Phó thủ tướng: Đẩy mạnh nguồn điện mặt trời mái nhà, cơ chế mua bán điện trực tiếp

Phó thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu, đẩy mạnh nguồn điện tự sản, tự tiêu; điện mặt trời mái nhà; thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp, tăng cường tiết kiệm điện và điều chỉnh phụ tải, nhất là trong thời gian cao điểm.

Ngày 15/9, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về tình hình sản xuất, kinh doanh và định hướng tái cơ cấu, phát triển Tập đoàn trở thành tập đoàn kinh tế mạnh, quy mô lớn.

Lo tiến độ nguồn điện không theo kịp nhu cầu

Báo cáo tại buổi làm việc, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN Đặng Hoàng An cho biết, sau giai đoạn khó khăn trong các năm 2022-2023, EVN đã triển khai nhiều giải pháp tiết giảm chi phí, điều hành linh hoạt và cơ cấu lại hoạt động. Đến ngày 30/6/2026, Tập đoàn đã xử lý hết số lỗ lũy kế tích tụ từ các năm trước.

Doanh thu toàn Tập đoàn đạt trong 8 tháng đạt 482.042 tỷ đồng, bằng 70% kế hoạch năm; lợi nhuận ước đạt 12.215 tỷ đồng, bằng 103% kế hoạch. Phấn đấu cả năm 2026 đạt lợi nhuận trên 13.500 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước trên 26.300 tỷ đồng

Theo EVN, thách thức lớn trong bảo đảm cung ứng điện giai đoạn tới là nhu cầu tăng nhanh trong khi tiến độ phát triển nguồn điện chưa đồng đều giữa các chủ đầu tư. Một số dự án do khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài thực hiện còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ bổ sung nguồn theo quy hoạch.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030 hệ thống điện cần bổ sung khoảng 93.000MW công suất nguồn. Trong đó, EVN được giao đầu tư, hoàn thành khoảng 6.066MW nguồn điện và 1.700MW hệ thống lưu trữ năng lượng. Phần công suất còn lại do các chủ đầu tư khác thực hiện, đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ và có giải pháp quyết liệt để bảo đảm mục tiêu phát triển nguồn điện.

Trong bối cảnh nhu cầu điện được dự báo tăng khoảng 10-12%/năm, yêu cầu bảo đảm dự phòng và vận hành an toàn hệ thống điện ngày càng cao. Trong khi đó, các dự án điện khí, điện gió ngoài khơi có nhu cầu vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài, đòi hỏi cơ chế phù hợp để tạo điều kiện thu xếp vốn và thúc đẩy đầu tư.

Lãnh đạo EVN cũng lưu ý, nguy cơ lệch pha giữa tiến độ phát triển nguồn và lưới điện. Một số dự án điện gió, điện mặt trời có thể triển khai trong thời gian tương đối ngắn, trong khi các công trình lưới truyền tải 220-500kV cần nhiều thời gian cho thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng. Do đó, cần đẩy nhanh phát triển lưới điện, bảo đảm đồng bộ với nguồn, tránh tình trạng nguồn điện hoàn thành nhưng hạ tầng truyền tải chưa đáp ứng.

EVN kiến nghị nghiên cứu cơ chế phù hợp để thu hút nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng truyền tải, qua đó giảm áp lực vốn đầu tư cho Tập đoàn trong bối cảnh nhu cầu phát triển lưới điện rất lớn.

Tập đoàn cũng lưu ý, tỷ trọng công suất nguồn do các doanh nghiệp nhà nước nắm giữ có xu hướng giảm, đặt ra yêu cầu EVN tiếp tục nâng cao năng lực quản lý, điều độ, đầu tư và phối hợp các nguồn điện, qua đó bảo đảm vai trò nòng cốt của doanh nghiệp nhà nước trong hệ thống điện.

EVN phải giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng

Theo định hướng giai đoạn 2026-2030, Việt Nam phấn đấu duy trì tăng trưởng GDP hai con số, kéo theo nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, tạo áp lực lớn đối với hệ thống điện. Phó thủ tướng Phạm Gia Túc cho rằng, EVN và các doanh nghiệp nhà nước phải tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, đồng thời huy động hiệu quả nguồn lực của các thành phần kinh tế để phát triển hệ thống điện.

Phó thủ tướng đề nghị EVN xác định xây dựng Tập đoàn trở thành doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, năng lực cạnh tranh cao là mục tiêu chiến lược, xuyên suốt. Theo ông, EVN phải đủ mạnh mới có thể thực hiện tốt vai trò nòng cốt, dẫn dắt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Về tái cơ cấu, Phó thủ tướng yêu cầu EVN tổ chức lại hoạt động theo các trụ cột rõ ràng, gắn tái cơ cấu với chiến lược phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động. Trong phát triển nguồn và sản xuất điện, cần xác định rõ quy mô, tỷ trọng nguồn điện EVN cần nắm giữ để bảo đảm vai trò nòng cốt trong vận hành hệ thống, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành các nhà máy hiện có.

Đối với phát triển nguồn và lưới điện, EVN cần tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, chủ động đề xuất các dự án cấp bách, nhất là tại khu vực miền Bắc. Phát triển nguồn phải gắn với phát triển lưới, trong đó hệ thống truyền tải cần đi trước một bước, không để xảy ra tình trạng nhà máy hoàn thành nhưng thiếu khả năng truyền tải, giải tỏa công suất.

Phó thủ tướng nhấn mạnh, cần đa dạng hóa các hình thức đầu tư, tập trung phát triển các tuyến truyền tải liên vùng, các công trình giải tỏa công suất từ khu vực có nguồn điện lớn đến nơi phụ tải cao và các công trình phục vụ nhập khẩu điện.

Đồng thời, cần tiếp tục xử lý dứt điểm các dự án còn vướng mắc, nhất là các dự án năng lượng tái tạo, trên cơ sở quy định pháp luật và các chủ trương, nghị quyết đã được cấp có thẩm quyền ban hành. Các cơ quan liên quan phải phối hợp chặt chẽ với EVN, kịp thời tháo gỡ khó khăn để các dự án sớm phát huy hiệu quả.

Về điều hành giá điện, Phó thủ tướng yêu cầu EVN thực hiện đúng quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Phó thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh nguồn điện tự sản, tự tiêu, điện mặt trời mái nhà; thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp, tăng cường tiết kiệm điện và điều chỉnh phụ tải, nhất là trong thời gian cao điểm. Việc sử dụng điện cần từng bước trở thành một phần của văn hóa tiết kiệm, phù hợp và hiệu quả, qua đó giảm chi phí và áp lực đầu tư cho hệ thống.

Phó thủ tướng khẳng định, cung cấp điện không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là vấn đề chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với ổn định kinh tế vĩ mô, quốc phòng, an ninh và đời sống nhân dân. Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong nhiều năm tới, nhu cầu điện sẽ tiếp tục tăng, tạo áp lực lớn đối với EVN và toàn ngành điện.