Sau 1 năm vận hành chính quyền 2 cấp: Nhân rộng mô hình hay, cắt giảm mạnh thủ tục

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từng bước đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả sau 1 năm vận hành. Với lĩnh vực Xây dựng, công tác sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền được triển khai quyết liệt mang lại những kết quả rõ nét.

Thời gian tới, Bộ Xây dựng đề nghị địa phương tiếp tục nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Rút ngắn quy trình, tiết kiệm thời gian

Sáng ngày đầu tháng 6, anh Nguyễn Văn Quang, trú tại phố Trần Cung đến Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội, Chi nhánh số 6, tại phố Vạn Hạnh, Hà Nội làm thủ tục xác nhận về điều kiện nhà ở.

Anh Quang cho biết, theo hướng dẫn của nhân viên tại Trung tâm, anh làm thủ tục rất nhanh gọn và đã có giấy hẹn trả kết quả.

Tương tự, tại phường Cửa Nam, Hà Nội, chỉ sau ít phút đã hoàn thành việc nộp hồ sơ đăng ký đất đai, bà Nguyễn Thị Thơm bày tỏ: "Trước đây, muốn làm thủ tục, tôi phải đi từ phường lên quận, viết tay rất nhiều loại giấy tờ. Nhưng giờ, tôi được hướng dẫn đăng ký và kê khai trên hệ thống, vừa đơn giản vừa nhanh chóng. Mô hình chính quyền hai cấp rất thuận tiện cho người dân".

Sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương trên cả nước đã từng bước ổn định tổ chức bộ máy, bảo đảm phục vụ người dân và doanh nghiệp nhanh chóng, thuận lợi, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính và thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo thống kê, đối với lĩnh vực xây dựng, trong năm 2025, đã có 45 thủ tục hành chính từ Trung ương được phân cấp xuống địa phương; phân định thẩm quyền giải quyết 41 thủ tục hành chính từ cấp huyện về cấp xã. Từ năm 2025 đến tháng 5/2026, 75 thủ tục hành chính tiếp tục được phân cấp…

Với hệ thống phục vụ cấp tỉnh, cấp xã, Bộ Xây dựng đã tạo lập gần 67.800 tài khoản cho cán bộ địa phương, tiếp nhận và xử lý 351.312 hồ sơ, trong đó 285.537 hồ sơ trực tuyến (đạt hơn 81%)…

Theo ông Trương Hải Long, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, kể từ khi áp dụng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tất cả chỉ đạo của thành phố đã được chuyển trực tiếp đến các xã, phường. Hiệu quả có thể nhìn thấy rõ trong thời gian qua là Hà Nội đã làm rất tốt công tác giải phóng mặt bằng cho các dự án lớn.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng tham mưu cho UBND thành phố tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho cán bộ cấp xã…

Nhận diện vướng mắc

Tại Phú Thọ, ông Trương Quang Vinh, Phó chủ tịch UBND xã Bình Tuyền cho biết, dù đã đạt kết quả tích cực, quá trình vận hành vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc.

Đối với công tác tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính, tỷ lệ người dân thực hiện nộp hồ sơ và thanh toán trực tuyến còn thấp, dẫn đến áp lực lớn cho bộ phận tiếp nhận.

Trong lĩnh vực kinh tế, khối lượng văn bản hướng dẫn, chỉ đạo từ các ngành chuyên môn về đất đai, nông nghiệp, môi trường, xây dựng, tài chính ngày càng lớn, trong khi hệ thống hồ sơ đất đai qua nhiều thời kỳ còn thiếu đồng bộ, xuống cấp.

Sau sáp nhập, địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng mạnh, trong khi một số cán bộ, công chức chưa kịp thích ứng với yêu cầu mới, nhất là trong các lĩnh vực chuyển đổi số, quản lý đất đai và giải quyết các nhiệm vụ chuyên môn trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện.

Ông Vũ Hoàng Mạnh, Giám đốc Ban Quản lý dự án phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ cho biết, việc thực hiện mô hình mới đã giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm tầng nấc trung gian.

Tuy nhiên, sau sáp nhập, phạm vi quản lý rộng, số lượng dự án và khối lượng hồ sơ tăng đáng kể trong khi biên chế, nhân lực chuyên môn còn hạn chế.

Tại Lào Cai, ông Phạm Văn Hoàn, Chủ tịch UBND xã Quy Mông thông tin, một số địa phương của xã vẫn còn thiếu cán bộ có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực như đất đai, xây dựng. Dù vậy, địa phương đang chủ động khắc phục thông qua đào tạo, bồi dưỡng và bố trí cán bộ phù hợp.

Tương tự, ông Trần Quang Hòa, Chủ tịch UBND xã Sơn Kim 2 chia sẻ, cấp xã phải đảm nhiệm việc kiểm tra, giám sát xây dựng và cấp phép trên diện rộng, dẫn đến quá tải; năng lực cán bộ địa chính - xây dựng chưa đáp ứng yêu cầu, gây khó khăn trong xử lý vi phạm…

Ông Hoà cũng kiến nghị cấp thẩm quyền sớm hoàn thiện các văn bản hướng dẫn chi tiết để địa phương dễ dàng áp dụng, giảm bớt sự lúng túng.

Nhiều kết quả tích cực

Theo ông Vũ Thành Trung, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Xây dựng), sau 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp, cho thấy nhiều kết quả tích cực.

Trong đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt chủ trương, định hướng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy được Bộ Xây dựng và các cấp ủy đảng thực hiện nghiêm túc, hiệu quả.

Công tác sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy đạt kết quả rõ nét. Bộ đã giảm mạnh số lượng đầu mối tổ chức, tiếp tục sắp xếp các chi cục, cảng vụ, phòng thuộc cục, đơn vị sự nghiệp công lập và đầu mối bên trong đơn vị sự nghiệp.

Công tác phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền được triển khai quyết liệt. Đến nay, số nhiệm vụ đã phân cấp, phân quyền cho địa phương là 81 nhiệm vụ.

Các cơ quan đơn vị thuộc Bộ trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ đã tăng cường phối hợp trong công tác tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho địa phương khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; chú trọng thiết lập cơ chế phối hợp theo từng lĩnh vực chuyên môn.

Trong năm 2025, Bộ đã hoàn thành phân cấp 45 thủ tục hành chính từ Trung ương xuống địa phương, bãi bỏ 16 thủ tục, phân định thẩm quyền giải quyết 41 thủ tục từ cấp huyện về cấp xã.

Từ năm 2025 đến tháng 5/2026, Bộ Xây dựng đã phân cấp 75 thủ tục được thực hiện tại cấp Bộ, giảm số thủ tục được thực hiện tại cấp Bộ còn 168 thủ tục thuộc phạm vi quản lý (đạt gần 30%); cắt giảm 2.549 ngày thời gian giải quyết thủ tục hành chính (đạt gần 54%).

Chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu cũng có bước tiến nổi bật. Bộ đã triển khai hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình tập trung, cung cấp 263 dịch vụ công trực tuyến trên tổng số 266 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết (đạt 98,9%).

Đối với hệ thống phục vụ cấp tỉnh, cấp xã, Bộ đã tạo lập gần 67.800 tài khoản cho cán bộ địa phương, tiếp nhận và xử lý 351.312 hồ sơ, trong đó 285.537 hồ sơ trực tuyến (đạt hơn 81%).

Bộ đã hoàn thành xây dựng và triển khai 10/10 cơ sở dữ liệu theo yêu cầu. Trong đó, 8/10 cơ sở dữ liệu đã thống nhất chỉ tiêu thông tin và đồng bộ dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng đã được đưa vào sử dụng từ ngày 1/1/2026, quản lý hơn 124.000 hồ sơ quy hoạch, dự án, công trình…

Tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục

Qua tổng hợp nhanh báo cáo của các địa phương, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Bên cạnh các kết quả tích cực đạt được, Bộ Xây dựng cũng nhận diện một số hạn chế còn tồn tại.

Cụ thể, một số quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm và các văn bản quy định chi tiết cần tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung bảo đảm tính khả thi trong triển khai thực hiện.

Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp làm khối lượng công việc của chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã tăng lên. Nhiều việc mới, phức tạp, đòi hỏi phải được tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể.

Cùng đó, chính quyền địa phương cấp xã còn hạn chế về năng lực, thiếu nguồn nhân lực dẫn đến có thời điểm không đủ khả năng đáp ứng khối lượng công việc tăng đột biến sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai.

Một số địa phương vẫn duy trì sử dụng song song hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ dẫn đến phát sinh tình trạng dữ liệu hồ sơ chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến công tác theo dõi, tổng hợp và chia sẻ dữ liệu.

Tiếp tục triển khai hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian tới, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực xây dựng trên tinh thần cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, tăng cường phân cấp, phân quyền, bảo đảm cơ sở pháp lý, tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tính khả thi, phù hợp với thực tiễn.

Bộ cũng sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới phương thức quản lý, điều hành, chú trọng duy trì, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin dùng chung và các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo mô hình tập trung, liên thông, lấy dữ liệu làm nền tảng.

Cấp có thẩm quyền và cơ quan liên quan ở địa phương cũng cần rà soát, đánh giá năng lực, điều kiện đảm bảo triển khai thực hiện các nhiệm vụ đã được phân cấp, phân quyền, đặc biệt là chính quyền cấp xã để đề xuất điều chỉnh nếu cần thiết; tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo; nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.