Các đối tượng lừa đảo thường đưa ra thông tin gian dối về dự án, đưa cho bị hại mẫu đơn xin mua nhà ở xã hội, yêu cầu điền thông tin. Việc này thực chất để lấy lòng tin, tạo cho "con mồi" tin rằng họ đang thật sự kê khai hồ sơ mua nhà.
Bắt giữ nhiều "cò"
Đầu tháng 1/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Bắc Ninh phát hiện tại dự án khu nhà ở xã hội ở phường Nam Sơn, một số cá nhân mua căn hộ không đúng đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.
Các đối tượng lừa mua nhà ở xã hội tại Bắc Ninh bị khởi tố.
Vào cuộc điều tra và thu thập chứng cứ, ngày 23/3, Công an Bắc Ninh đã khởi tố bốn đối tượng về hành vi "Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức".
Trong quá trình mở bán, chủ đầu tư đã ký hợp đồng cộng tác với một số nhân viên tư vấn. Dù được đào tạo và phổ biến các quy định pháp luật có liên quan, một số cá nhân vẫn lợi dụng chính sách để trục lợi nhằm hưởng tiền hoa hồng.
Các đối tượng hướng dẫn khách hàng làm giả giấy tờ, sử dụng giấy xác nhận giả thay thế xác nhận của đơn vị nơi làm việc hoặc trực tiếp làm giả hồ sơ nếu khách hàng là lao động tự do. Sau khi thu thập thông tin cá nhân, các đối tượng làm giả hồ sơ, đóng dấu xác nhận.
Các đối tượng còn truy cập internet, tìm chữ ký của người đại diện pháp luật các doanh nghiệp, sau đó giả mạo chữ ký giám đốc để hoàn thiện hồ sơ.
Ngoài thủ đoạn nêu trên, một số người có nhu cầu tìm nhà ở xã hội cũng trở thành nạn nhân của những kẻ lừa đảo bằng hình thức "chạy" suất mua nhà.
Mới đây nhất, vào trung tuần tháng 3/2026, Cục An ninh kinh tế (Bộ Công an) đã phát hiện nhóm đối tượng có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Bước đầu, Cục An ninh kinh tế xác định, các đối tượng lừa đảo đã chiếm đoạt số tiền tổng cộng hơn 40 tỷ đồng và chuyển hồ sơ vụ án đến Công an TP Hà Nội tiếp tục điều tra theo thẩm quyền.
Vụ án này đang trong quá trình điều tra nên nhà chức trách chưa cung cấp thêm thông tin. Tuy nhiên, cơ quan công an nhìn nhận, nhóm đối tượng đã lợi dụng chính sách nhà ở xã hội nhằm trục lợi, gây bức xúc trong dư luận xã hội.
Vạch trần chiêu lừa đảo
Thượng tá Trịnh Kim Vân (nguyên Điều tra viên cao cấp, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội) phân tích, thông thường trong các vụ án lợi dụng chính sách (nhà ở, cho vay…) để trục lợi cá nhân, các đối tượng thường đưa ra thông tin gian dối để chiếm lòng tin của nạn nhân.
Sau đó, các đối tượng tìm cách gặp nạn nhân, đưa cho bị hại mẫu đơn xin thuê, mua nhà ở xã hội, yêu cầu điền thông tin, ký tên và xác nhận của chính quyền địa phương. Điều này thực chất là để lấy lòng tin, tạo cho "con mồi" tin tưởng họ đang kê khai hồ sơ mua nhà.
Sau khi hoàn tất hồ sơ "giả", kẻ lừa đảo đề nghị nạn nhân nộp tiền "đặt cọc" và "chi phí lo thủ tục". Có trường hợp, số tiền này lên đến hàng trăm triệu đồng với cam kết sau vài tháng sẽ được bố trí căn hộ.
Quá trình giao dịch, các đối tượng sẽ yêu cầu bị hại chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian, tài khoản không chính chủ do đối tượng thuê. Sau đó, kẻ gian rút tiền mặt để chiếm đoạt. Đến khi nạn nhân đòi lại tiền, các đối tượng liên tục tìm đủ lý do để trì hoãn, kéo dài thời gian hoặc cắt đứt liên hệ.
Một thủ đoạn phổ biến nữa là các đối tượng mạo danh chủ đầu tư hoặc người có chức vụ trong cơ quan Nhà nước.
Đối tượng sẽ tự nhận có quan hệ với chủ đầu tư dự án hoặc cán bộ công chức, đưa ra cam kết có thể giúp mua nhà cho khách hàng mà không cần "xếp hàng" chờ xét duyệt.
Có trường hợp hứa mua được căn hộ có vị trí đẹp và giá ưu đãi. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật, việc phân phối nhà ở xã hội phải dựa trên các tiêu chí cụ thể và công khai, hoàn toàn không tồn tại khái niệm "suất ngoại giao".
Làm sao để không bị lừa?
Theo luật sư Trần Tuấn Anh (Giám đốc Công ty Luật Minh Bạch, Đoàn Luật sư TP Hà Nội), nhà ở xã hội là loại nhà có sự hỗ trợ của Nhà nước dành cho các trường hợp thuộc diện được hưởng chính sách. Do đó, việc mua bán sai đối tượng hoặc qua "cò" môi giới có thể dẫn đến hợp đồng vô hiệu.
Để hạn chế rủi ro mất mát tài sản khi tìm mua nhà ở xã hội, người dân cần chủ động kiểm tra tính pháp lý của dự án thông qua Sở Xây dựng địa phương hoặc Bộ Xây dựng, nhằm bảo đảm dự án đã được cấp phép hợp lệ.
Đồng thời, nên làm việc trực tiếp với chủ đầu tư, tránh thông qua các trung gian không rõ ràng và chỉ ký kết những hợp đồng có công chứng đầy đủ.
Người mua tuyệt đối không chuyển tiền khi chưa có hợp đồng hợp pháp, nhất là trong trường hợp môi giới yêu cầu đặt cọc nhưng không cung cấp giấy tờ bảo đảm. Đặc biệt, cần tìm hiểu kỹ quy trình mua bán, bởi nhà ở xã hội không được phép giao dịch tùy tiện hoặc "chạy suất" trái quy định.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần kịp thời phản ánh đến cơ quan chức năng như Sở Xây dựng, Bộ Xây dựng hoặc cơ quan công an để được hỗ trợ xử lý.
Theo luật sư Trần Tuấn Anh, có đối tượng còn yêu cầu khách hàng ký kết một số loại hợp đồng không có giá trị pháp lý, như: Hợp đồng tư vấn, thỏa thuận giữ chỗ hoặc phiếu đăng ký ưu tiên. Những văn bản này thường không có dấu xác nhận của chủ đầu tư, nhưng vẫn được sử dụng để hợp thức hóa việc thu tiền.
Có trường hợp người dân chuyển hàng trăm triệu đồng cho kẻ lừa đảo mà chỉ dựa trên giấy viết tay hoặc hợp đồng không hợp lệ, dẫn đến mất trắng tài sản.