Gần đây, ghi nhận nhiều bệnh nhân nhập viện với những cơn sốt cao, rét run, đau đầu, mệt mỏi, thậm chí có trường hợp nhiễm trùng huyết, nguy kịch. Từ một tổn thương nhỏ trên da các bác sĩ đã lần ra nguyên nhân sốt mò.
Nguyên nhân từ vết mò đốt
Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ đã tiếp nhận một bệnh nhi M.H.T (14 tuổi, Điện Biên) trong tình trạng nguy kịch. Theo gia đình bệnh nhân, trước nhập viện 1 tuần, em T bắt đầu sốt, đau họng và được đưa đến cơ sở y tế gần nhà điều trị. Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn biến nặng, trẻ xuất hiện tụt huyết áp, tiến triển sốc và tổn thương nhiều cơ quan.
Tổn thương da hoại tử tại vị trí ấu trùng mò đốt.
Sau đó, T được chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh và được chẩn đoán nhiễm trùng huyết trong tình trạng viêm phổi, suy thận cấp, tổn thương gan và sốc nặng. Do tình trạng nặng, các chỉ số viêm tiếp tục tăng, chức năng thận phục hồi chậm, trẻ tiểu ít, tổn thương phổi nhiều, bệnh nhi được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Trong quá trình thăm khám, các bác sĩ phát hiện một tổn thương da rất nhỏ nghi do mò đốt ở vùng dưới ngực. Đây là dữ kiện có giá trị giúp định hướng căn nguyên trong bối cảnh bệnh nhi đang có biểu hiện nhiễm trùng nặng.
Còn tại Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ cũng tiếp nhận 2 bệnh nhân cùng có dấu hiệu sốt, thường sốt về chiều, có lúc lên tới 39°C, kèm đau đầu, mệt mỏi nhiều, đau nhức chân tay. Trong đó, 1 bệnh nhân được phát hiện 1 vết loét đóng vảy ở cổ và 1 người khác có tổn thương nhỏ ở vùng nách. Kết hợp diễn biến bệnh, yếu tố dịch tễ và tổn thương trên da, các người bệnh được chẩn đoán sốt mò.
Theo BS Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, sốt mò là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi, lây truyền sang người qua vết đốt của ấu trùng mò mang mầm bệnh. Người mắc bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể; một số trường hợp có thể xuất hiện phát ban.
Đáng chú ý, tại vị trí mò đốt có thể xuất hiện vết loét đặc trưng được gọi là Eschar. Tổn thương thường không đau và có thể nằm ở những vị trí kín đáo như nách, bẹn, dưới ngực, quanh thắt lưng hoặc những vùng được quần áo che phủ. Vì vậy, người bệnh và gia đình có thể không nhận thấy tổn thương này.
Khó khăn trong chẩn đoán sốt mò là ở giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng sốt cùng những triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm trùng khác. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ hoặc không tìm thấy tổn thương da đặc trưng, bệnh có thể bị bỏ sót.
Còn theo BS Nguyễn Thu Huyền, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai, lưu ý, không phải người bệnh sốt mò nào cũng có eschar, một số trường hợp có thể xuất hiện phát ban, hạch to hoặc chỉ biểu hiện bằng hội chứng sốt cấp không đặc hiệu. Vì vậy, khi gặp trường hợp sốt chưa rõ nguyên nhân, cần kết hợp khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, khám toàn thân và các xét nghiệm cần thiết.
Bé gái 14 tuổi nguy kịch vì bệnh sốt mò phải điều trị tích cực.
Biến chứng nguy hiểm của sốt mò
BS Kỳ cho biết, sốt mò có thể điều trị hiệu quả bằng kháng sinh đặc hiệu nếu được phát hiện sớm. Tuy nhiên, khi diễn biến nặng, sốt mò có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương gan, suy thận, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, tổn thương thần kinh trung ương, viêm cơ tim và sốc. Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy đa tạng, đe dọa tính mạng người bệnh.
"Trường hợp bé gái 14 tuổi là một minh chứng rõ nét. Từ những biểu hiện ban đầu khá thông thường là sốt, đau họng, bệnh đã tiến triển trong thời gian ngắn thành sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng, phải đồng thời thở máy, lọc máu và sử dụng thuốc vận mạch", BS Kỳ cho biết thêm.
Cũng theo BS Huyền, sốt mò thường liên quan đến việc tiếp xúc với môi trường có cây cỏ, bụi rậm, thảm thực vật. Vì vậy, nguy cơ không chỉ có ở người đi rừng mà còn có thể gặp ở người làm ruộng, làm vườn hoặc thường xuyên hoạt động trong môi trường nóng ẩm.
Để phòng bệnh, khi làm ruộng, làm vườn, đi rừng hoặc đến nơi nhiều cây cỏ, bụi rậm, nên mặc quần áo dài, che kín tay chân, hạn chế ngồi hoặc nằm trực tiếp trên nền cỏ. Sau khi trở về nên vệ sinh cơ thể và chú ý kiểm tra các vùng da kín.
Đặc biệt, nếu sốt chưa rõ nguyên nhân, sốt phát ban, hạch to, người dân cần đến cơ sở y tế và chủ động thông báo với bác sĩ về những nơi mình đã đến, công việc đã làm trước khi phát bệnh. Một tổn thương nhỏ, những bất thường trên da đôi khi chính là manh mối quan trọng giúp phát hiện bệnh sớm và ngăn ngừa biến chứng nặng.