Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm mở ra cơ hội định hình diện mạo mới cho Hà Nội. Người dân, chuyên gia, doanh nghiệp kỳ vọng quy hoạch lấy con người làm trung tâm, hài hòa giữa phát triển hạ tầng, bảo tồn văn hóa, nâng cao chất lượng sống.
Tạo cú hích cho giao thông công cộng
Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm đang mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới của Hà Nội, với hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là hệ thống giao thông công cộng và không gian phát triển dọc sông Hồng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn đó, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và người dân cho rằng quy hoạch cần đi cùng các giải pháp khả thi về nguồn lực, công nghệ, an sinh xã hội và sự đồng thuận của cộng đồng.
Quy hoạch Thủ đô đặt kỳ vọng vào hệ thống giao thông hiện đại và không gian phát triển dọc sông Hồng. (Ảnh: Hanoimoi.vn).
Là một công dân Thủ đô, KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho biết, ông kỳ vọng Quy hoạch Thủ đô tiếp tục kiên định với quan điểm "con người là trung tâm của sự phát triển", đồng thời đưa trục sông Hồng trở thành biểu tượng mới của Hà Nội trong thế kỷ XXI.
Theo KTS Trần Huy Ánh, một trong những mục tiêu đáng mong đợi nhất là Hà Nội có thể hoàn thành cơ bản hệ thống giao thông công cộng trước năm 2035. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sống, giảm ùn tắc và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Hiện quy hoạch xác định phát triển 14 tuyến đường sắt đô thị với tổng mức đầu tư khoảng 55 tỷ USD. Tuy nhiên, theo ông, bài toán không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở hiệu quả đầu tư, cách tổ chức mạng lưới và khả năng kết nối giữa các loại hình vận tải.
Ông cho rằng Hà Nội cần nhìn nhận giao thông công cộng như một hệ sinh thái đa dạng, trong đó đường sắt đô thị chỉ là một cấu phần. Bên cạnh metro còn có xe buýt nhanh, xe buýt cỡ lớn và cỡ nhỏ, xe điện gom khách, xe đạp công cộng cùng hệ thống hạ tầng dành cho người đi bộ kết nối với các ga, trạm.
"Tùy theo nhu cầu đi lại và khả năng tài chính, mỗi khu vực có thể lựa chọn loại hình vận tải phù hợp thay vì chỉ tập trung vào các tuyến metro ngầm có chi phí rất lớn", ông Ánh nói.
Theo KTS Trần Huy Ánh, lợi thế của Hà Nội hiện nay là năng lực xây dựng hạ tầng giao thông trên cao, năng lực sản xuất phương tiện giao thông xanh, công nghệ thép, tự động hóa và công nghệ thông tin đều đã có bước phát triển đáng kể. Nhiều doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có khả năng tham gia thiết kế, chế tạo, đầu tư và vận hành hệ thống giao thông công cộng.
Ông cho rằng nếu biết huy động nguồn lực trong nước, kết hợp năng lực công nghiệp nội địa thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ nhập khẩu, Hà Nội hoàn toàn có thể từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng theo đúng mục tiêu đã đặt ra.
Đánh thức tiềm năng sông Hồng thành biểu tượng mới của Thủ đô
Theo KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam, Công dân ưu tú Thủ đô năm 2025, Quy hoạch Hà Nội đang đứng trước một bước ngoặt mang tính lịch sử khi mở ra cơ hội định hình diện mạo đô thị trong suốt một thế kỷ tới.
Ông cho rằng những siêu dự án cùng hàng loạt công trình giao thông trọng điểm đang được triển khai chính là những "viên gạch" đầu tiên đặt nền móng cho quá trình đại kiến thiết Thủ đô.
KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam.
Một trong những kỳ vọng lớn nhất là khai thác hiệu quả giá trị của sông Hồng. Theo ông, ở nhiều quốc gia, dòng sông chính là biểu tượng và thương hiệu của đô thị. Hà Nội cũng sở hữu một dòng sông mang đậm dấu ấn lịch sử nhưng nhiều năm qua chưa phát huy hết tiềm năng.
Việc thành phố tập trung quy hoạch hai bên sông Hồng, tháo gỡ các vướng mắc về hành lang thoát lũ và từng bước hình thành trục đại lộ cảnh quan ven sông được xem là hướng đi đúng.
Theo KTS Trần Ngọc Chính, khu vực ngoài đê và bãi bồi cần được ưu tiên phát triển cây xanh, công viên, không gian công cộng, khu thể thao, đường đi bộ và đường xe đạp thay vì phát triển nhà ở dày đặc. Điều đó không chỉ bảo đảm yêu cầu phòng chống thiên tai mà còn nâng cao chất lượng sống của người dân.
Ông cũng kỳ vọng mỗi cây cầu bắc qua sông Hồng sẽ trở thành một công trình kiến trúc mang dấu ấn riêng, góp phần hình thành diện mạo mới cho Thủ đô. Khi kết nối hai bờ bằng hệ thống giao thông hiện đại và không gian cảnh quan liên hoàn, sông Hồng sẽ trở thành trục phát triển hài hòa, hiện thực hóa khát vọng xây dựng "kỳ tích sông Hồng".
Lấy người dân làm trung tâm
Ở góc độ cộng đồng, anh Nguyễn Tiêu Quốc Đạt, Giám đốc sáng tạo doanh nghiệp xã hội Think Playgrounds cho rằng người dân rất quan tâm đến Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm và mong muốn được tiếp cận đầy đủ thông tin để tham gia đóng góp ý kiến ngay từ giai đoạn đầu.
Theo anh Đạt, một quy hoạch có tầm nhìn dài hạn sẽ tạo được sự đồng thuận cao hơn nếu người dân hiểu rõ mục tiêu, lộ trình triển khai cũng như những thay đổi có thể tác động đến cuộc sống của mình.
Anh cho rằng mong muốn lớn nhất của người dân là xây dựng một Thủ đô hiện đại, văn minh nhưng quá trình phát triển phải gắn với an sinh xã hội. Đối với các hộ dân thuộc diện giải tỏa, điều quan trọng không chỉ là chính sách bồi thường mà còn là chất lượng cuộc sống sau tái định cư.
"Nếu được bố trí ở những khu vực gần nơi ở cũ hoặc các khu đô thị đã hoàn thiện hạ tầng, có đầy đủ trường học, bệnh viện, giao thông và các dịch vụ thiết yếu, người dân sẽ dễ dàng thích nghi và sẵn sàng đồng hành cùng thành phố", anh Đạt chia sẻ.
Theo anh, tái định cư không đơn thuần là chuyển nơi ở mà cần tạo dựng một môi trường sống mới có chất lượng tương đương hoặc tốt hơn trước.
Bên cạnh hạ tầng, anh Đạt cho rằng Hà Nội cần gìn giữ những giá trị cộng đồng đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Các khu vực như Chương Dương, Phúc Tân hay nhiều làng ven sông Hồng không chỉ là nơi cư trú mà còn là không gian lưu giữ ký ức, văn hóa và tinh thần gắn kết của cư dân.
Theo anh, khi thành phố đầu tư nhiều công viên và không gian công cộng mới, yếu tố con người phải luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Những công trình đẹp chỉ thật sự bền vững khi có cộng đồng cư dân sử dụng, gìn giữ và cùng bảo vệ.
Anh cũng kỳ vọng triết lý phát triển "làng trong phố, phố trong làng" sẽ được hiện thực hóa bằng việc bảo tồn không chỉ kiến trúc, cảnh quan mà cả cộng đồng cư dân đã tạo nên bản sắc của từng ngôi làng. Đồng thời, việc phát triển không gian hai bên sông Hồng cần tiếp tục được đánh giá trên cơ sở khoa học, bảo đảm yêu cầu về sinh thái, môi trường và an toàn thoát lũ.
Theo anh Đạt, yếu tố quyết định thành công của Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm là sự tham gia thực chất của người dân và các chuyên gia. Việc tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, minh bạch và cầu thị sẽ giúp hoàn thiện quy hoạch, tạo sự đồng thuận xã hội, qua đó hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một Thủ đô hiện đại, văn hiến và phát triển bền vững trong thế kỷ tới.
Một Thủ đô văn minh với giao thông thuận tiện, nhiều không gian công cộng là kỳ vọng của đông đảo người dân.
Hài hòa giữa phát triển và gìn giữ bản sắc
Bà Đỗ Thị Lan, người dân phố Chương Dương Độ, phường Hồng Hà cho biết, Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm mang đến nhiều kỳ vọng về một Hà Nội hiện đại, văn minh hơn, đặc biệt khi thành phố định hướng phát triển không gian hai bên sông Hồng và cải thiện hạ tầng đô thị. Theo bà, người dân đều mong muốn thành phố phát triển, môi trường sống ngày càng khang trang, giao thông thuận lợi và có thêm nhiều không gian công cộng để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, bà Lan cho rằng quá trình triển khai cần đặt lợi ích của người dân làm trung tâm. Với những hộ dân nằm trong diện sắp xếp, di dời, điều quan trọng là phải có chính sách tái định cư hợp lý, bảo đảm nơi ở mới có điều kiện sống tốt, thuận tiện cho học tập, làm việc và sinh hoạt. Khi người dân nhìn thấy cuộc sống sau di dời được cải thiện, họ sẽ yên tâm đồng hành cùng chủ trương phát triển của thành phố.
Là người gắn bó nhiều năm với khu vực ven sông Hồng, bà cũng kỳ vọng quy hoạch sẽ giữ gìn được những giá trị văn hóa, lịch sử đã hình thành qua nhiều thế hệ. Theo bà Lan, bên cạnh việc xây dựng những công trình mới, Hà Nội cần bảo tồn những không gian mang dấu ấn đặc trưng của vùng ven sông, từ nếp sống cộng đồng đến các di tích, làng xóm và những câu chuyện gắn với lịch sử Thăng Long.
Thành phố phát triển là điều ai cũng mong muốn, nhưng nếu vừa có diện mạo hiện đại, vừa giữ được hồn cốt văn hóa của Hà Nội thì giá trị của quy hoạch sẽ bền vững hơn và nhận được sự đồng thuận của người dân.