Nguồn cát phục vụ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng áp lực khi hàng loạt mỏ khai thác chậm tiến độ, vướng thủ tục, thiếu phương tiện vận chuyển. Trước nguy cơ thiếu 2,8 triệu m³ cát, nhiều nhà thầu đề xuất sử dụng cát thương mại để kịp tiến độ.
Thiếu gần 2,8 triệu m³ cát, nhiều đoạn chưa thể gia tải
Ngày 29/5, trao đổi với PV Báo Xây dựng, ông Lê Minh Cường, Giám đốc Ban QLDA đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ cho biết, tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng qua địa bàn thành phố gồm 3 dự án thành phần (DATP) với tổng chiều dài hơn 137km.
Ông Lê Minh Cường, Giám đốc Ban QLDA đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ (thứ 3, phải sang) báo cáo tiến độ dự án với đoàn công tác lãnh đạo thành phố.
Theo ông Cường, hiện DATP 3 cơ bản đã được cấp đủ nguồn cát đặc thù. Tuy nhiên, DATP 2 còn thiếu gần 500.000m³, trong khi DATP 4 thiếu khoảng 2,3 triệu m³ cát san lấp. "Hiện toàn tuyến còn khoảng 6km chưa thể gia tải do thiếu vật liệu", ông Cường nói.
Trung tá Trương Xuân Thành, Phó giám đốc Ban điều hành Trường Sơn 12 (Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn, Bộ Quốc phòng) cho biết đơn vị đang thi công khoảng 10km thuộc gói thầu số 11 của DATP 4 nhưng còn thiếu hơn 300.000m³ cát.
Theo ông Thành, nhà thầu đã hoàn thiện hồ sơ gửi tỉnh Vĩnh Long xin điều chuyển khoảng 270.000m³ cát từ ba mỏ Lục Sĩ Thành, Phú Thành và Tân Bình 2.
Tuy nhiên, tuyến giao thông công vụ hiện là đường độc đạo, quy mô nhỏ nên gặp nhiều khó khăn trong vận chuyển vật liệu khối lượng lớn.
"Nhà thầu kiến nghị TP Cần Thơ có ý kiến với UBND tỉnh Vĩnh Long đẩy nhanh thủ tục điều chuyển cát, đồng thời hỗ trợ mở rộng bãi tập kết vật tư để phục vụ thi công", ông Thành đề xuất.
Ông Hoàng Quang Tâm, Phó tổng giám đốc Công ty Tập đoàn Định An, đơn vị thi công các gói thầu 11, 13 và 14 cũng kiến nghị các cơ quan chức năng sớm tháo gỡ thủ tục để nhà thầu tiếp cận các mỏ cát đang xin gia hạn tại An Giang.
Ban QLDA cho biết thêm, thời gian qua đơn vị đã chủ động làm việc với các địa phương để xin điều chuyển nguồn cát từ các dự án trục dọc sang phục vụ trục ngang. Tuy nhiên, qua rà soát, phần lớn nguồn mỏ theo cơ chế đặc thù hiện đã khai thác gần hết, không còn khả năng điều chuyển thêm.
Đối với nguồn cát biển, dù còn trữ lượng nhưng hiện chưa khả thi do thiếu định mức, đơn giá khai thác, vận chuyển và sàng rửa.
Trong bối cảnh đó, Ban QLDA đề xuất cho phép sử dụng cát thương mại để bù phần vật liệu thiếu hụt, bảo đảm tiến độ hoàn thành dự án theo yêu cầu. Do đó, việc sử dụng cát thương mại không trái với Nghị quyết của Quốc hội.
Thực tế, nhiều dự án giao thông trọng điểm khác như Vành đai 3 TP.HCM cũng đang áp dụng giải pháp tương tự do thiếu nguồn vật liệu được cấp.
Về cơ chế tài chính, lãnh đạo Ban QLDA khẳng định, việc mua cát thương mại vẫn bảo đảm phù hợp quy định pháp luật nếu chi phí phát sinh không vượt giá trị dự toán gói thầu và không làm tăng tổng mức đầu tư dự án. Phần kiểm soát chi phí này thuộc trách nhiệm của các nhà thầu thi công.
"Hiện các nhà thầu đã huy động đầy đủ nhân lực, thiết bị, tài chính nhưng nhiều mũi thi công vẫn phải nằm chờ vật liệu. Dự kiến tuần tới, Ban sẽ trình UBND thành phố xem xét chủ trương sử dụng cát thương mại", ông Cường cho biết.
Nhà thầu thi công hạng mục cầu trong thời gian chờ cát.
Thành lập tổ hậu kiểm
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, tổng trữ lượng các mỏ cát sông được cấp phép phục vụ dự án giai đoạn 1 khoảng 8,95 triệu m³. Đến nay đã khai thác hơn 3,57 triệu m³, còn lại khoảng 5,37 triệu m³.
Tuy nhiên, nhiều mỏ đang dần cạn nguồn hoặc gặp khó trong quá trình khai thác. Mỏ MS01 của Công ty CP Bê tông Cửu Long đã khai thác hết 1,18 triệu m³ theo giấy phép cũ và đang làm thủ tục xin khai thác xuống sâu thêm hơn 1,05 triệu m³.
Mỏ MS03 của Tổng Công ty Xây dựng số 1 - CTCP hiện chỉ còn hơn 515.000m³, đã báo cáo dừng khai thác do "mỏ đã hết cát". Trong khi đó, mỏ MS05 của Tổng Công ty Xây dựng công trình giao thông 5 - CTCP đã hết thời hạn khai thác, đang được đề nghị đóng cửa mỏ theo quy định.
Một số mỏ khác như MS08, MR12 cũng chỉ còn trữ lượng hạn chế và sắp hết thời hạn khai thác trong vài tháng tới. Đáng chú ý, đề nghị gia hạn khai thác đối với mỏ MS12 của Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn chưa được các sở, ngành thống nhất.
TP Cần Thơ đang lập thủ tục đối với 4 mỏ mới gồm Tân Lộc, Phước Lộc, Trà Nóc và Phước Lộc 2 với tổng trữ lượng dự báo hơn 4,1 triệu m³.
Qua kiểm tra, ngành chức năng cũng phát hiện một số mỏ khai thác chưa đúng nội dung giấy phép được cấp. Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tham mưu xử phạt vi phạm hành chính và thành lập đoàn hậu kiểm để rà soát toàn bộ hoạt động khai thác.
Nguồn cát đang cần cho dự án để kịp tiến độ hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2027.
Ông Nguyễn Hoàng Anh, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ cho biết, nguồn cát còn lại hiện chủ yếu tập trung tại các mỏ số 4, số 8 và khu vực mở rộng vừa được gia hạn đầu tháng 5. Tuy nhiên, tiến độ khai thác vẫn chưa đạt kỳ vọng do vướng thủ tục thuê đất, đăng ký phương tiện và tổ chức khai thác.
"Đã xác định nguồn nhưng không khai thác thì phải xem xét trả lại để có cơ sở tính toán phương án vật liệu khác", ông Hoàng Anh nói.
Đối với các mỏ chậm tiến độ, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên giao Văn phòng UBND thành phố phối hợp ngành tư pháp hoàn thiện thủ tục thành lập Tổ hậu kiểm do Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, yêu cầu báo cáo kết quả trước ngày 10/6.
Lãnh đạo thành phố cũng giao các đơn vị liên quan khẩn trương làm việc với UBND tỉnh Vĩnh Long và An Giang nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ cấp phối vật liệu cho dự án.
Theo ông Tuyên, trong trường hợp nguồn cát đặc thù không đáp ứng đủ nhu cầu thực tế, thành phố sẽ tính đến phương án sử dụng cát thương mại. Các cơ quan liên quan phải chủ động chuẩn bị sẵn hồ sơ pháp lý, thủ tục đầu tư và cơ chế triển khai để kịp thời xử lý khi phát sinh thiếu hụt vật liệu.
