Nơm nớp lo những đường bay qua vùng chiến sự

Sau thảm kịch máy bay MH17 của Malaysia Airlines bị bắn hạ ngày 17/7 vừa qua khiến 298 người thiệt mạng, ngành Hàng không thế giới mới giật mình nhìn lại những đường bay qua các vùng chiến sự.

Độ cao chiếc máy bay bị bắn hạ

Tận thu phí không phận?

Trong lịch sử những cuộc xung đột như tại Kosovo hay Libya, các tổ chức hàng không quốc tế thường ra lệnh cấm bay. Nhưng cuộc xung đột tại Ukraine thì khác, chuyện bay hay không bay qua không phận này do các hãng tự quyết định. Ngày 26/6, giới chức Kiev ra lệnh cấm một phần không phận miền Đông đối với các chuyến bay thương mại ở độ cao dưới 26.000 feet (7.925m), sau đó nâng lên 32.000 feet (9.753 m). MH17 đã bay ở độ cao 33.000 feet (10.058m), cao hơn 305m so với lệnh cấm. Trước hôm 17/7 mấy ngày, phe ly khai đã bắn hạ một máy bay vận tải cỡ lớn Antonov 26 của quân chính phủ.

Với lý do tiết kiệm xăng, 75% các hãng hàng không đi Đông Nam Á và Nam Á (trừ British Airways, Qantas, Korea Air) vẫn chọn đường bay qua Đông Ukraine vì đây là đường bay thẳng nhất. Và 15/16 hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương cũng sử dụng tuyến này.

Lý giải việc này, tờ Les Echos của Pháp viết, hiện giá xăng dầu không cao hơn năm 2011, thêm vào đó Ukraine không muốn mất khoản thu sử dụng không phận của các hãng nước ngoài (trung bình mỗi ngày có khoảng 350 chuyến bay, trong đó có 150 chuyến bay đường dài qua không phận nước này). Thêm vào đó, ngày 16/7, trước ngày MH17 gặp nạn, Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) ra lệnh cấm bay qua không phận Crimea với lý do đang nằm dưới sự quản lý của cả Nga và Ukraine. Les Echos cho rằng, quyết định này đã cản trở dự định chuyển hướng bay để tránh vùng có chiến sự, mà đường bay gần như không dài hơn là mấy.

Vùng nguy hiểm

Trước khi xảy ra thảm kịch MH17, hồi đầu tháng 7, Mỹ và một số nước đệ trình lên ICAO bản kiến nghị về sự an toàn của các chuyến bay trước những vụ thử tên lửa liên tục và luyện tập pháo kích của Triều Tiên trong thời gian qua và những vùng tương tự. Bản kiến nghị nói trên chưa được ICAO phúc đáp thì chuyến bay MH17 đã bị bắn hạ. Tuy nhiên, hôm 20/7 vừa rồi, chuyến bay MH4 của Malaysia lại tránh vùng chiến sự bằng cách bay qua không phận Syria - nơi đang diễn ra những trận chiến giành giật từng khu phố trong một cuộc nội chiến kéo dài từ 2011 đến nay. Sau đó, Malaysia có giải thích đường bay đó được ICAO cho phép mà “không nhớ” rằng đường bay của MH17 cũng đã được ICAO chấp thuận.

Ngày 21/7 (4 ngày sau thảm kịch MH17), Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA) đã ra khuyến nghị an toàn đối với các hãng hàng không về các chuyến bay qua không phận Triều Tiên. Thông báo nói rõ, các chuyến bay thương mại sẽ bị cấm bay qua không phận phía Tây của Triều Tiên ở khu vực 132 kinh độ Đông và các vùng biển liên quan; bởi trong những tháng qua nước này liên tục thử tên lửa đạn đạo và tập dượt pháo kích mà không hề báo trước. Kể từ đầu năm nay, Triều Tiên đã bắn thử hơn 90 tên lửa và rocket.

Tiếp đó, ngày 22/7, các hãng hàng không Mỹ và nhiều nước khác như: United Airlines, US Airways, Delta Airlines… đã ra lệnh cấm đi/đến trong 24 tiếng từ sân bay quốc tế Ben Gurion ở thành phố Tel Aviv của Israel trong vòng 24 giờ bởi một quả rocket đã bắn vào khu vực sân bay sáng 22/7. Vài tiếng sau lệnh cấm của FAA, Cơ quan an toàn dân dụng châu Âu (EASA) cũng ra khuyến nghị hạn chế các chuyến bay vào và ra khỏi Tel Aviv. Air Canada cũng thông báo hủy các chuyến bay tối từ Toronto tới Tel Aviv và từ Tel Aviv về Toronto. Các hãng hàng không châu Âu như Scandinavian, Air France, KLM, Lufthansa, Swiss, Austrian, Air Berlin và Germanwings cũng đã hủy các chuyến bay.

Cũng trong ngày 22/7, FAA đưa ra cảnh báo 6 không phận nguy hiểm trên thế giới cần tránh: Triều Tiên, Ethiopia, Iraq, Lybia, Somali, Ukraine.

 

Ngọc Tiến