệnh nhân có cân nặng ở mức báo động.

Cần coi béo phì là bệnh lý

Tại Việt Nam, tỷ lệ thừa cân, béo phì có xu hướng gia tăng nhanh trong nhiều năm qua. Kết quả một số cuộc khảo sát gần đây cho thấy, khoảng 20% người trưởng thành ở Việt Nam đang trong tình trạng thừa cân, béo phì.

Béo phì không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

GS Trần Bình Giang, nguyên Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức nhận định: "Thừa cân và béo phì là hai trạng thái hoàn toàn khác nhau. Thừa cân thì chỉ cần thay đổi chế độ sinh hoạt, ăn uống, thói quen luyện tập hàng ngày, nhưng béo phì là một bệnh lý, phải điều trị theo y học".

Theo ông Giang, chữa bệnh béo phì phải dựa vào từng cá nhân trên nguyên tắc khoa học, tránh việc lạm dụng các chế độ ăn kiêng hay việc tự ý dùng thuốc giảm cân.

Hiện, Bộ Y tế mới chỉ cấp phép sử dụng 2 loại nhóm thuốc điều trị béo phì gồm: Nhóm thuốc hạn chế hấp thụ thức ăn nhưng lại gây rối loạn tiêu hóa và nhóm thuốc gây tác động lên hệ thần kinh trung ương cũng khiến người bệnh béo phì chán ăn.

Những thuốc này điều trị cần rất thận trọng và được bác sĩ chỉ định, theo dõi sát sao. Ngoài dùng thuốc, hiện nay có 2 phương pháp điều trị béo phì khác, đó là phương pháp đặt vòng thắt dạ dày và phương pháp cắt dạ dày ống đứng để giảm béo...

Còn theo chia sẻ của BSCKII. Nguyễn Thị Quỳnh Mai, Phó Trưởng khoa Điều trị kỹ thuật cao, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, hiện ở bệnh viện đã và đang triển khai mô hình quản lý béo phì đa mô thức.

Đây là mô hình phối hợp nhiều chuyên ngành, trong đó người bệnh được đánh giá toàn diện về tình trạng chuyển hóa, xây dựng chế độ dinh dưỡng cá thể hóa, hướng dẫn vận động phù hợp, thay đổi hành vi, điều trị bằng thuốc và can thiệp ngoại khoa khi cần thiết. Mô hình hướng đến mục tiêu không chỉ giảm cân mà còn kiểm soát hiệu quả các rối loạn chuyển hóa, giảm nguy cơ biến chứng.