Đến năm 2030, Quảng Ngãi cần khoảng 61 triệu m³ đất, đá, cát để phục vụ các công trình giao thông, khu công nghiệp và hạ tầng trọng điểm, trong đó có dự án đường sắt tốc độ cao và cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum.
Cần hơn 60 triệu m³ vật liệu cho các dự án trọng điểm
Quảng Ngãi là địa phương đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng, từ đó nhu cầu rất lớn về vật liệu xây dựng phục vụ các công trình giao thông, khu công nghiệp và hạ tầng đô thị.
Theo dự báo, từ nay đến năm 2030, tỉnh Quảng Ngãi cần khoảng 61 triệu m3 vật liệu các loại để phục vụ các công trình, dự án trọng điểm.
Để đảm bảo triển khai các dự án hiệu quả, thời gian qua địa phương này đã chủ động tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản nhiều mỏ vật liệu và cấp phép khai thác. Lập quy hoạch, bổ sung mỏ chỉ định phục vụ các công trình, dự án đầu tư công... Đồng thời, nâng công suất khai thác các mỏ hiện tại.
Theo đó, đến nay tỉnh này có 105 mỏ đang được cấp phép khai thác, tổng công suất khoảng 16 triệu m³/năm, cơ bản đáp ứng nhu cầu phát triển và thi công các công trình, dự án đang triển khai. Tuy nhiên, có nhiều khác biệt về số lượng mỏ, cự ly các mỏ, công suất thực tế... dẫn đến nhiều dự án ngoài vướng mắc về mặt bằng thì thiếu vật liệu đầu vào đang trở thành nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Tại dự án nâng cấp, mở rộng tỉnh lộ 676 từ xã Măng Đen đi Măng Bút dài gần 60km, dù đã được gia hạn đến năm 2027, song nhiều gói thầu vẫn trong tình trạng vừa thi công vừa chờ vật liệu, nhất là cát và đá.
Theo các nhà thầu, hai mỏ đá được đưa vào hồ sơ thiết kế ban đầu hiện đã đóng cửa. Các mỏ còn lại ở xa công trường nên chi phí vận chuyển lớn, làm tăng giá thành. Trong khi đó, nguồn cát cũng khan hiếm, phải vận chuyển từ các mỏ cách công trường hơn 50km.
Ngoài mặt bằng vướng mắc, thiếu hụt đá, cát cũng là rào cản khiến tiến độ dự án nâng cấp, mở rộng tỉnh lộ 676 chậm trễ.
Tương tự, tại dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi dài 27km, khó khăn về nguồn vật liệu cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ. Riêng nhu cầu đất đắp của dự án hơn 3 triệu m³, trong khi các mỏ đất đạt tiêu chuẩn K95, K98 rất ít, trữ lượng và công suất khai thác còn hạn chế.
Không chỉ ở các dự án hiện nay, theo kế hoạch đầu tư công trung hạn, từ nay đến năm 2030, Quảng Ngãi cần khoảng 61 triệu m³ vật liệu xây dựng, gồm hơn 17 triệu m³ đá, trên 13 triệu m³ cát và gần 31 triệu m³ đất san lấp. Đây mới là nhu cầu của các dự án đã xác định, chưa tính các công trình đầu tư công và dự án ngoài ngân sách phát sinh trong thời gian tới.
Trong số này, hai dự án trọng điểm sắp triển khai là dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum với nhu cầu vật liệu hàng chục triệu m3.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Đông Sơn Nguyễn Tưởng Duy, khi hàng loạt dự án giao thông, khu công nghiệp, khu tái định cư và hạ tầng triển khai cùng lúc, việc chủ động nguồn vật liệu có ý nghĩa quyết định đến tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư công cũng như hiệu quả của dự án. Vì vậy, cần đẩy nhanh quy hoạch, cấp phép khai thác mỏ để nguồn cung luôn theo kịp nhu cầu.
Tháo gỡ điểm nghẽn để không thiếu vật liệu
Ông Nguyễn Phúc Nhân, Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi cho biết, mặc dù nhu cầu vật liệu rất lớn nhưng Quảng Ngãi không thiếu tài nguyên. Cụ thể, toàn tỉnh có 730 khu vực mỏ vật liệu xây dựng, gồm 176 mỏ đá, 227 mỏ cát và 327 mỏ đất san lấp, với tổng trữ lượng khoảng 700 triệu m³.
Quảng Ngãi có trữ lượng khoáng sản dự báo lên đến hàng trăm triệu m3 các loại.
Theo ông Nhân, nguyên nhân thiếu vật liệu thời gian qua chủ yếu do nhiều dự án triển khai cùng thời điểm khiến nhu cầu tăng đột biến. Trong khi đó, công tác dự báo ở một số chủ đầu tư chưa sát thực tế; quá trình đấu giá, cấp phép khai thác còn kéo dài. Nhiều doanh nghiệp sau khi trúng đấu giá chậm hoàn thiện thủ tục hoặc năng lực khai thác còn hạn chế. Việc điều phối nguồn cung giữa các địa phương và chủ đầu tư cũng có thời điểm chưa kịp thời.
"Quảng Ngãi có trữ lượng vật liệu xây dựng rất dồi dào. Vấn đề là phải đi trước một bước, bởi từ khi quy hoạch đến khi hoàn tất thủ tục, đưa vật liệu ra thị trường có độ trễ rất lớn, nhanh nhất cũng mất khoảng một năm. Vì vậy, phải chủ động chuẩn bị nguồn vật liệu từ sớm", ông Nhân kiến nghị.
Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, trước nhu cầu dự báo nguồn vật liệu phục vụ thi công các dự án lên đến hơn 60 triệu m3 trong 4 năm tới, để bảo đảm nguồn cung cho các công trình, UBND tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật nhu cầu vật liệu theo từng giai đoạn.
Trong đó, sẽ đẩy nhanh đấu giá và cấp phép khai thác các mỏ đủ điều kiện; xem xét điều chỉnh công suất các mỏ đang hoạt động; yêu cầu các đơn vị trúng đấu giá sớm đưa mỏ vào khai thác và xử lý nghiêm các trường hợp chậm triển khai.
Tỉnh Quảng Ngãi sẽ đề ra nhiều cơ chế mới nhằm tháo gỡ vướng mắc để đảm bảo nguồn khoáng sản phục vụ các công trình dự án trọng điểm.
Cùng với đó, tỉnh sẽ nâng cao chất lượng công tác dự báo nhu cầu vật liệu, tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư nhằm chủ động cân đối nguồn cung, không để tình trạng thiếu vật liệu kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ các công trình, dự án trọng điểm.