Việc tổ chức các giải đấu, hội thi thể thao dân gian không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn nét đẹp truyền thống, mà còn trở thành sân chơi bổ ích, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.
Giữ gìn truyền thống rèn luyện sức khỏe
Tại Hà Nội, cứ đầu xuân hàng năm, tại xã Ô Diên lại diễn ra giải vật truyền thống. Ông Đỗ Chí Hưng, Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cho biết, giải vật truyền thống là hoạt động thể dục thể thao có ý nghĩa quan trọng, được tổ chức thường niên mỗi dịp Tết đến, xuân về, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của quê hương.
Thể thao truyền thống cần được đặt trong chiến lược lâu dài, gắn với giáo dục, du lịch và phát triển văn hóa cộng đồng.
"Thông qua giải đấu, xã mong muốn tiếp tục duy trì và phát huy truyền thống vật dân tộc, đồng thời phát hiện, bồi dưỡng những vận động viên có năng khiếu để tham gia các giải đấu cấp thành phố và quốc gia", ông Hưng chia sẻ.
Tại Lạng Sơn, ông Nguyễn Đặng Ân, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết, hàng năm, trên địa bàn diễn ra nhiều hoạt động thể thao dân tộc truyền thống sôi nổi, phong phú, gắn liền với đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc.
Đây không chỉ là hoạt động rèn luyện sức khỏe, nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân mà còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của địa phương.
Định kỳ 2 năm một lần, tỉnh tổ chức Hội thi Thể thao dân tộc thiểu số; đồng thời trong chương trình Đại hội Thể dục thể thao các cấp đều đưa từ 2 môn thể thao dân tộc trở lên vào điều lệ thi đấu.
Ở cấp cơ sở, nhiều địa phương đã xây dựng được môn thể thao dân tộc trở thành thế mạnh như bắn nỏ ở Bắc Sơn, việt dã ở Tràng Định, kéo co, đẩy gậy ở Hữu Lũng… Qua đó hình thành lực lượng vận động viên nòng cốt, được quan tâm bồi dưỡng để tham gia các giải khu vực và toàn quốc.
Tạo bản sắc thu hút du lịch
Theo ông Ân, việc tổ chức các môn thể thao truyền thống gắn với lễ hội xuân và các điểm du lịch cộng đồng đã và đang tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài tỉnh.
Các môn thể thao truyền thống như đua thuyền, đẩy gậy, cờ tướng, kéo co… góp phần nâng cao sức khỏe, đời sống tinh thần cho nhân dân.
Du khách không chỉ tham quan danh lam thắng cảnh, thưởng thức ẩm thực địa phương mà còn được trực tiếp trải nghiệm, hòa mình vào các trò chơi dân gian, các hoạt động thi đấu thể thao truyền thống.
"Chính sự kết hợp hài hòa giữa thể thao và du lịch đã tạo nên sản phẩm văn hóa đặc trưng của Lạng Sơn, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và con người xứ Lạng thân thiện, giàu bản sắc", ông Ân nói.
Theo ông Nguyễn Hồng Minh, nguyên Tổng thư ký Liên đoàn Thể dục Việt Nam, Việt Nam là quốc gia có nhiều lễ hội truyền thống diễn ra quanh năm, tập trung phần lớn vào thời điểm đầu xuân.
Trong bối cảnh hiện nay, khi nhịp sống đô thị hóa diễn ra nhanh, môi trường lao động và sinh hoạt thay đổi mạnh mẽ, nhu cầu vận động và chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng cao.
Trước yêu cầu đó, các địa phương đã chủ động triển khai nhiều mô hình hoạt động thể dục thể thao phong phú, phù hợp với điều kiện thực tế. Nhiều lễ hội và sự kiện văn hóa truyền thống tiếp tục duy trì các môn thể thao mang đậm bản sắc như vật cổ truyền, kéo co, bơi chải, đua thuyền, đẩy gậy, võ cổ truyền, cờ người…
Những hoạt động này không chỉ tạo sân chơi lành mạnh cho cộng đồng mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa đã gắn liền với lịch sử và đời sống tinh thần của người Việt.
Cần chiến lược lâu dài
Bà Lê Thị Hoàng Yến, Phó cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam cho rằng, thể thao truyền thống giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái thể dục thể thao quốc gia.
Các môn thể thao dân gian không chỉ góp phần đa dạng hóa hoạt động rèn luyện thể chất mà còn mang giá trị giáo dục sâu sắc, giúp hình thành lối sống lành mạnh, tinh thần đoàn kết và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa.
Thời gian qua, ngành thể thao đã phối hợp với các địa phương tổ chức nhiều hội thi, giải đấu thể thao truyền thống ở các cấp, đồng thời nghiên cứu chuẩn hóa một số môn để đưa vào hệ thống thi đấu quần chúng và trường học.
Theo bà Yến, bảo tồn và phát huy thể thao truyền thống cần được đặt trong chiến lược lâu dài, gắn với giáo dục, du lịch và phát triển văn hóa cộng đồng. Khi được đầu tư bài bản, các môn thể thao dân gian hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và đất nước.
Hiện cả nước có gần 9.000 lễ hội, trong đó có khoảng 7.000 lễ hội dân gian truyền thống, gần 1.400 lễ hội tôn giáo, hơn 400 lễ hội lịch sử, cách mạng... Ngoài ra, còn khoảng gần 30 lễ hội du nhập từ nước ngoài vào.
Trong đó, ở vùng nông thôn, miền núi, các hoạt động như ném còn, bắn nỏ, leo cột mỡ, đi cà kheo, đấu vật, đua thuyền… được tổ chức gắn với lễ hội truyền thống, tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong nhân dân.
Các hoạt động này có ý nghĩa đặc biệt trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của từng vùng, từng dân tộc, đồng thời giáo dục thế hệ trẻ trân trọng giá trị di sản và tự hào về truyền thống dân tộc.