Việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN tại 100% xã, phường và nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đã hoàn thành, tạo tiền đề quan trọng để xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Nhiệm vụ thiêng liêng
Theo báo cáo của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh, thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đơn vị đã tham mưu Ban Chỉ đạo 515 tỉnh thành lập tổ công tác liên ngành và đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ toàn khâu gồm 48 cán bộ, chiến sĩ; phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai đồng bộ việc khai quật, số hóa thông tin và lấy mẫu sinh phẩm.
Những người lính trong đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ ngày đêm lặng lẽ thực hiện từng thao tác lấy mẫu, số hóa thông tin, đối sánh ADN.
Với tinh thần trách nhiệm cao nhất, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Hà Tĩnh đã hoàn thành giai đoạn 1 lấy mẫu sinh phẩm ADN đối với các phần mộ chưa xác định thông tin tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, mở ra cơ hội đưa các liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình.
Đến nay, toàn bộ 774 phần mộ chưa xác định thông tin tại 7 nghĩa trang liệt sĩ đã được khai quật, số hóa thông tin; trong đó 297 phần mộ lấy được mẫu sinh phẩm, đạt 38,4%.
Trong quá trình triển khai, nhiều nghĩa trang liệt sĩ có tỷ lệ lấy được mẫu sinh phẩm cao như: Đức Thọ (20/26 phần mộ), Thạch Hà (8/9 phần mộ), Can Lộc (21/37 phần mộ).
Đến ngày 7/8, các mẫu sinh phẩm đã được bàn giao đầy đủ cho Viện Pháp y Quân đội để thực hiện giám định ADN.
Mặc dù gặp khó khăn do nhiều phần mộ đã an táng từ nhiều năm trước, hài cốt bị phân hủy hoặc không còn đủ điều kiện lấy mẫu, các tổ công tác vẫn phối hợp chặt chẽ, thực hiện nghiêm các quy trình chuyên môn.
Công tác lấy mẫu được thực hiện theo quy trình thống nhất, từ rà soát, xác minh thông tin phần mộ, hoàn thiện hồ sơ, khai quật, lấy mẫu, số hóa dữ liệu, bảo quản đến bàn giao cho đơn vị giám định.
Bác sĩ Đặng Hải, Trung tâm Pháp y và Giám định y khoa Hà Tĩnh chia sẻ: "Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN là một quy trình đặc thù, đòi hỏi sự cẩn trọng và chính xác ở từng khâu. Chúng tôi phải đánh giá hiện trạng hài cốt, lựa chọn những mẫu xương hoặc răng còn khả năng lưu giữ vật liệu di truyền tốt nhất để lấy mẫu".
Bác sĩ Hải cho biết: "Trong quá trình thực hiện, mọi thao tác đều tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chuyên môn, từ thu thập, ghi nhận thông tin, niêm phong đến bảo quản mẫu nhằm hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm chéo hoặc nhầm lẫn. Chất lượng mẫu phẩm có ý nghĩa quan trọng, quyết định khả năng tách chiết ADN và phục vụ hiệu quả công tác xác định danh tính liệt sĩ".
Thiếu tá Hoàng Xuân Diệu, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hà Tĩnh cho biết, thời tiết khắc nghiệt khiến công việc thêm khó khăn, song cán bộ, chiến sĩ luôn xác định đây là nhiệm vụ thiêng liêng. Phía sau mỗi mẫu ADN là mong mỏi của biết bao gia đình đã chờ đợi hàng chục năm.
Việc hoàn thành giai đoạn 1 là dấu mốc quan trọng trong hành trình thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, tạo cơ sở để các cơ quan chức năng thực hiện bước tiếp theo.
Hiện thực hóa ước nguyện
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, kể từ ngày ông Lê Đức Lộc lên đường bảo vệ Tổ quốc và mãi mãi không trở về, gia đình ông Lê Đức Nghĩa ở thôn Thạch Mỹ, xã Mai Phụ (ông Nghĩa là con trai ông Lê Đức Lộc) vẫn mong mỏi tìm được hài cốt liệt sĩ để đưa cha trở về quê hương, dòng tộc.
Trong căn nhà nhỏ, tấm bằng Tổ quốc ghi công được đặt ở vị trí trang trọng. Mỗi dịp lễ, Tết hay ngày Thương binh - Liệt sĩ, ông cùng con cháu lại thắp nén tâm hương, lặng lẽ cầu mong một ngày nào đó được biết chính xác nơi cha mình đang yên nghỉ.
Ông Lê Đức Nghĩa chia sẻ: Những năm qua, gia đình đã cố gắng tìm kiếm thông tin về liệt sĩ, từ dò hỏi đồng đội cũ của cha, tra cứu hồ sơ đến cung cấp thông tin phục vụ việc thu nhận mẫu ADN nhưng chưa có kết quả.
"Điều gia đình chúng tôi mong mỏi nhất là xác định được chính xác nơi chôn cất cha tôi để đón cha về với quê hương. Dù biết công việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn nhiều khó khăn nhưng tôi vẫn luôn tin tưởng vào sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và những tiến bộ của khoa học trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", ông nói.
UBND xã Lộc Hà tổ chức đón hài cốt liệt sĩ trở về quê hương.
Ông Trương Quang Chiến, con trai liệt sĩ Trương Quang Kỳ, chia sẻ: Cha tôi lên đường nhập ngũ khi người con út mới 9 tháng tuổi và cha đã hy sinh. Gần 60 năm qua, gia đình vẫn chưa tìm được nơi an nghỉ của cha.
"Cha hy sinh khi tôi chưa đầy 2 tuổi. Điều mẹ mong nhất trước khi nhắm mắt là tìm được cha để đưa ông về quê hương", ông kể.
"Nhiều năm qua, gia đình tôi vẫn chưa xác định được chính xác nơi bố yên nghỉ. Vì vậy, mỗi khi địa phương tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, tôi đều có mặt theo dõi với hy vọng, biết đâu có thêm manh mối để đưa bố và đồng đội trở về an nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ. Dù kết quả ra sao, chúng tôi vẫn luôn biết ơn những người đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ đầy ý nghĩa này", ông Chiến chia sẻ.
Theo Thượng tá Trần Văn Sơn, Đội trưởng Đội Quy tập, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng. Mỗi nguồn tin do nhân dân cung cấp đều được đơn vị trân trọng tiếp nhận, tổ chức kiểm chứng theo đúng quy trình chuyên môn trước khi triển khai tìm kiếm thực địa.