Trát vữa là giải pháp phổ biến để hoàn thiện trần nhà tại nhiều công trình dân dụng. Tuy nhiên, để bề mặt trần bền đẹp, hạn chế nứt bong tróc, gia chủ và thợ thi công cần lưu ý nhiều yếu tố trong quá trình trát và sơn hoàn thiện.
Nguyên nhân khiến vữa, sơn trần bong tróc
Mới đây, tại xã Bích Hào, tỉnh Nghệ An xảy ra vụ việc thương tâm khi một bé trai 6 tháng tuổi bị mảng vữa trần nhà bất ngờ bong tróc, rơi xuống giường lúc đang ngủ, gây tử vong. Đáng nói hơn là trên thực tế, không quá hiếm trường hợp vữa, bả sơn trần nhà rơi xuống, vừa gây nguy hiểm cho người sử dụng ở phía dưới, vừa gây mất mỹ quan công trình.
Lớp vữa trên trần bong tróc bởi nhiều nguyên nhân. (Ảnh minh họa).
Phân tích nguyên nhân của tình trạng lớp vữa trát bị bong tróc và rơi xuống, ThS Nguyễn Văn Bính, cán bộ Phòng Thí nghiệm và Nghiên cứu vật liệu xây dựng, Khoa Vật liệu xây dựng, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhận định: Về bản chất vữa và bê tông là hai loại vật liệu có độ co và khả năng hút ẩm khác nhau... Nếu khâu thi công không tốt thì sau một thời gian sử dụng sẽ dễ dẫn đến tình trạng bong tróc hư hỏng.
Còn theo anh Nguyễn Gia Minh, một thợ thầu xây dựng lâu năm ở Hà Nội, trát vữa trần là công tác đòi hỏi kỹ thuật cao hơn trát tường. Do đó, thường thì người thợ có tay nghề cao mới đảm bảo chất lượng cho lớp vữa trát.
Theo anh Minh, một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng vữa trần nhà bị bong tróc là do trần không được tạo nhám; không có lớp hồ dầu kết nối; lớp vữa trát quá dày; bảo dưỡng không đúng cách; mác vữa không đảm bảo.
Hơn nữa, công trình bị xuống cấp theo thời gian, bị ảnh hưởng bởi rung lắc trong quá trình sử dụng, vật liệu co ngót khiến lớp vữa hoàn thiện nứt và rơi.
Tình trạng sơn trần bong, rơi lả tả không hiếm.
Đối với tình trạng sơn, bả trần thạch cao rụng tả lả, anh Minh cho rằng, nguyên nhân thường gặp gồm trần thấm nước từ tầng trên hoặc hệ thống kỹ thuật; rò rỉ đường ống cấp thoát nước, PCCC, điều hòa.
"Nước ngấm lâu ngày làm lớp bả mất liên kết rồi bong rơi", anh Minh nhận định.
Một số nguyên nhân khác là hành lang kín, thông gió kém, chênh lệch nhiệt độ khiến hơi nước tích tụ trên trần; kỹ thuật thi công lớp sơn, bả không đạt (đơn cử như bề mặt chưa khô đã sơn); sử dụng vật liệu chất lượng kém hoặc thi công sai quy trình.
Trát vữa trần đòi hỏi kỹ thuật cao hơn trát vữa tường.
Giải pháp khắc phục
Theo ThS Nguyễn Văn Bính, hiện nay đa số các công trình xây dựng nhà riêng lẻ, hộ gia đình vẫn thường hoàn thiện bề mặt trần công trình bằng giải pháp trát vữa. Đối với giải pháp này, cần lưu ý một số vấn đề khi thi công.
Thứ nhất, sau khi tháo cốp pha sàn, cần tiến hành thi công trát vữa hoàn thiện nhanh nhất (hạn chế tháo cốp pha mà không thi công trát vữa ngay). Vì khi đó, bề mặt sàn bê tông sẽ khô, dẫn tới khả năng bám dính kém, đồng thời lớp vữa trát dễ bị hút mất nước trong vữa dẫn đến bị rộp.
Thứ hai, sau khi tháo cốp pha sàn, nếu nhận thấy bề mặt sàn quá bóng nhẵn (thường với cốp pha phủ phim, bề mặt sàn sẽ bóng mịn) thì cần có giải pháp mài, chà qua bề mặt để tăng sự bám dính của vữa vào bê tông sàn.
Thứ ba, khi thi công trát tuân thủ đúng quy trình. Nên vào một lớp vữa nền trước, chờ cho se hơi cứng bề mặt thì tiếp tục trát thêm một lớp để hoàn thiện.
Thứ tư, hạn chế tối đa việc làm ẩu, làm cho nhanh dẫn tới việc trát vữa ép (tức là trát một lượt xong luôn), dễ dẫn tới lớp vữa sẽ hư hỏng sau một thời gian ngắn.
Sơn trần cũng là một giải pháp được nhiều công trình sử dụng.
PGS.TS Trần Bá Việt, Phó chủ tịch Hội Bê tông Việt Nam cho rằng, hiện nay nhiều công trình ứng dụng giải pháp bê tông cốt thép không trát và lắp trần thạch cao hoặc trần nhựa...
Đối với trường hợp không lắp trần thạch cao, mà trát vữa, PGS.TS Việt lưu ý, nên lót trong cốp pha tấm cót, hoặc phên nứa đan, để khi trát, vữa dễ dàng bám dính. Nếu không lót được cốp pha thì cần tạo nhám mặt bê tông, hoặc rắc đá trong cốp pha trước khi đổ bê tông.
Trường hợp đã đổ bê tông rồi thì khi trát cần bả một lượt hồ xi măng để tăng độ bám dính và khoan đóng neo sát ô 50x50cm, ngay sau đó trát xoa nhẵn.
Một giải pháp khác được anh Nguyễn Gia Minh đề cập là sử dụng mác vữa theo thiết kế. Mỗi lớp trát không quá dày. Nếu muốn trát dày cần chia nhỏ lớp trát. Lớp trát trước se mặt, có độ bám mới tiến hành trát lớp tiếp theo, rồi tạo phẳng.
Đề cập đến giải pháp khắc phục đối với sơn, bả thạch cao bong tróc, rơi rụng, anh Minh cho rằng, cần kiểm tra nguồn thấm phía trên trước; cạo bỏ toàn bộ lớp bong rộp; xử lý chống thấm, chống ẩm; bả, sơn hoàn thiện lại; kiểm tra hệ khung trần nếu là trần thạch cao.
Nhiều vật liệu hoàn thiện hiện đại được ứng dụng thay thế giải pháp trát vữa trần trong công trình.
Thay thế bằng vật liệu hoàn thiện hiện đại
Theo ThS Nguyễn Văn Bính, ngày nay vật liệu hoàn thiện công trình tương đối phát triển, đa dạng về chủng loại, giá cả và tính thẩm mỹ. Do đó, đa số các công trình xây dựng cao tầng hiện đại thường có xu hướng không sử dụng vữa trát hoàn thiện phần trần nhà, mà hướng tới sử dụng các loại vật liệu trang trí hoàn thiện như tấm trần thạch cao, trần nhựa, trần nhôm và trần gỗ...
"Một vài năm trở lại đây các hộ gia đình riêng lẻ cũng có xu hướng chuyển sang sử dụng các loại vật liệu mới, vừa chủ động trang trí theo ý thích, vừa tiết kiệm chi phí do không cần trát hoàn thiện và sơn", ThS Bính chia sẻ.