Phú Thọ: Phân cấp nghiệm thu công trình về cấp xã, tăng chủ động, siết chặt trách nhiệm

Từ 1/7/2026, nghiệm thu công trình theo Luật Xây dựng 2025 giúp rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh bàn giao. Tuy nhiên, cơ chế mới đòi hỏi chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án cấp xã nâng cao năng lực chuyên môn và trách nhiệm.

Rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ đưa công trình vào sử dụng 

Theo quy định của Luật Xây dựng 2025, Nghị định 06/2021/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung mới nhất, công tác nghiệm thu đối với công trình xây dựng cấp III và công trình do cấp xã quản lý do chủ đầu tư thực hiện.

Theo đó, chủ đầu tư cùng các nhà thầu thi công xây dựng, nhà thầu thiết kế (nếu có) có trách nhiệm tổ chức nghiệm thu công việc xây dựng, nghiệm thu giai đoạn thi công hoặc bộ phận công trình, và nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình, công trình xây dựng khi đã hoàn thành toàn bộ. 

Cùng với đó,chủ đầu tư chịu trách nhiệm lập và lưu trữ hồ sơ hoàn thành công trình xây dựng theo quy định 

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng ngày 23/10, ông Nguyễn Thế Hùng, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án xã Vĩnh Tường, tỉnh Phú Thọ cho biết, từ ngày 1/7/2026 đến nay,đơn vị đã thực hiện nghiệm thu gần 20 dự án, công trình trên địa bàn.

Các công trình chủ yếu thuộc lĩnh vực giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, thủy lợi và giáo dục như: Cải tạo, nâng cấp đường giao thông nông thôn, đường giao thông nội đồng kết hợp mương tưới tiêu xã Tam Phúc; xây dựng nhà lớp học, nhà bếp ăn bán trú Trường Tiểu học thị trấn Vĩnh Tường; xây mới nhà lớp học 2 tầng, 8 phòng học Trường Mầm non xã Bình Dương; nhà lớp học đa chức năng 3 tầng, 12 phòng học Trường Tiểu học Tứ Trưng...

Theo ông Hùng, việc thực hiện nghiệm thu công trình cấp III theo quy định mới giúp giảm bớt một số thủ tục hành chính, trong đó có việc kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan chuyên môn về xây dựng và cơ quan công an về phòng cháy, chữa cháy đối với các trường hợp thuộc phạm vi điều chỉnh. 

Qua đó, thời gian từ khi công trình hoàn thành đến khi bàn giao, đưa vào sử dụng được rút ngắn.

Cơ chế này cũng góp phần tăng tính chủ động cho chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị tư vấn trong quá trình triển khai dự án. Thay vì phụ thuộc vào các bước kiểm tra theo quy trình trước đây, các bên phải chủ động hơn trong việc kiểm soát chất lượng, hoàn thiện hồ sơ và tổ chức nghiệm thu theo trách nhiệm được giao.

Thực tế tại dự án cải tạo, nâng cấp đường giao thông nông thôn, đường giao thông nội đồng kết hợp mương tưới tiêu xã Tam Phúc cho thấy, công tác nghiệm thu đòi hỏi phải kiểm tra đồng bộ các hạng mục, từ hệ thống mương thủy lợi, đường giao thông nội đồng đến các tuyến đường giao thông nông thôn.

Dự án được đầu tư nhằm từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông, thủy lợi, cải thiện khả năng tưới tiêu, thoát nước, tạo thuận lợi cho việc đi lại và sản xuất của người dân.

Theo thiết kế, các tuyến mương thủy lợi sử dụng móng bê tông xi măng, tường rãnh xây dựng theo yêu cầu kỹ thuật, bố trí thanh chống bê tông cốt thép và đường ống cấp nước PVC dọc tuyến. 

Các tuyến giao thông nội đồng được thi công với nền đất đầm chặt, móng cấp phối đá dăm và mặt đường bê tông xi măng. Đối với các tuyến giao thông nông thôn, mặt đường bê tông xi măng cũ được tận dụng làm lớp móng trước khi thảm bê tông nhựa theo thiết kế.

Việc kiểm tra, nghiệm thu vì vậy không chỉ dừng ở tiến độ hoàn thành mà còn phải bảo đảm chất lượng từng hạng mục, sự phù hợp với hồ sơ thiết kế được duyệt và yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Tăng trách nhiệm, đặt ra yêu cầu cao về năng lực chuyên môn

Tại xã Nguyệt Đức, từ ngày 1/7/2026 đến nay, Ban Quản lý dự án xã đã thực hiện nghiệm thu gần chục công trình, dự án. Trong đó, dự án xây dựng Trường Tiểu học Trung Kiên, hạng mục nhà lớp học 3 tầng, 12 phòng học, được kiểm tra chi tiết theo bản vẽ thiết kế đã được phê duyệt.

Ông Nguyễn Việt Tuấn, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Nguyệt Đức cho biết, việc giao nhiệm vụ nghiệm thu các công trình cấp III cho chủ đầu tư - Ban Quản lý dự án xã đã giúp đơn vị chủ động hơn trong quá trình kiểm tra, hoàn thiện thủ tục và tổ chức bàn giao công trình. 

Thời gian từ khi hoàn thành đến khi đưa công trình vào sử dụng được rút ngắn, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, để thực hiện tốt nhiệm vụ, đơn vị phải theo sát quá trình triển khai dự án, kiểm tra kỹ từng hạng mục và đánh giá khách quan chất lượng công trình. Việc nghiệm thu được thực hiện trên cơ sở hồ sơ thiết kế, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và kết quả kiểm tra thực tế, không thể chỉ căn cứ vào việc công trình đã hoàn thành về mặt hình thức.

Thực tế cho thấy, việc tăng tính chủ động trong nghiệm thu cũng đồng nghĩa với việc chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án cấp xã phải nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. 

Đội ngũ phụ trách cần có chuyên môn phù hợp, nắm vững quy định pháp luật, hiểu rõ yêu cầu kỹ thuật và có khả năng phát hiện những tồn tại có thể ảnh hưởng đến chất lượng, độ bền và an toàn công trình.

Đây là thách thức đối với những địa phương còn hạn chế về nhân lực chuyên môn xây dựng, nhất là khi cùng lúc phải quản lý nhiều dự án thuộc các lĩnh vực khác nhau. Nếu công tác kiểm tra thiếu chặt chẽ, đánh giá không đầy đủ hoặc hồ sơ nghiệm thu chưa bảo đảm, nguy cơ phát sinh sai sót về chất lượng và ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn đầu tư vẫn có thể xảy ra.

Vì vậy, phân cấp nghiệm thu cần đi đôi với tăng cường trách nhiệm giải trình, nâng cao năng lực cán bộ và hoàn thiện quy trình kiểm soát chất lượng. 

Chủ đầu tư phải chủ động kiểm tra từ khi khởi công, trong quá trình thi công đến khi hoàn thành; nhà thầu chịu trách nhiệm về chất lượng phần việc thực hiện; các đơn vị tư vấn thực hiện đầy đủ nhiệm vụ giám sát, kiểm tra theo hợp đồng và quy định pháp luật.

Cùng với đó, cơ quan chuyên môn cần tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, kịp thời giải đáp những vướng mắc trong quá trình triển khai, đồng thời thực hiện kiểm tra theo thẩm quyền đối với các công trình thuộc diện phải kiểm tra.

Việc thực hiện nghiệm thu công trình theo Luật Xây dựng 2025 là cơ hội để nâng cao tính chủ động, giảm thời gian xử lý thủ tục và sớm phát huy hiệu quả các dự án đầu tư công tại cơ sở. 

Tuy nhiên, hiệu quả của cơ chế mới không chỉ được đánh giá bằng số ngày rút ngắn hay số công trình được bàn giao, mà quan trọng hơn là chất lượng, an toàn và hiệu quả khai thác công trình sau đầu tư.