Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Ngày 20/6, trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 tại TP Hải Phòng, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức phiên thảo luận số 1 với chủ đề "Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng".

Đây là một trong 9 phiên thảo luận của Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ III năm 2026, thu hút sự tham gia của lãnh đạo các cơ quan báo chí, chuyên gia, nhà khoa học và đông đảo người làm báo trên cả nước.

Phát biểu khai mạc phiên thảo luận, ông Lê Ngọc Long, Phó Tổng Biên tập Báo Quân đội nhân dân cho biết, trong hơn một thế kỷ đồng hành cùng cách mạng Việt Nam, báo chí luôn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và diễn đàn tin cậy của nhân dân.

Tuy nhiên, trong thời đại số, cuộc đấu tranh tư tưởng đã có nhiều thay đổi căn bản. Internet, mạng xã hội, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang bị các thế lực thù địch lợi dụng để phát tán thông tin sai trái, xuyên tạc, kích động, chia rẽ và làm xói mòn niềm tin xã hội.

"Chưa bao giờ con người được tiếp cận nhiều thông tin như hôm nay, nhưng cũng chưa bao giờ phải đối mặt với nguy cơ nhiễu loạn thông tin lớn như hôm nay. 

Cuộc đấu tranh tư tưởng ngày nay không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa đúng và sai mà còn là cuộc cạnh tranh về tốc độ, công nghệ và sâu xa hơn là cuộc cạnh tranh giành niềm tin xã hội", ông Lê Ngọc Long nhấn mạnh.

PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội cho rằng xã hội hiện nay đang phải tiếp nhận một khối lượng thông tin khổng lồ mỗi ngày. Trong khi đó, người dân còn phải đối diện với nhiều áp lực của cuộc sống khiến khả năng tập trung, tìm hiểu thấu đáo các vấn đề lớn của đất nước bị hạn chế. 

Theo PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa, thách thức của báo chí không chỉ là cung cấp thông tin mà còn phải thu hút được công chúng tham gia vào những vấn đề liên quan đến vận mệnh của đất nước, giúp xã hội bình tĩnh hơn, nhân văn hơn trước những biến động của đời sống.

Các thế lực chống phá hiện nay không chỉ tạo ra thông tin giả mà còn chủ động pha trộn thật - giả, cắt ghép sự thật với những nội dung xuyên tạc nhằm tạo ra cảm giác mơ hồ, khiến công chúng không còn biết đâu là đúng, đâu là sai.

"Mục tiêu cuối cùng của họ không phải chỉ để người dân tin vào thông tin sai lệch mà là tạo ra tâm lý không còn tin vào bất cứ điều gì. Trong khi niềm tin của nhân dân chính là nguồn lực lớn nhất của quốc gia", PGS, TS Đỗ Chí Nghĩa phân tích.

Đồng quan điểm, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, Phó viện trưởng Viện Chiến lược và lịch sử quốc phòng Việt Nam nhận định, sự bùng nổ của không gian mạng và các nền tảng số đã làm thay đổi hoàn toàn môi trường truyền thông. Bất kỳ ai cũng có thể trở thành người phát tán thông tin, trong khi báo chí chính thống vẫn phải tuân thủ quy trình kiểm chứng nghiêm ngặt.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, các thế lực thù địch hiện nay đang tập trung khai thác những "vùng xám" trong xã hội. Đó là những vấn đề liên quan đến kinh tế - xã hội, phòng chống tham nhũng, cải cách bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, dân chủ, nhân quyền, tự do ngôn luận hay các câu chuyện về đạo đức, lối sống.

Các thông tin sai trái thường không phủ nhận hoàn toàn sự thật mà lồng ghép, cắt ghép hoặc bóp méo một phần sự thật nhằm tạo ra nghi ngờ, từng bước tác động vào niềm tin của người dân.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu thống nhất cho rằng, trong bối cảnh môi trường truyền thông thay đổi nhanh chóng dưới tác động của mạng xã hội, KOL và trí tuệ nhân tạo, báo chí cần tiếp tục đổi mới phương thức tiếp cận, nâng cao tốc độ nhưng không đánh đổi tính chính xác và trách nhiệm xã hội. 

Bên cạnh đấu tranh, phản bác kịp thời các quan điểm sai trái, thù địch, báo chí cần chủ động lan tỏa thông tin chính thống, các giá trị nhân văn và những câu chuyện tích cực, qua đó bồi đắp niềm tin công chúng, tạo sự đồng thuận xã hội.

Để làm được điều đó, các cơ quan báo chí cần quan tâm xây dựng đội ngũ chuyên trách, chuyên nghiệp, có năng lực nhận diện và xử lý thông tin sai lệch; đồng thời đổi mới cách tiếp cận công chúng, nhất là người trẻ. Báo chí có thể chậm hơn mạng xã hội, nhưng đó là những thông tin đã được kiểm chứng và chịu trách nhiệm xã hội.