Ông Đặng Trần Cường: Cục Điện ảnh không siết phim kinh dị, hướng tới cân bằng thị trường

Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường khẳng định văn bản của Cục không phải động thái hạn chế sáng tạo, mà là định hướng nhằm bảo đảm sự phát triển cân bằng, đa dạng và bền vững của điện ảnh Việt Nam.

Mới đây, Cục Điện ảnh (trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã ban hành công văn đề nghị các đơn vị sản xuất, phát hành và phổ biến phim cân nhắc thận trọng đối với xu hướng gia tăng các tác phẩm khai thác yếu tố kinh dị, bạo lực, máu me hoặc tâm linh.

Xung quanh vấn đề này, Báo Xây dựng đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh, về quan điểm của cơ quan quản lý đối với dòng phim kinh dị, những thách thức đặt ra đối với thị trường điện ảnh và định hướng xây dựng một nền điện ảnh Việt Nam đa dạng, giàu bản sắc, phát triển bền vững.

Công văn của Cục điện ảnh không nhằm hạn chế sáng tạo

Thưa ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục điện ảnh, công văn của Cục về việc sản xuất, phát hành và phổ biến phim xuất phát từ những trăn trở nào của cơ quan quản lý đối với sự phát triển của điện ảnh Việt Nam hiện nay?

Trong thời gian gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận sự phát triển tích cực cả về số lượng phim sản xuất và doanh thu phòng vé. 

Tuy nhiên, qua theo dõi thị trường, chúng tôi nhận thấy có xu hướng gia tăng đáng kể đối với các tác phẩm thuộc thể loại kinh dị, tâm linh. Đây là thể loại có lợi thế về chi phí sản xuất không quá lớn, khả năng thu hồi vốn tương đối nhanh, nên đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà sản xuất.

Việc một thể loại phát triển mạnh là điều bình thường của thị trường. Tuy nhiên, khi một số lượng lớn dự án cùng tập trung vào một hướng khai thác, đặc biệt là các yếu tố hù dọa, bạo lực, máu me hoặc tâm linh, mà chưa chú trọng tương xứng đến giá trị nghệ thuật, chiều sâu nội dung và thông điệp xã hội, thì cần có những khuyến nghị để bảo đảm sự phát triển hài hòa của nền điện ảnh.

Công văn của Cục Điện ảnh không nhằm hạn chế sáng tạo hay can thiệp vào hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, mà là một định hướng mang tính nghề nghiệp và phát triển ngành, nhằm khuyến khích sự đa dạng về đề tài, thể loại, góp phần xây dựng một thị trường điện ảnh lành mạnh, bền vững.

Trong bối cảnh hiện nay, việc ban hành văn bản này cũng xuất phát từ yêu cầu cập nhật và cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam. 

Các nghị quyết này đều nhấn mạnh yêu cầu phát triển văn hóa đồng bộ với phát triển kinh tế, xây dựng con người Việt Nam toàn diện, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời nâng cao sức mạnh mềm văn hóa quốc gia trong giai đoạn mới.

Vì vậy, vấn đề Cục Điện ảnh đặt ra không phải là giảm số lượng phim kinh dị, mà là khuyến khích sự phát triển cân bằng và bền vững của điện ảnh Việt Nam. 

Điện ảnh cần vừa phát triển thị trường, vừa góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và đặc biệt là định hướng thẩm mỹ cho thế hệ trẻ.

Quan điểm của Cục Điện ảnh là luôn tôn trọng quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ và doanh nghiệp điện ảnh theo quy định của pháp luật. Kinh dị cũng là một thể loại điện ảnh chính đáng và đã tạo ra nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao trên thế giới.

Điều chúng tôi mong muốn không phải là hạn chế thể loại này, mà là khuyến khích các nhà làm phim khai thác thể loại kinh dị bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, sáng tạo và nhân văn hơn; hướng tới việc phản ánh các vấn đề xã hội, tâm lý con người, văn hóa dân gian hoặc những giá trị nhân văn thay vì chỉ dựa vào các yếu tố gây sốc.

Việc phân loại phim theo độ tuổi, hậu kiểm và các quy định của Luật Điện ảnh sẽ tiếp tục được thực hiện nghiêm túc. 

Song song với đó, điều quan trọng hơn là ý thức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của chính các nhà sản xuất, đạo diễn và biên kịch trong việc tạo ra những tác phẩm vừa hấp dẫn vừa có giá trị.

Bài toán cân bằng giữa thương mại và đa dạng thể loại

Khi một thể loại trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều nhà sản xuất, điều đó có thể tạo ra những tác động gì đối với bức tranh chung của điện ảnh Việt Nam, thưa ông?

Nếu một thể loại chiếm tỷ trọng quá lớn trong cơ cấu sản phẩm điện ảnh, trước hết dẫn đến nguy cơ mất cân đối về đời sống sáng tạo. 

Khi đó, những thể loại khác như phim lịch sử, văn hóa, gia đình, thiếu nhi, khoa học viễn tưởng, phim nghệ thuật hay phim truyền cảm hứng sẽ có ít cơ hội được đầu tư và phát triển hơn.

Về lâu dài, điều này có thể làm giảm tính đa dạng của thị trường, khiến khán giả ít có cơ hội tiếp cận những giá trị văn hóa và nhân văn phong phú mà điện ảnh có thể mang lại.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng các yếu tố bạo lực, kinh dị hoặc mê tín dị đoan để tạo hiệu ứng câu khách có thể ảnh hưởng đến nhận thức thẩm mỹ của một bộ phận công chúng, đặc biệt là thanh thiếu niên. 

Điện ảnh không chỉ là sản phẩm giải trí mà còn là một phương tiện giáo dục, truyền tải giá trị và góp phần định hình đời sống tinh thần của xã hội. Vì vậy, chúng ta cần hướng tới sự cân bằng giữa yếu tố thương mại và trách nhiệm xã hội.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, theo ông, làm thế nào để điện ảnh vừa đáp ứng nhu cầu giải trí của khán giả, vừa bảo đảm vai trò định hướng thẩm mỹ và lan tỏa các giá trị tích cực?

Điện ảnh có sức lan tỏa rất lớn đối với nhận thức, tình cảm và hành vi của xã hội. Vì vậy, bên cạnh mục tiêu thương mại, mỗi nhà làm phim cần ý thức sâu sắc về trách nhiệm văn hóa và trách nhiệm xã hội của mình.

Tôi cho rằng, mỗi tác phẩm điện ảnh cần bắt nguồn từ sự tôn trọng sự thật cuộc sống, hướng tới những giá trị nhân văn, khơi dậy lòng nhân ái, tinh thần đoàn kết, ý chí vươn lên và những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. 

Ngay cả khi phản ánh mặt trái của xã hội, điện ảnh cũng cần hướng người xem tới những thông điệp tích cực, nhân bản và giàu tính giáo dục.

Các nhà làm phim cần mạnh dạn khai thác kho tàng lịch sử, văn hóa, con người và bản sắc Việt Nam; kể những câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, hấp dẫn và có khả năng chạm tới cảm xúc của khán giả trong nước cũng như quốc tế. 

Đó chính là con đường để điện ảnh góp phần xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới, lan tỏa niềm tự hào dân tộc, nâng cao sức mạnh mềm quốc gia và khẳng định vị thế của điện ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.

Chúng tôi cho rằng một nền điện ảnh mạnh phải là một nền điện ảnh đa dạng. Một nền điện ảnh phát triển bền vững không chỉ được đo bằng doanh thu phòng vé, mà còn được đánh giá bằng những giá trị tốt đẹp mà nó để lại cho xã hội và các thế hệ tương lai.

Bên cạnh những bộ phim giải trí thành công về thương mại, cần có sự hiện diện của các tác phẩm lịch sử, cách mạng, gia đình, thiếu nhi, hoạt hình, khoa học, văn hóa dân tộc và các đề tài phản ánh đời sống đương đại.

Trong thời gian tới, Cục Điện ảnh sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển điện ảnh theo hướng khuyến khích các đề tài có giá trị văn hóa, lịch sử, giáo dục và xây dựng con người Việt Nam. 

Đồng thời, nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ sản xuất, phát hành và phổ biến phim nhằm tạo điều kiện để nhiều thể loại phim có cơ hội tiếp cận khán giả.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tăng cường các hoạt động liên hoan phim, tuần phim, quảng bá phim Việt Nam ở trong nước và quốc tế, qua đó tạo thêm không gian cho các tác phẩm đa dạng về đề tài và phong cách nghệ thuật được phát triển.

Xin trân trọng cảm ơn ông!