Để đảm bảo nguồn vật liệu phục vụ thi công những dự án, công trình trọng điểm trước tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng ảnh hưởng tiến độ, giải ngân, tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành quyết định đưa hàng chục mỏ khoáng sản vào đấu giá.
Hàng chục triệu m³ cát, đá, đất đắp sắp ra ra thị trường
Ngày 11/6, UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đã ban hành kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, san lấp với 57 mỏ khoáng sản đã thăm dò và chưa thăm dò.
Mỏ cát trên sông Trà Khúc qua phường Trường Quang Trọng (xã Tịnh An cũ) là mỏ vật liệu có diện tích lớn nhất được đưa ra đấu giá quyền khai thác lần này.
Theo đó, có 54 mỏ khoáng sản chưa thăm dò được đưa ra đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Cụ thể, có 27 mỏ cát, 6 mỏ đá, 20 mỏ đất san lấp và 1 mỏ đất sét. Đồng thời, tiếp tục đưa 3 mỏ đất san lấp đã có kết quả thăm dò trước đó vào diện đấu giá đợt này.
Ghi nhận cho thấy, trong số 27 mỏ cát được đưa ra đấu giá phần lớn nằm các sông lớn như sông Vệ, Trà Khúc, sông Trà Bồng, sông Phước Giang.
Phần lớn các mỏ được quy hoạch, đưa vào đấu giá có diện tích khá khiêm tốn khi chỉ có 7/27 mỏ có diện tích từ 7ha trở lên. Số còn lại trung bình dưới 3ha. Trong đó, lớn nhất là mỏ cát trên sông Trà Khúc qua địa bàn phường Trương Quang Trọng với diện tích hơn 34ha.
Hiện tại, bãi bồi này nằm phía Bắc sông Trà Khúc có diện tích khá lớn. Phần gò cát nổi lên trên mặt nước kéo dài dọc theo mép sông hàng trăm mét. Ước tính khối lượng cát khi đưa vào khai thác có trữ lượng lên đến hàng triệu m³.
Ngoài cát, tỉnh Quảng Ngãi cũng sẽ đưa 23 mỏ đất đã và chưa có kết quả thăm dò vào kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản trong năm 2026.
Theo nhận định của các doanh nghiệp chuyên khai thác khoáng sản, khi mỏ cát này đi vào khai thác sẽ gánh phần lớn nhu cầu tiêu thụ cát trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, thậm chí là các địa phương phía Nam TP Đà Nẵng.
Ngoài cát, đất đắp phục vụ san lấp, thi công các công trình đường sá, hạ tầng, khu đô thị... cũng đang trong tình trạng khan hiếm. Vì thế, với việc đưa cùng lúc 20 mỏ đất đã có trong quy hoạch, kế hoạch vào đấu giá sẽ phần nào giải quyết bài toán thiếu nguồn cung đất đắp hiện nay.
Phần lớn các mỏ đất này nằm trải đều khắp các địa phương trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi với khoảng cách trung bình từ 10-15km/mỏ. Phần lớn các mỏ có diện tích dưới 10ha. Riêng các mỏ Rừng Miếu, Núi Đất, Ông Đình là có diện tích lớn từ 30ha - 80ha.
Theo nhận định, nhóm 20 mỏ đất chưa có kết quả thăm dò và đã có kết quả thăm dò ước có trữ lượng hàng triệu m³. Khi đi vào khai thác đáp ứng tốt nhu cầu san lấp, thi công các công trình, dự án trọng điểm do tỉnh Quảng Ngãi làm chủ đầu tư và dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sắp triển khai.
Trong quyết định ban hành kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản, ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ UBND tỉnh giao phải khẩn trương tổ chức hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản ngay trong năm 2026. Trường hợp các mỏ chưa hoàn thành việc đấu giá sẽ được chuyển sang đấu giá trong các năm tiếp.
Giải bài toán thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng
Nhiều công trình, dự án đầu tư, phát triển hạ tầng trọng điểm của tỉnh Quảng Ngãi hiện đang trong tình cảnh thi công cầm chừng vì thiếu hụt nghiêm trọng vật liệu, nhất là đất đắp, cát.
Dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi thiếu hụt nguồn đất đắp do nhu cầu lớn trong khi số mỏ đang hoạt động hạn chế.
Cụ thể, tại dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi có vốn đầu tư 3.500 tỷ đồng, ngoài mặt bằng chưa được khơi thông thì dự án này hụt nguồn đất đắp nghiêm trọng khi nhu cầu lên đến gần 5 triệu m3. Trong khi dọc dự án mới có 2 mỏ hoạt động nên các nhà thầu phải tranh nhau mua đắp nền đường để đảm bảo kế hoạch chủ đầu tư đưa ra và giải ngân vốn đã cam kết.
Không chỉ dự án giao thông mà nhiều dự án xây dựng đô thị cũng đang hụt nguồn đất rất lớn. Trong số này, dự án Khu đô thị Coastal Quảng Ngãi (xã Tư nghĩa) có nhu cầu lớn nhất với dự kiến trên dưới 1 triệu m³ đất san lấp.
Tại khu vực phía Tây tỉnh, nhiều dự án xây dựng hạ tầng giao thông cũng trong tình trạng công trình chờ cát, đá. Đơn cử như dự án nâng cấp, mở rộng tỉnh lộ 676 dài 56km, vốn 1.300 tỷ đồng đang "chôn chân", máy móc nằm im ắng trên công trường khi không có nguồn đá và cát đầu vào.
Đại diện chủ đầu tư cho biết, hai mỏ đá được thiết kế phục vụ dự án đã đóng cửa mỏ. Trong khi trong vùng dự án không có mỏ cát nào hoạt động. Do đó, kiến nghị tỉnh sớm bổ sung, tổ chức đấu giá các mỏ khoáng sản để đảm bảo nguồn vật liệu thi công.
Việc tỉnh Quảng Ngãi đưa cùng lúc 57 mỏ khoáng sản các loại vào tổ chức đấu giá quyền khai thác được xem là "chìa khoá" giải quyết bài toán thiếu hụt vật liệu thi công các dự án. Đồng thời, tạo nguồn thu lớn cho ngân sách.
Trong quyết định phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển cho rằng, việc tỉnh đưa các mỏ khoáng sản vào kế hoạch đấu giá quyền khai thác nhằm đổi mới cơ chế quản lý hoạt động khoáng sản phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường.
Dự án nâng cấp, mở rộng tỉnh lộ 676 từ xã Măng Đen đi Măng Bút dậm chân tại chỗ vì không có nguồn đá và cát phục vụ thi công.
Qua đó, đảm bảo việc khai thác và sử dụng hợp lý, tiết kiệm, đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững, tăng hiệu quả kinh tế, giảm thiểu các tác động đến môi trường. Đồng thời, phát huy tiềm năng khoáng sản, thu hút đầu tư khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản, tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước. Đáp ứng nhu cầu làm vật liệu xây dựng cho các công trình, dự án, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.