Sẽ thí điểm Đề án khai thác và bảo vệ không gian ngầm tại Hà Nội và TP. HCM

Ngày 15/9, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng phối hợp với UBND TP.HCM tổ chức cuộc họp về Đề án Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm.

Sẽ thí điểm tại hai đô thị lớn

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết, hiện nay, Bộ Xây dựng đang xây dựng Đề án Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn phát biểu tại cuộc họp.

Thứ trưởng cho biết, dự kiến Đề án Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm sẽ được thí điểm ở Hà Nội và TP. HCM. Việc ưu tiên thí điểm tại Hà Nội và TP.HCM xuất phát từ thực tế đây là hai đô thị có nhu cầu khai thác không gian ngầm lớn nhất cả nước.

Thực tiễn cho thấy, khi không gian trên mặt đất trở nên quá đắt đỏ, việc tính toán mở rộng không gian ngầm là hướng đi tất yếu. Dù chi phí đầu tư không gian ngầm lớn, nhưng đối với Hà Nội và TP.HCM, việc triển khai sớm là hướng đi cần thiết. Việc xây dựng Nghị quyết đặc thù cho Hà Nội và TP.HCM nếu giúp các địa phương triển khai tốt sẽ từng bước được nhân rộng và phổ biến ra toàn quốc.

Ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, không gian ngầm là một lĩnh vực quản lý mới, việc phát triển không gian ngầm là yêu cầu khách quan, cấp bách của phát triển đô thị và tổ chức không gian phát triển của Quốc gia.

Ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng).

Tại cuộc họp, ông Vinh đã chia sẻ về các loại công trình ngầm hiện đang có tại Việt Nam và sự cần thiết của việc phát triển, xây dựng và quản lý không gian ngầm trong thời gian tới.

Đề án Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm bao gồm nhiều chính sách quan trọng, cụ thể như: Việc xác lập địa vị pháp lý của không gian ngầm; Quyền của không gian ngầm, quy hoạch không gian ngầm tích hợp; Phân tầng, phân khu chức năng không gian ngầm; Xây dựng cơ sở dữ liệu Quốc gia về không gian ngầm; Mô hình quản trị, cơ chế và đầu mối; An toàn và quản lý rủi ro…

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh thống nhất cao về việc xây dựng Đề án "Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm". Các chính sách của đề án khá đầy đủ, là cơ sở để sớm trình ban hành và triển khai.

Ông Dinh cho biết, hiện nay, tại TP.HCM nhiều doanh nghiệp rất quan tâm tới không gian ngầm. Thành phố cam kết sẽ đi đầu phát triển không gian ngầm, trong bối cảnh thị trường và nhu cầu của doanh nghiệp đang hội tụ.

Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh.

Đề xuất một số khu vực thí điểm tại TP.HCM

Theo ông Trương Trung Kiên, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM, Sở đã nghiên cứu về Đề án Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm. Ngoài những đóng góp, đơn vị đề xuất thêm một số khu vực chi tiết để xây dựng quy hoạch.

Hiện nay, tại TP.HCM đã hình thành một số công trình ngầm, tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại như rời rạc, thiếu kết nối mạng lưới, trong đó bao gồm các công trình ngầm như: Giao thông ngầm (Tuyến Metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên); Hầm giao thông đường bộ (Hầm Thủ Thiêm), nhiều hầm chui tại các nút giao trọng điểm, cửa ngõ; Công trình thương mại, dân dụng, chủ yếu là tầng hầm các dự án riêng lẻ như nhà cao tầng, trung tâm thương mại, khách sạn, văn phòng…; Bãi đỗ xe ngầm; Hạ tầng kỹ thuật ngầm (Mạng cấp nước SAWACO)…

TP.HCM hiện nay đã hình thành một số công trình ngầm, tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại như rời rạc, thiếu kết nối mạng lưới.

Trước mắt, TP.HCM dự kiến đề xuất một số khu vực thí điểm lập quy hoạch "3 chiều" theo đề nghị của Đề án.

Đầu tiên, khu vực nhà ga Bến Thành và Công viên 23/9 là khu vực đầu mối MRT-TOD thuộc khu trung tâm hiện hữu, tập trung mật độ cao các công trình phức hợp, công trình ngầm, kết hợp thương mại, dịch vụ... gắn với nhà ga metro.

Thứ hai là khu vực nhà ga Thủ Thiêm, đây là khu vực đầu mối MRT – đường sắt quốc gia thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm, kết hợp phát triển các công trình phức hợp ở - thương mại dịch vụ, có điều kiện tích hợp quy hoạch không gian ngầm ngay từ đầu.

Tiếp đó là khu vực ga Tao Đàn, phạm vi nghiên cứu thuộc khu vực TOD metro số 2, là đầu mối kết nối 2 tuyến metro số 2, số 3, có điều kiện tổ chức bãi đậu xe ngầm, các chức năng ngầm khác dưới Công viên Tao Đàn.

Đây là các khu vực đã có định hướng phát triển không gian ngầm trong Quy hoạch tổng thể thành phố, có nền dữ liệu hạ tầng tương đối đầy đủ hơn so với mặt bằng chung sau sáp nhập, và đã phát sinh nhu cầu khai thác thực tế; đồng thời cũng phù hợp thí điểm mô hình quản trị tổng hợp và cơ sở dữ liệu 3D.

Ngoài ra, đối với hành lang tuyến đường sắt đô thị, TP.HCM có thể lựa chọn một số khu vực TOD đối với tuyến Metro số 1 đã vận hành thương mại và tuyến số 2 đoạn Bến Thành – Tham Lương và Bến Thành – Thủ Thiêm đang triển khai.

Đối với các khu vực có nguy cơ ngập, sụt lún, theo nhiều kết quả nghiên cứu, việc đầu tư xây dựng không gian ngầm có quy mô lớn và sâu ở các khu vực này đòi hỏi chi phí đầu tư xây dựng và bảo trì cao, đi kèm nhiều rủi ro về sự cố an toàn cũng như tác động đến môi trường, địa chất thủy văn.

Trước mắt thành phố chưa có định hướng phát triển không gian ngầm ở các khu vực này. Cụ thể về mặt quy hoạch, đối với các tuyến đường sắt đô thị khi đi ra khỏi lõi đô thị trung tâm thành phố sẽ chuyển từ đi ngầm sang đi nổi, xây dựng tuyến đường và các nhà ga trên mặt đất trên các địa bàn ngoại vi, những nơi này thường có địa chất yếu, dễ ngập, sụt lún.