Được giao làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, EVN xác định 6 nhóm trách nhiệm trọng tâm, xuyên suốt từ chuẩn bị đầu tư, bảo đảm an toàn, đào tạo nhân lực đến đấu nối hệ thống điện, phát triển chuỗi cung ứng và tạo đồng thuận xã hội.
Chuẩn bị năng lực toàn diện
Điện hạt nhân có lợi thế là nguồn điện nền công suất lớn, vận hành ổn định, không phụ thuộc thời tiết và phát thải khí nhà kính ở mức thấp. Nhà máy có thể vận hành khoảng 7.000 - 8.000 giờ/năm, với hệ số khả dụng trên 85-90%. Đây là những đặc tính quan trọng khi hệ thống điện ngày càng có tỷ trọng lớn các nguồn năng lượng tái tạo biến động theo thời tiết.
Ông Vũ Ngọc Minh, Phó trưởng ban Quản lý đầu tư xây dựng EVN trình bày tham luận của EVN tại Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia” diễn ra ngày 21/9 tại Khánh Hòa.
Với Ninh Thuận 1, EVN xác định đây không đơn thuần là bài toán xây dựng một nhà máy điện, mà phải đồng thời đáp ứng 3 yêu cầu: xây dựng công trình an toàn, chất lượng, hiệu quả; kết nối đồng bộ với hệ thống điện quốc gia; tạo sức lan tỏa về khoa học - công nghệ, nhân lực và chuỗi cung ứng trong nước.
Từ đó, EVN xác định 6 nhóm trách nhiệm trọng tâm.
Trước hết là quản lý toàn bộ vòng đời dự án. EVN sẽ thực hiện các công việc từ chuẩn bị hồ sơ, khảo sát, thiết kế, mua sắm, chế tạo, xây dựng, lắp đặt đến chạy thử và nghiệm thu. Khi nhà máy đi vào vận hành, trách nhiệm tiếp tục với công tác vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa và nâng cấp, nhằm duy trì hoạt động an toàn, ổn định, hiệu quả.
Xuyên suốt vòng đời dự án là yêu cầu về an toàn và an ninh hạt nhân. EVN xác định đây là ưu tiên cao nhất trong mọi quyết định của chủ đầu tư và đơn vị vận hành. Vì vậy, văn hóa an toàn phải được hình thành ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, thay vì chờ đến khi nhà máy đi vào hoạt động.
Phát triển nguồn nhân lực cũng là một trong những nhiệm vụ then chốt. EVN sẽ từng bước chuẩn bị đội ngũ quản lý dự án, chuyên gia an toàn, kỹ sư vận hành, nhân lực bảo dưỡng, kiểm soát chất lượng, an ninh, y tế và ứng phó sự cố.
Bài toán nhân lực không chỉ dừng ở đào tạo đủ người mà còn bao gồm việc tiếp nhận, lưu giữ tri thức hạt nhân, từ tài liệu kỹ thuật, dữ liệu thiết kế đến kinh nghiệm vận hành. Đây là nền tảng để EVN từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, thay vì chỉ tiếp nhận một công trình hoàn chỉnh.
Song song với xây dựng nhà máy, EVN sẽ chuẩn bị hạ tầng đấu nối, các công trình truyền tải và điều kiện kỹ thuật cần thiết để Ninh Thuận 1 được tích hợp an toàn, tin cậy vào hệ thống điện quốc gia.
Dự án cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia chuỗi cung ứng trong nước. Định hướng đến năm 2035 là phấn đấu mức tham gia của doanh nghiệp trong nước đạt khoảng 30% tổng mức đầu tư đối với các hạng mục xây dựng, lắp đặt thuộc nhóm công trình phụ trợ của dự án điện hạt nhân.
Tuy nhiên, EVN đặt ra nguyên tắc nội địa hóa phải dựa trên năng lực thực tế và lộ trình phù hợp, không đánh đổi yêu cầu về an toàn, chất lượng và độ tin cậy để tăng tỷ lệ tham gia trong nước.
Nhóm trách nhiệm còn lại là thông tin và tạo đồng thuận xã hội. Với lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật cao như điện hạt nhân, EVN xác định thông tin về dự án phải đầy đủ, chính xác, kịp thời và minh bạch. Các vấn đề người dân quan tâm như an toàn, an ninh hạt nhân, môi trường, tiến độ và phương án ứng phó sự cố cần được chủ động cung cấp, giải đáp.
Qua đó, truyền thông không chỉ dừng ở việc đưa tin về dự án mà còn góp phần xây dựng niềm tin và văn hóa an toàn trong cộng đồng.
Gắn dự án với phát triển địa phương
Khi vận hành, Ninh Thuận 1 sẽ bổ sung nguồn điện nền công suất lớn, ổn định, lâu dài cho hệ thống điện quốc gia; góp phần cân bằng cung - cầu, củng cố độ tin cậy cung ứng điện và hỗ trợ tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo biến động.
Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia” do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa và các cơ quan liên quan tổ chức.
Đối với Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ, nguồn điện ổn định sẽ tạo thêm điều kiện đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị, du lịch, kinh tế biển và các phụ tải quan trọng.
Tuy nhiên, tác động của dự án không chỉ nằm ở lượng điện sản xuất. Quá trình xây dựng và vận hành nhà máy sẽ kéo theo nhu cầu về cấp điện, cấp nước, viễn thông, hạ tầng số, logistics kỹ thuật, quan trắc môi trường, phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn.
Các hạ tầng kết nối như giao thông, cảng biển, khu dịch vụ, cơ sở y tế, giáo dục - đào tạo cũng cần được tính toán đồng bộ với tiến độ dự án.
Trong phạm vi trách nhiệm, EVN sẽ cung cấp thông tin về quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, nhu cầu sử dụng và tiến độ để các bộ, ngành, tỉnh Khánh Hòa và cơ quan có thẩm quyền có cơ sở chuẩn bị phương án đầu tư phù hợp.
Dự án cũng được kỳ vọng tạo ra đội ngũ lao động kỹ thuật cao và hệ sinh thái doanh nghiệp phục vụ ngành điện hạt nhân. Nhu cầu về kỹ sư, chuyên gia, xây dựng, lắp đặt, bảo dưỡng, logistics, đào tạo và các dịch vụ chuyên môn sẽ mở thêm cơ hội để doanh nghiệp, người lao động địa phương nâng cao năng lực, từng bước tham gia chuỗi giá trị mới.
Vì vậy, EVN đặt phát triển nhân lực và chuỗi cung ứng trong mối quan hệ trực tiếp với địa phương, thay vì chỉ coi đây là công việc nội bộ của chủ đầu tư.
Cùng với hạ tầng và nhân lực, quyền lợi của người dân vùng dự án cũng được EVN đặc biệt lưu ý. Tập đoàn xác định dự án chỉ có thể triển khai bền vững khi gắn với lợi ích chính đáng của cộng đồng. Việc phối hợp cung cấp thông tin, phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển sinh kế vì thế cần được thực hiện đồng bộ với quá trình triển khai công trình.