Dự báo nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ cho các công trình ở tỉnh Thanh Hoá trong năm 2026 là khoảng 100 triệu m3 (đất, cát, đá), tuy nhiên công suất các mỏ đã được cấp phép chưa đáp ứng được nhu cầu, cần gỡ "nút thắt" nguồn cung.
Thiếu hàng triệu m3 vật liệu xây dựng
Ngày 25/3, ông Vũ Ngọc Biên, Phó trưởng phòng Địa chất Khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hoá cho biết: Nhu cầu vật liệu đất san lấp trong năm 2026 của tỉnh Thanh Hoá là 75,58 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm là khoảng 58,59 triệu m3).
Tỉnh Thanh Hoá hiện có 47 mỏ đang hoạt động và dự kiến hoạt động trong tháng 3/2026.
Còn nhu cầu cát xây dựng nhu cầu toàn tỉnh Thanh Hoá là 9,61 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm là khoảng 8,14 triệu m3); nhu cầu đá toàn tỉnh Thanh Hoá là 15,49 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm là khoảng 10,51 triệu m3).
Tuy nhiên, toàn tỉnh Thanh Hoá hiện chỉ có 47 mỏ đang hoạt động và dự kiến đi vào hoạt động trong tháng 3/2026, với tổng trữ lượng được cấp phép khoảng 70,42 triệu m³, tổng công suất khai thác khoảng 26,34 triệu m³/năm (tương ứng với 33,98 triệu m3 ở trạng thái nguyên khai - đã nở rời).
Riêng cát xây dựng trên địa bàn toàn tỉnh hiện có 7 mỏ đang hoạt động, một mỏ tại xã Cẩm Ngọc đăng ký hoạt động từ ngày 15/3/2026. Tổng trữ lượng khoảng 5,99 triệu m³, công suất khai thác 295.200m³/năm (0,295 triệu m3).
Để đáp ứng nhu cầu thời gian tới tỉnh Thanh Hoá sẽ bổ sung một số mỏ thì tổng công suất đến cuối năm 2026 dự kiến đạt 7,795 triệu m3 ở trạng thái tự nhiên (tương đương 8,77 triệu m³ cát nguyên khai).
Còn đối với đá xây dựng, toàn tỉnh Thanh Hoá có 212 mỏ còn thời hạn, trong đó 182 mỏ đang hoạt động với công suất trên 8 triệu m³/năm, tương đương khoảng 11,8 triệu m³ đá nguyên khai mỗi năm.
Trong khi đó nhu cầu đá xây dựng phục vụ đầu tư công năm 2026 khoảng 9,153 triệu m³ nguyên khai; nhu cầu toàn tỉnh là 15,495 triệu m3 đá nguyên khai.
Do đó nguồn cung hiện hữu đáp ứng đủ cho các dự án đầu tư công và đáp ứng được 76,15% tổng nhu cầu toàn tỉnh. Với số lượng mỏ như vậy, việc cho phép nâng công suất khai thác sẽ cơ bản đáp ứng nhu cầu.
Tính riêng nhu cầu cát xây dựng trong năm 2026 của các công trình vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá cần khoảng 5,398 triệu m3 nguyên khai.
Trao đổi với PV Báo Xây dựng, một số doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh cho hay: Hiện nay để mua được một xe đất, cát, đá trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá đối với chúng tôi là rất khó khăn, bởi tình trạng khan hiếm đã diễn ra từ năm 2025 đến nay.
Không chỉ khan hiếm mà các loại vật liệu còn đội giá lên rất cao so với đơn giá được phê duyệt, khiến chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn. Quá trình thi công, nhiều lúc chúng tôi phải làm cầm chừng để chờ vật liệu.
"Nếu tỉnh Thanh Hoá không sớm có giải pháp khắc phục tình trạng này, e rằng nhiều doanh nghiệp như chúng tôi bỏ nghề sớm vì phải bù lỗ liên tục", một lãnh đạo doanh nghiệp nhấn mạnh.
Tháo gỡ bằng cách nào?
Theo ông Vũ Ngọc Biên, để đảm bảo cân đối cung - cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh trong năm 2026, đặc biệt phục vụ các công trình trọng điểm và dự án đầu tư công, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã và đang tham mưu triển khai đồng bộ các giải pháp.
Để bổ sung nguồn đá xây dựng cho năm 2026 và những năm tiếp theo, tỉnh Thanh Hoá đã chấp thuận chủ trương đấu giá 3 mỏ đá.
Cụ thể, như tập trung hoàn thiện thủ tục cấp phép đối với các mỏ đã được phê duyệt chủ trương, đặc biệt là các mỏ thuộc khu vực không đấu giá theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 66.4/NQ-CP; rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ trên cơ sở đảm bảo đúng quy định pháp luật.
Khẩn trương triển khai đấu giá đối với các khu vực mỏ đã được chấp thuận chủ trương, ưu tiên các mỏ có trữ lượng lớn, điều kiện khai thác thuận lợi nhằm sớm đưa vào khai thác, bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Rà soát, đánh giá điều kiện kỹ thuật, trữ lượng và nhu cầu thực tế để tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh tăng công suất khai thác đối với các mỏ còn dư địa, đảm bảo phù hợp với quy hoạch và quy định pháp luật.
"Rà soát, bổ sung quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng; tận dụng nguồn vật liệu thu hồi từ các dự án đầu tư xây dựng; phát triển và sử dụng vật liệu thay thế; tăng cường quản lý nhà nước về khoáng sản và phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và địa phương tăng cường phối hợp trong việc xác định nhu cầu, cân đối nguồn cung, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình cấp phép và khai thác, đảm bảo cung ứng vật liệu kịp thời cho các dự án", ông Biên thông tin thêm.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Thanh Hoá tổng nhu cầu chung vật liệu xây dựng (đất, đá, cát) cho toàn tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2026 - 2030, cần khoảng 197,517 triệu m3 đất san lấp; cát xây dựng 46,204 triệu m3; đá xây dựng 68,633 triệu m3.