Tại kỳ họp thứ ba, HĐND tỉnh Phú Thọ khóa XX một số đại biểu đã đặt câu hỏi chất vấn về lĩnh lực xây dựng liên quan đến nguyên vật liệu và nhà ở xã hội cho Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Xuân Quang.
Tại Kỳ họp này, đại biểu Cao Văn Thắng (tổ đại biểu số 10) chất vấn Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Xuân Quang về một trong những nguyên nhân được nhiều chủ đầu tư, nhà thầu phản ánh thời gian qua việc giải ngân vốn đầu tư công chậm do thiếu nguồn vật liệu xây dựng phục vụ thi công.
Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Xuân Quang trả lời chất vấn tại tại kỳ họp thứ ba, HĐND tỉnh Phú Thọ khóa XX.
Thực tế nhiều nhà thầu đang đối mặt tình trạng giá cát, đá, đất san lấp trên thị trường cao hơn rất nhiều so với mức giá do cơ quan nhà nước công bố. Điều này khiến nhiều đơn vị thi công rơi vào cảnh càng làm càng thua lỗ.
Bên cạnh đó, nguồn cung cát, đất đắp nền ngày càng khan hiếm do nhiều mỏ đã cạn trữ lượng hoặc còn vướng mắc trong quy hoạch, thủ tục cấp phép khai thác.
Từ thực trạng trên, đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm quản lý của ngành; đồng thời nêu các giải pháp bảo đảm nguồn cung vật liệu, kiểm soát biến động giá và tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ các dự án trên địa bàn tỉnh.
Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Xuân Quang thừa nhận tình trạng thiếu hụt nguồn vật liệu xây dựng là thực tế đang diễn ra và là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện nhiều công trình.
Việc giải ngân chậm có nhiều nguyên nhân khác nhau, song sự thiếu hụt nguồn vật liệu là yếu tố tác động đáng kể.
Qua đánh giá của ngành, năng lực sản xuất và cung ứng vật liệu trên địa bàn cơ bản đáp ứng được nhiều loại vật liệu xây dựng, tuy nhiên ba nhóm vật liệu thông thường gồm cát xây dựng, đá xây dựng và đất san lấp đang thiếu hụt nghiêm trọng.
Số liệu dự báo cho năm 2026 cho thấy nhu cầu đá xây dựng của tỉnh khoảng 10,7 triệu m³, trong khi năng lực khai thác hiện chỉ đạt khoảng 10 triệu m³. Đối với cát xây dựng, nhu cầu khoảng 7,5 triệu m³ nhưng tổng công suất khai thác mới đạt hơn 2 triệu m³, tức còn thiếu khoảng 5,5 triệu m³.
Đáng lo ngại hơn, nhu cầu đất san lấp được dự báo lên tới 25,4 triệu m³ nhưng năng lực khai thác hiện chỉ khoảng 9,7 triệu m³, thiếu gần 15,6 triệu m³.
Đại biểu Cao Văn Thắng (tổ đại biểu số 10) đặt câu hỏi chất vấn.
Giám đốc Sở Xây dựng cho biết thêm, quy hoạch tỉnh đến năm 2030 đã cập nhật đầy đủ các điểm mỏ với tổng trữ lượng khoảng 41 triệu m³ đá xây dựng, 30 triệu m³ cát xây dựng và 125 triệu m³ đất san lấp.
Tuy nhiên, dù quy hoạch đã xác định nguồn tài nguyên đủ lớn, việc cấp phép khai thác thực tế vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu trước mắt của thị trường.
Song Sở Xây dựng vẫn sẽ tiếp tục phối hợp với ngành Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh các thủ tục liên quan đến cấp phép khai thác mỏ, bổ sung nguồn cung vật liệu phục vụ các dự án trong thời gian tới.
Ông Quang thừa nhận, qua kiểm tra đã ghi nhận có hiện tượng sự chênh lệch giá vật liệu do cơ quan quản lý công bố với giá thực tế thị trường là do xuất hiện tình trạng một số đơn vị găm hàng, đẩy giá bán ra thị trường cao hơn nhiều so với mức giá niêm yết.
Để khắc phục tình trạng này, Sở Xây dựng sẽ tăng tần suất khảo sát giá vật liệu tại các điểm mỏ, công bố chỉ số giá theo tháng và với những mặt hàng biến động mạnh sẽ công bố hằng tuần nhằm bám sát diễn biến thị trường.
Đồng thời, sở đã tham mưu UBND tỉnh thành lập các tổ công tác liên ngành kiểm tra những điểm mỏ, dự án có dấu hiệu găm hàng, nâng giá; kịp thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định nếu phát hiện vi phạm.
Tiếp tục tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Hồng Nhung (tổ đại biểu số 8) nêu thực trạng nhiều công nhân tại các khu công nghiệp phản ánh việc bàn giao nhà ở xã hội tại một số dự án chậm hơn cam kết, trong khi nhu cầu nhà ở giá phù hợp ngày càng lớn.
Đại biểu Nguyễn Hồng Nhung (Tổ đại biểu số 8) đặt câu hỏi chất vấn.
Đại biểu cho rằng đang tồn tại nghịch lý "thừa nhà giá cao nhưng thiếu nhà giá thấp", khiến người lao động có nhu cầu thực sự vẫn rất khó tiếp cận nhà ở xã hội. Không chỉ nguồn cung còn hạn chế, người dân muốn vay vốn ưu đãi để mua nhà cũng phải trải qua nhiều thủ tục xác nhận đối tượng, xác minh điều kiện, gây mất nhiều thời gian.
Đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ trách nhiệm của ngành trong việc đôn đốc các chủ đầu tư chậm tiến độ; giải pháp tháo gỡ các vướng mắc về nghiệm thu, pháp lý để dự án sớm đưa sản phẩm ra thị trường; đồng thời cho biết những giải pháp mang tính đột phá trong năm 2026 nhằm cắt giảm thủ tục hành chính và hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở xã hội thuận lợi hơn.
Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Xuân Quang cho biết, toàn tỉnh hiện có khoảng 30 dự án nhà ở xã hội với quy mô dự kiến cung cấp hơn 23.700 căn hộ. Tuy nhiên, đến nay mới hoàn thành khoảng 3.900 căn, số còn lại vẫn đang trong quá trình triển khai. Thậm chí một số dự án đang chậm tiến độ, chưa thể đưa sản phẩm ra thị trường.
Ngoài yếu tố thời gian đầu tư xây dựng, Giám đốc Sở Xây dựng cũng chỉ rõ một số nguyên nhân khiến tiến độ bị kéo dài. Trong đó, có những dự án nhà ở xã hội thuộc quỹ đất 20% trong các khu đô thị nhưng chủ đầu tư chưa thực sự quan tâm triển khai, nhiều dự án còn vướng công tác giải phóng mặt bằng.
Để giải quyết vấn đề, đối với các dự án kéo dài, nếu chủ đầu tư vi phạm quy định về tiến độ, Sở Xây dựng sẽ kiến nghị UBND tỉnh xem xét điều chỉnh hoặc thu hồi để giao đơn vị khác tiếp tục thực hiện nhằm tránh lãng phí quỹ đất dành cho nhà ở xã hội.
Về khó khăn trong tiếp cận nhà ở xã hội, ông Quang cho rằng, ngoài hạn chế về nguồn vốn ưu đãi, thủ tục xác nhận đối tượng hiện vẫn còn nhiều bước và mất nhiều thời gian.