Những người “gác cửa” thầm lặng trên công trường

Trên công trường rộn tiếng máy, nơi tiến độ được tính bằng giờ, luôn có những người lặng lẽ đứng ở phía sau. Họ không trực tiếp thi công tạo nên hình hài công trình, nhưng được ví là những người "gác cửa" an toàn cho người lao động.

Giữ an toàn từ những điều nhỏ nhất

Như bao ca làm việc thường nhật, buổi chiều của Đỗ Vũ Tuấn - chuyên viên an toàn lao động - bắt đầu bằng cuộc họp nhanh đầu giờ.

Chỉ vài chục phút ngắn ngủi, nhưng đó là "khoảng lặng cần thiết" giữa nhịp thi công hối hả, nơi mọi nguy cơ được nhắc lại, mọi quy tắc được siết chặt và trên hết, mỗi người tự nhắc mình về giá trị của sự an toàn.

Tại dự án Nhà máy Điện Nhơn Trạch 3 và 4 (Đồng Nai) - công trình điện khí LNG trọng điểm quốc gia đầu tiên tại Việt Nam với công nghệ hiện đại, công suất lớn và hiệu suất cao, yêu cầu về an toàn được đặt ở mức tuyệt đối. Ở đây, không có khái niệm "sai sót nhỏ", bởi chỉ một phút lơ là cũng có thể đánh đổi bằng hậu quả lớn.

Anh Tuấn đã quá quen với việc rà soát từng chi tiết: Từ đôi giày bảo hộ, chiếc mũ cứng, dây đai an toàn cho đến áo phản quang. Những vật dụng tưởng chừng giản đơn ấy lại chính là "tấm khiên" bảo vệ người lao động giữa môi trường tiềm ẩn rủi ro. Với anh, mỗi lần kiểm tra không chỉ là quy trình, mà là trách nhiệm.

"Chỉ cần lơi đi một chút là có thể xảy ra sai sót và hậu quả thì không thể lường trước", anh chia sẻ và cho hay, anh cùng đồng nghiệp phải giám sát chặt chẽ từ thiết bị, đơn vị cung ứng đến luồng phương tiện di chuyển trong công trường. Mọi thứ đều phải nằm trong tầm kiểm soát.

Tất cả vì người lao động

Ở dự án Khu đô thị Bắc Cầu Hàn (Hải Dương), nơi hàng trăm công nhân đang làm việc mỗi ngày, ông Đinh Văn Thiện, Trưởng ban An toàn của một đơn vị thi công vẫn đều đặn duy trì những nguyên tắc tưởng chừng đơn giản nhưng lại mang ý nghĩa cốt lõi.

Mỗi buổi sáng, trước khi bắt đầu công việc, các tổ đội đều kiểm điểm lại công tác an toàn của ngày hôm trước, phân công nhiệm vụ mới và đặc biệt là đưa ra các biện pháp đảm bảo an toàn đi kèm. Người lao động chỉ được phép làm việc khi đã kiểm tra đầy đủ thiết bị, máy móc và điều kiện môi trường.

Ông Thiện chia sẻ: "Chúng tôi luôn cố gắng trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ, từ quần áo, mũ, giày, kính, dây đai cho đến khẩu trang, không chỉ để phòng tránh tai nạn mà còn để bảo vệ sức khỏe lâu dài cho người lao động. Nhưng quan trọng hơn cả vẫn là ý thức của mỗi người".

Không dừng lại ở việc cấp phát trang bị, quy trình huấn luyện an toàn tại công trường được thực hiện nghiêm túc theo từng bước.

Từ khi tiếp nhận, người lao động đã được đào tạo về an toàn vệ sinh lao động; khi xuống đơn vị thi công, họ tiếp tục được hướng dẫn cụ thể về biện pháp thi công, quy định phòng cháy chữa cháy, vệ sinh công nghiệp và được tổ đội kèm cặp đến khi thành thạo.

Theo ông Thiện, công tác an toàn không phải là việc của riêng một cá nhân hay bộ phận, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống. Đội ngũ cán bộ an toàn chuyên trách và bán chuyên trách luôn túc trực kiểm tra, giám sát, nhắc nhở. Khi phát hiện vi phạm, họ yêu cầu khắc phục ngay, không để nguy cơ nhỏ thành sự cố lớn.

Một sợi cáp cẩu bị mòn, một máy cắt sắt bị bung lớp bảo vệ… nếu không được phát hiện sớm, đều có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Thực tế, không phải ở đâu công tác này cũng được quan tâm đúng mức.

Ông Nghiêm Công Tấn, người từng nhiều năm làm công tác an toàn trong ngành Xây dựng chia sẻ trăn trở khi chuyển sang làm việc tại một doanh nghiệp nhỏ. "Điều khiến tôi băn khoăn nhất là nhiều đơn vị chưa đầu tư tương xứng cho an toàn lao động. Có nơi không bố trí cán bộ chuyên trách, không xây dựng mạng lưới an toàn, hoặc có nhưng chỉ mang tính hình thức", ông nói.

Theo ông Tấn, cốt lõi của vấn đề không nằm ở thiếu quy định, mà là nhận thức. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa xem an toàn lao động là "xương sống" phát triển bền vững. Thậm chí, có nơi còn cắt giảm phụ cấp cho lực lượng an toàn, khiến họ thiếu động lực gắn bó.

An toàn phải trở thành thói quen tự giác, không phải làm để đối phó. Khi người đứng đầu doanh nghiệp thực sự coi trọng, người lao động sẽ tự giác chấp hành, hạn chế được những tai nạn đáng tiếc.

Từ nhận thức đến hành động

Thời gian qua, ngành Xây dựng ngày càng siết chặt công tác kiểm tra, giám sát, tăng cường tuyên truyền và áp dụng các chế tài xử lý nghiêm minh với các vi phạm. Nhưng để tạo ra thay đổi thực chất, vẫn cần bắt đầu từ mỗi doanh nghiệp.

Trao đổi với PV, lãnh đạo Công đoàn Xây dựng Vệt Nam cho biết sẽ triển khai nhiều hoạt động thiết thực, đổi mới, trong đó ưu tiên ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong tuyên truyền, huấn luyện, giám sát và đánh giá an toàn vệ sinh lao động.

Mục tiêu đặt ra là nâng cao hiệu quả phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, cải thiện điều kiện làm việc; phấn đấu có ít nhất 10% đoàn viên, người lao động tham gia đề xuất sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, trong đó tối thiểu 30% sáng kiến được áp dụng vào thực tiễn.

Cùng đó, công đoàn các cấp đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), lan tỏa các mô hình hay, cách làm hiệu quả về an toàn vệ sinh lao động trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội.

Việc thông tin kịp thời nguyên nhân các vụ tai nạn lao động, sự cố cháy nổ cũng được chú trọng nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa trong doanh nghiệp và cộng đồng, qua đó góp phần xây dựng văn hóa an toàn lao động bền vững tại nơi làm việc.