Dù được bố trí hơn 59.500 tỷ đồng vốn đầu tư công, Ninh Bình mới giải ngân đạt 18,2% kế hoạch. Trước những vướng mắc về mặt bằng, vật liệu và thủ tục, tỉnh đang quyết liệt tháo gỡ để tăng tốc giải ngân trong 6 tháng cuối năm.
Phân bổ nguồn vốn lớn, tiến độ giải ngân còn chậm
Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh tại Văn bản số 2424/UBND-VP4 về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công 6 tháng đầu năm và nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026, các sở, ngành, địa phương đã rà soát toàn diện việc phân bổ vốn, tiến độ và khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Giải ngân đầu tư công đạt 18,2%, tăng tốc 6 tháng cuối năm.
Theo ông Lê Minh Tiến, Trưởng phòng Tổng hợp và Quy hoạch (Sở Tài chính), tổng kế hoạch đầu tư công năm 2026 của tỉnh là hơn 59.596 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn được phép kéo dài sang năm 2026 hơn 16.117 tỷ đồng.
Kế hoạch đầu tư công năm 2026 đã được HĐND tỉnh thông qua với tổng số vốn hơn 43.478 tỷ đồng, bao gồm hơn 1.878 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương, hơn 41.600 tỷ đồng vốn cân đối ngân sách địa phương cùng nguồn vốn ODA và vốn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2025.
Đến ngày 23/6, nguồn vốn kéo dài sang năm 2026 mới giải ngân được hơn 910 tỷ đồng, đạt 5,6% kế hoạch. Trong đó, vốn ngân sách cấp tỉnh đạt hơn 537 tỷ đồng, tương đương 3,7%; ngân sách cấp xã đạt hơn 372 tỷ đồng, bằng 23,2%.
Tính chung toàn bộ kế hoạch đầu tư công năm 2026, toàn tỉnh đã giải ngân hơn 7.920 tỷ đồng, đạt 18,2% kế hoạch. Riêng vốn ngân sách Trung ương đạt hơn 474 tỷ đồng, tương đương 25,3% kế hoạch, trong khi nguồn vốn ODA và vốn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2025 vẫn chưa thực hiện giải ngân.
Đối với nguồn vốn ngân sách địa phương, giá trị giải ngân đạt hơn 7.446 tỷ đồng, bằng 17,9% kế hoạch. Trong đó, các dự án do cấp xã quản lý giải ngân hơn 1.703 tỷ đồng, đạt 18,6%; các dự án cấp tỉnh đạt hơn 5.742 tỷ đồng, tương đương 17,7%.
Phân bổ nguồn vốn lớn, tiến độ giải ngân còn chậm.
Theo đánh giá của Sở Tài chính, toàn tỉnh hiện có 11 chủ đầu tư đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung 18,2%, trong đó có 5 đơn vị cơ bản hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn được giao. Tuy nhiên, vẫn còn 14 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, đáng chú ý có 9 đơn vị chưa thực hiện giải ngân.
Kết quả trên cho thấy, mặc dù nguồn lực đầu tư công được bố trí ở mức rất lớn nhưng tiến độ triển khai tại nhiều dự án chưa đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi các cấp, các ngành phải quyết liệt hơn trong công tác điều hành và tổ chức thực hiện.
Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, quyết tâm hoàn thành kế hoạch năm
Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân là công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án trọng điểm vẫn còn chậm.
Ông Phạm Xuân Thủy, cán bộ kỹ thuật nhà thầu thuộc Doanh nghiệp Tư nhân Xây dựng Xuân Trường cho biết, dự án đường Bái Đính - Ba Sao có tổng mức đầu tư hơn 983 tỷ đồng đang bước vào giai đoạn tăng tốc thi công nhưng vẫn gặp khó do mặt bằng chưa được bàn giao đồng bộ.
Đến nay, UBND xã Gia Viễn cùng Hội đồng giải phóng mặt bằng đã bàn giao 6,2/7,6km tuyến thuộc giai đoạn II. Tuy nhiên, đoạn từ Km9+152 - Km10+552 vẫn chưa hoàn tất bàn giao; đoạn từ Km15+300 - Km17+256 còn vướng 275m liên quan đến 7 hộ dân. Gần đây, địa phương mới tiếp tục bàn giao thêm khoảng 800m đất nông nghiệp để nhà thầu triển khai thi công.
Theo ông Thủy, đơn vị đang thực hiện phương châm "có mặt bằng đến đâu, thi công đến đó", huy động tối đa nhân lực, thiết bị và máy móc nhằm bảo đảm tiến độ. Nhà thầu cũng mong muốn chính quyền địa phương tiếp tục đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng để có điều kiện triển khai đồng bộ toàn tuyến.
Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, quyết tâm hoàn thành kế hoạch năm.
Theo Sở Xây dựng, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là tiến độ giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án trọng điểm và việc xây dựng các khu tái định cư chưa đáp ứng yêu cầu. Một số dự án mặc dù có tỷ lệ giải ngân khá nhưng giá trị tạm ứng còn lớn, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.
Bên cạnh đó, giá vật liệu xây dựng, đặc biệt là đất đắp và cát san lấp, tăng cao trong khi giá trong dự toán thấp hơn thực tế, khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn trong tổ chức thi công.
Ngoài ra, quá trình giải phóng mặt bằng còn phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến xác định nguồn gốc đất, đơn giá bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật, sự chồng chéo giữa các quy hoạch cũng như thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, nhất là đối với các dự án sử dụng trên 10ha đất lúa. Một bộ phận người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường cũng làm kéo dài thời gian thực hiện.
Cùng với đó, một số chủ đầu tư chưa chủ động tháo gỡ khó khăn hoặc chưa kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết các vướng mắc về đất đai, thủ tục đầu tư. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều dự án được chuyển về cấp xã quản lý cũng phát sinh những bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện.
Khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là tiến độ giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án trọng điểm.
Trao đổi với PV Báo Xây dựng sáng 2/7, ông Đặng Thái Sơn, Phó chủ tịch UBND tỉnh cho biết, trong 6 tháng cuối năm, tỉnh sẽ tăng cường quản lý đầu tư xây dựng, nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị dự án, lựa chọn đơn vị tư vấn có năng lực, hạn chế tối đa việc điều chỉnh dự án trong quá trình triển khai.
Đồng thời, tỉnh sẽ kiểm soát chặt chẽ quy mô, tổng mức đầu tư và thời gian bố trí vốn; tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy giải ngân theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tiếp tục được xác định là khâu then chốt quyết định tiến độ các dự án. Tỉnh sẽ huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tăng cường phối hợp giữa các địa phương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh bàn giao mặt bằng đối với các dự án trọng điểm.
Bên cạnh đó, UBND tỉnh sẽ duy trì chế độ kiểm điểm tiến độ theo tuần, theo tháng; phân công lãnh đạo trực tiếp theo dõi từng nhóm dự án; kịp thời xử lý các khó khăn về thủ tục đầu tư, nguồn vật liệu và điều kiện thi công.
Đối với các dự án chậm triển khai hoặc chậm giải ngân, tỉnh sẽ kiên quyết điều chuyển vốn sang các dự án có tiến độ tốt, có khả năng giải ngân cao nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân theo kế hoạch năm 2026, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển hạ tầng trên địa bàn.