Ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang dần thay đổi diện mạo của ngành y tế, từ việc hỗ trợ chẩn đoán bệnh, quản lý hồ sơ bệnh án đến cá nhân hóa điều trị, góp phần giảm tải cho đội ngũ nhân viên y tế.
"AI-robot tiếp tân", trợ lý ảo tư vấn thật
Bước chân vào sảnh A5, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, anh Nguyễn Quang Hùng (Bắc Ninh) tỏ ra khá thú vị khi lần đầu thử nghiệm với "AI-robot tiếp tân" tại đây.
Robot lễ tân tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Được sự hướng dẫn của cán bộ y tế, anh Hùng đã có cuộc "giao tiếp" với robot. Sau chia sẻ về triệu chứng đang gặp phải của người nhà là "đau đầu và buồn nôn cần khám chuyên khoa nào?", anh Hùng nhanh chóng nhận được lời chỉ dẫn từ robot trợ lý ảo: "Với các triệu chứng trên anh/chị nên khám chuyên khoa Nội thần kinh, nếu kèm thêm triệu chứng cứng cổ, sốt, cần cung cấp thông tin ngay với nhân viên y tế…".
"Đây là lần đầu tôi được tiếp cận với robot trợ lý ảo, nó đáp ứng những yêu cầu cơ bản. Hy vọng trong tương lai gần, nó sẽ hữu ích hơn có thể thay thế nhân viên y tế", anh Hùng nói.
Bệnh viện Đại học Y Hà Nội là một trong số ít bệnh viện ở phía Bắc thí điểm đưa robot tiếp đón người bệnh vào hoạt động. Al-robot lễ tân được cài đặt với nhiều tính năng như: Giao tiếp bằng giọng nói, giúp người bệnh dễ dàng hỏi - đáp, nhận hỗ trợ trực tiếp như đang trò chuyện cùng nhân viên y tế.
Màn hình cảm ứng trực quan, hiển thị thông tin, chỉ dẫn rõ ràng, dễ sử dụng, phù hợp cho mọi lứa tuổi. Al-robot có thể tư vấn chuyên khoa theo triệu chứng, hỗ trợ hướng dẫn người bệnh đến phòng khám phù hợp ngay từ bước đầu; Hướng dẫn thủ tục khám, chữa bệnh từng bước rõ ràng; Chỉ dẫn chính xác đến phòng khám hoặc khu vực cần tìm…
Tốc độ xử lý nhanh hơn
Chị Trần Thị Hằng (nhân viên y tế tại khu A5) chia sẻ, hiện robot mới liên kết với phần mềm Isoft, thể hiện được người bệnh đã thăm khám hết các chỉ định chưa, lịch khám của bác sĩ, chỉ dẫn các phòng ban cơ bản.
Tuy nhiên, tương lai gần, khi robot được "dạy" thêm với nguồn dữ liệu dồi dào, kết nối với các phần mềm như sổ khám bệnh, bệnh án điện tử… tốc độ xử lý nhanh hơn sẽ là thực sự hữu ích theo kỳ vọng.
Tương tự, tại Bệnh viện Gia Định (TP.HCM), Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất Đồng Nai (tỉnh Đồng Nai), Bệnh viện Sản - Nhi (tỉnh Quảng Ngãi)… AI-robot lễ tân cũng được đưa vào sử dụng.
Không chỉ dừng lại ở vai trò "lễ tân" hỗ trợ người bệnh, AI-robot còn được tích hợp tính năng phát thuốc, nhắc nhở người bệnh sử dụng thuốc, thậm chí nhắc việc cho bác sĩ…
Trợ lý thông minh cho bác sĩ
Sau 2 năm phối hợp với Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai đã ra mắt phần mềm trí tuệ nhân tạo hỗ trợ chẩn đoán ung thư phổi.
Chia sẻ về ứng dụng AI này, TS Vũ Văn Giáp, Phó giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết: "Khi chưa có ứng dụng AI, các bác sĩ khá vất vả để đưa ra quyết định chính xác, còn nay, các bác sĩ có thêm nhiều thông tin hữu ích, nhận định được tổn thương phát hiện từ sớm, không bỏ sót tổn thương, từ đó đưa ra những quyết định, chẩn đoán chính xác hơn, lựa chọn phác đồ điều trị tối ưu, phù hợp với từng thể trạng người bệnh".
Tại Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu - Bệnh viện Bạch Mai, ứng dụng AI trong chẩn đoán và điều trị sớm ung thư phổi cho bệnh nhân với tỷ lệ chính xác cao.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho hay: Các dữ liệu tổng hợp cho thấy hệ thống AI có độ nhạy 0,87 và độ đặc hiệu 0,87 trong chẩn đoán ung thư phổi; tỷ lệ bỏ sót 13%, tỷ lệ chẩn đoán sai 12%.
Với diện tích dưới đường cong ROC lên tới 0,93, AI đang cho thấy tiềm năng lớn trong hỗ trợ sàng lọc ung thư phổi giai đoạn sớm, giúp bác sĩ rút ngắn thời gian đánh giá và tăng độ chính xác.
Theo thống kê của ngành Y tế, một trong những thách thức lớn nhất của ung thư phổi là phần lớn bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn. Dù tỷ lệ sống sau 5 năm ở giai đoạn đầu có thể đạt 20-30% nếu được phẫu thuật triệt căn, nhưng khoảng 85% bệnh nhân lại phát hiện khi bệnh đã tiến triển. Vì thế, việc phát hiện sớm có ý nghĩa quyết định để kéo dài cuộc sống cho người bệnh.
Hạn chế nguy cơ sai sót
Ở nhiều bệnh viện, ứng dụng AI trở thành trợ thủ đắc lực cho các bác sĩ. Ví như, phần mềm EyeDr tại Bệnh viện Mắt TP.HCM giúp tầm soát bệnh glaucoma chỉ mất 8-10 giây thay vì 15-20 phút như trước.
Còn Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM đã nghiên cứu ứng dụng AI trong siêu âm tim; Bệnh viện Ung bướu TP.HCM nghiên cứu và ứng dụng AI trong lập kế hoạch xạ trị ung thư đầu cổ, với phần mềm chuyên biệt Raysearch (tích hợp dữ liệu và phân tích).
Với phần mềm này, khi nhập thông tin, hình ảnh chụp của bệnh nhân vào, từ kho dữ liệu lớn, AI sẽ xác định tổn thương và tính toán liều xạ trị. Việc sử dụng AI để lập kế hoạch xạ trị giúp giảm thời gian từ 5-10 ngày xuống còn 1-2 ngày, thậm chí xạ trị cấp cứu có thể làm trong ngày.
Theo BS Lâm Đức Hoàng, Trưởng khoa Xạ trị ung thư đầu cổ, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, với quy trình làm việc mới xen kẽ giữa AI và con người, quy trình tự động hóa dưới sự hướng dẫn của AI sẽ hạn chế đến mức thấp nhất nguy cơ xảy ra sai sót trong quy trình lập kế hoạch xạ trị, từ đó giảm biến chứng và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân cũng đã mở ra triển vọng mới cho lĩnh vực này…
Xu hướng tất yếu
PGS. TS Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết: Thực tế AI đã và đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là trong hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, tối ưu hóa phác đồ điều trị và nâng cao hiệu quả quản lý bệnh viện. Một số bệnh viện lớn đã triển khai AI trong khám, chữa bệnh, bước đầu mang lại những kết quả khả quan.
Trí tuệ nhân tạo sẽ không thay thế hoàn toàn vai trò của bác sĩ và chuyên gia y tế, nhưng sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ, giúp tăng cường khả năng chẩn đoán và điều trị, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe của người dân.
Tuy nhiên, để AI thực sự trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả trong khám, chữa bệnh, cần có hành lang pháp lý đầy đủ, đảm bảo an toàn dữ liệu và tính chính xác trong ứng dụng.
Bộ Y tế xác định, tới đây sẽ tập trung vào hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về ứng dụng AI trong y tế, đảm bảo việc kiểm định, đánh giá chất lượng AI trước khi đưa vào ứng dụng lâm sàng, đồng thời tăng cường đào tạo nguồn nhân lực y tế có khả năng sử dụng AI một cách hiệu quả.