Giữa sóng gió Biển Đông, nơi mỗi con tàu là một “ngôi nhà di động”, có những người lính khoác thêm vai trò đặc biệt: làm đầu bếp. Không qua trường lớp ẩm thực, họ vẫn ngày ngày giữ lửa trong khoang bếp chật hẹp, nấu hàng trăm suất ăn...
Hậu phương trong khoang bếp nhỏ giữa Biển Đông
Giữa trùng khơi gió giật sóng gào, có một “mùa xuân” được gói ghém từ đất liền, lặng lẽ theo tàu Trường Sa 01 vượt biển đến với những người lính nơi tuyến đầu. Những chuyến tàu không chỉ chở hàng hóa, quà Tết, nhu yếu phẩm… mà còn mang theo hơi ấm hậu phương.
Chuẩn bị vận chuyển hàng Tết ra nhà giàn
Để hành trình ấy trọn vẹn, phía sau boong tàu đầy gió mặn là một không gian đặc biệt - khoang bếp của tàu Trường Sa 01 - nơi những người lính “tay ngang” ngày đêm giữ lửa.
Họ không phải đầu bếp chuyên nghiệp. Nếu không lên tàu làm nhiệm vụ, họ là những cán bộ, chiến sĩ của Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân, đảm trách nhiều phần việc khác nhau.
Thế nhưng, khi tàu rời bến, họ khoác thêm một vai trò: anh nuôi. Và vai trò ấy không hề đơn giản, nhất là trong cao điểm vận chuyển hàng Tết ra nhà giàn, khi số lượng đại biểu, cán bộ, chiến sĩ trên tàu lên tới hơn 100 người.
Phục vụ hơn 100 suất ăn mỗi bữa, bảo đảm đủ dinh dưỡng, hợp khẩu vị, an toàn vệ sinh trong điều kiện sóng cấp 5 - 6 là thử thách không nhỏ. Trên đất liền, một bếp ăn tập thể đã vất vả; giữa biển khơi, mọi thứ khó gấp nhiều lần.
Con tàu lắc mạnh, sàn nghiêng, nồi niêu chòng chành. Chỉ cần sơ sẩy, nồi canh có thể đổ ập, chảo dầu có thể trượt khỏi bếp. Vì thế, người đứng bếp nhiều khi phải giữ chặt tay cầm suốt quá trình nấu, vừa canh lửa vừa giữ thăng bằng.
Thiếu tá chuyên nghiệp Phạm Văn Phong - nhân viên nấu ăn tàu Trường Sa 01 chia sẻ rằng, toàn bộ tổ bếp đều là quân nhân chuyên nghiệp, chưa ai qua trường lớp đào tạo nấu ăn bài bản.
“Chúng tôi học từ thực tế, từ những chuyến biển dài ngày, từ kinh nghiệm của anh em đi trước", anh nói. Người có chút đam mê ẩm thực thì tự mày mò, người được chỉ dạy từng cách ướp cá, nấu canh, xào rau. Cứ thế, qua năm tháng, tay nghề dần vững vàng.
Nhưng nếu chỉ nghe vậy, khó ai hình dung được sự chuyên nghiệp của họ. Trong khoang bếp - vốn là một phần của tàu vận tải - mọi thứ được sắp xếp gọn gàng, khoa học.
Tủ đông chứa thực phẩm tươi được cố định chắc chắn, gia vị buộc chặt để chống va đập khi tàu gặp sóng lớn.
Những anh nuôi tàu Trường Sa 01 và nhà giàn Dk1
Dụng cụ nấu ăn đặt vừa tầm tay để thao tác nhanh, hạn chế di chuyển. Mỗi ngày, tổ bếp phục vụ 4 bữa chính, từ sáng sớm đến bữa phụ lúc 21h đêm, chưa kể các suất riêng cho người say sóng.
Công việc bắt đầu từ 4h sáng. Khi nhiều người còn chìm trong giấc ngủ, bếp đã đỏ lửa. Nguyên liệu được tính toán kỹ từ trước chuyến đi, bởi toàn bộ thực phẩm phải chuẩn bị từ đất liền.
Các anh tự tay lựa chọn, cân đối sao cho đủ tiêu chuẩn, đủ dinh dưỡng cho suốt hải trình. Nếu là bữa sáng với mì, phở, nước dùng xương phải hầm từ đêm hôm trước. Từng khâu nhỏ đều được chuẩn bị kỹ lưỡng.
Điểm đặc biệt của bếp tàu là sử dụng dầu sáng thay vì gas hay điện như trên bờ. Loại nhiên liệu này cho nhiệt thấp hơn, thời gian nấu lâu hơn, nhưng bảo đảm an toàn khi tàu di chuyển giữa biển động.
Trong điều kiện sóng gió, an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Bởi vậy, mỗi món ăn hoàn thành là kết quả của sự kiên nhẫn và cẩn trọng.
Khoang bếp trên tàu Trường Sa 01 được ví như “trái tim” của con tàu. Đó không chỉ là nơi chế biến thức ăn, mà còn là không gian gắn kết. Sau những giờ làm việc căng thẳng, mọi người quây quần bên mâm cơm lắc lư theo nhịp sóng, chia sẻ câu chuyện, tiếng cười át tiếng gió.
Sau chuyến đi, nhiều người vẫn nhớ mãi mùi thơm thức ăn lan tỏa trong khoang tàu, nhớ những đêm muộn xuống bếp tìm bữa phụ nóng hổi.
Ngay trên tàu, hai anh nuôi Phạm Văn Phong và Nguyễn Trọng Tám bắt tay vào chế biến con cá nặng tới 42kg do chiến sĩ nhà giàn câu được từ Biển Đông.
Bát cháo nóng giữa biển và tình người nơi đầu sóng
Trong chuyến thăm nhà giàn DK1-15 dịp cận Tết, đoàn công tác nhận được món quà đặc biệt: một con cá khổng lồ nặng 42kg do chiến sĩ nhà giàn câu được từ Biển Đông. Giữa mênh mông sóng nước, đó không chỉ là thực phẩm mà còn là tình cảm. Ngay trên tàu, hai anh nuôi Phạm Văn Phong và Nguyễn Trọng Tám bắt tay vào chế biến.
Không có dao máy chuyên dụng như ở các nhà hàng lớn, chỉ là những con dao chặt quen thuộc, hai người phải phối hợp nhịp nhàng mới xử lý được bộ xương ước tính hàng chục năm tuổi.
Sóng vẫn đánh trắng mạn tàu, khoang bếp chao đảo, nhưng từng lát cá vẫn được cắt gọn gàng.
Anh Phong kể, đã từng làm con cá 60kg giữa biển, chỉ tiếc là gia vị hạn chế nên không thể chế biến cầu kỳ như trên bờ. Dù vậy, từ con cá 42kg ấy, nhiều món ăn hấp dẫn vẫn ra đời, đủ để cả đoàn thưởng thức hương vị tươi ngon của biển.
Trung úy Vũ Xuân Hương xếp từng món ăn chuẩn bị cho đoàn công tác đón Tết sớm tại nhà giàn DK1/12
Ở một góc bếp, thùng rau muống xanh mướt khiến nhiều người thích thú. Các anh gọi vui là “rau thủy canh”, thực chất là rau mua từ đất liền, cắm vào nước để giữ tươi lâu. Trong điều kiện hải trình dài ngày, rau xanh là thực phẩm quý giá.
Khi các loại rau khác được dùng trước, rau muống sẽ dành cho những ngày sau. Những ngọn rau đua lên trong khoang bếp chật hẹp như minh chứng cho sự sáng tạo, thích nghi của người lính biển.
Có những điều rất nhỏ nhưng khiến người ta xúc động. Một nữ đồng nghiệp say sóng, không thể ra khỏi phòng trong giờ ăn. Tổ bếp không chỉ chuẩn bị suất riêng mà còn mang tận nơi: hôm thì bát cháo nóng, hôm là củ khoai luộc, quả trứng luộc.
Nhờ sự chăm sóc ấy, sau vài ngày, chị dần hồi phục, tiếp tục tham gia các hoạt động của đoàn. Những bữa ăn khi ấy không chỉ là khẩu phần, mà là sự sẻ chia.
Ngay cả món trứng rán hành – tưởng chừng giản đơn – cũng trở thành thử thách. Bếp dầu, chảo nhỏ, tàu lắc liên hồi, người nấu phải giữ chắc tay mới có thể hoàn thành một đĩa nhỏ. Không thể làm hàng loạt như trên bờ, nhưng sự cố gắng ấy đủ khiến người thưởng thức cảm nhận được tình cảm phía sau.
Thượng úy Nguyễn Đức Trung – thành viên tổ bếp cho biết, mỗi người lính trên tàu đều có thể nấu ăn khi cần, nhưng đồng thời vẫn đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác. Khi tàu cập nhà giàn dịp Tết, tổ bếp còn tăng cường hỗ trợ để phục vụ lượng khách đông gấp nhiều lần quân số thường trực. Giữa những giờ phút thư giãn hiếm hoi, Trung còn gây bất ngờ khi là tay vợt bóng bàn xuất sắc, mang lại tiếng cười cho cả đoàn.
Đoàn công tác hoàn thành nhiệm vụ nhờ được chăm sóc sức khỏe chu đáo
Trên tàu, mọi hoạt động được thông báo qua loa chung, kể cả giờ ăn. Ngoài món chính, đầu bếp chuẩn bị thêm hoa quả, tráng miệng, bảo đảm dinh dưỡng. Bữa phụ lúc 21h luôn đông vui, như một điểm hẹn sau ngày dài. Những mâm cơm nóng hổi giữa biển đêm là nguồn động viên lớn lao cho mọi người.
Hai tuần lênh đênh cùng Trường Sa 01, điều đọng lại không chỉ là hình ảnh biển trời mênh mông mà còn là sự tận tụy nơi khoang bếp nhỏ. Từ việc chọn từng bó rau, cân từng ký thịt trước chuyến đi, đến việc giữ chặt nồi canh giữa sóng dữ, tất cả đều thể hiện trách nhiệm và tình cảm của người lính.
Những chuyến tàu mang hàng, mang Tết, mang tình cảm đất liền ra tuyến đầu sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu đi ngọn lửa bếp ấy. Trong không gian nhỏ bé nhưng ấm áp đó, hậu phương và tiền tuyến được nối gần hơn.
Và giữa biển Đông rộng lớn, bếp tàu Trường Sa 01 vẫn đỏ lửa mỗi ngày, viết tiếp truyền thống Lữ đoàn 125 anh hùng – những người lặng lẽ góp phần làm nên hành trình của “đường Hồ Chí Minh trên biển” bằng những việc làm bình dị mà đầy tự hào.