Vật liệu gỗ mới từng bước khẳng định vị thế trong kiến trúc hiện đại nhờ nhiều ưu điểm, vừa thay thế gỗ tự nhiên, tối ưu hóa kết cấu vừa giảm rác thải, mang lại cảm giác ấm áp, gần gũi và đáp ứng tiêu chuẩn "sống thuận tự nhiên".
Nhiều ưu điểm
Chị Nguyễn Thị Hạnh (Hà Nội) cho biết, từ lâu chị và các anh chị em trong gia đình muốn xây dựng cho bố mẹ một ngôi nhà gỗ ở quê nhà, xã Liên Minh, tỉnh Ninh Bình. Trong hình dung của chị, đó sẽ một ngôi nhà gỗ hòa mình với cảnh quan thiên nhiên của làng quê, tạo cảm giác thư thái cho người ở, gợi nhớ đến ngôi nhà xưa cũ của ông bà nội.
Gỗ kỹ thuật được ứng dụng trong công trình An Lâm Restreat tại vịnh Ninh Vân (Khánh Hòa).
Tuy nhiên, việc dựng một ngôi nhà gỗ không hề đơn giản, ngay cả khi gia đình có điều kiện kinh tế. Bởi trước hết, gỗ dựng nhà phải là vật liệu có nguồn gốc hợp pháp. Hơn nữa, gỗ cấu kiện phục vụ việc dựng nhà không dễ kiếm.
Qua tìm hiểu trên thị trường, mới đây, chị Hạnh đã tìm được đơn vị cung cấp vật liệu gỗ mới, hiện đại, hợp pháp. "Theo thiết kế, ngôi nhà gỗ nhỏ mà chúng tôi tặng bố mẹ không chỉ thân thiện môi trường, mà còn điều hòa khí hậu, mang lại cảm giác ấm áp, cân bằng, gần gũi", chị Hạnh kỳ vọng.
Vật liệu mà chị Hạnh lựa chọn là cấu kiện gỗ CLT (cross laminated timber) do Tập đoàn Trần Đức sản xuất. Đây là loại vật liệu được tạo ra từ việc xếp chồng và dán nhiều lớp gỗ vuông góc lại với nhau, tạo nên một khối vật liệu có độ cứng và khả năng chịu lực cao.
Bà An Phan, Giám đốc Marketing Tập đoàn Trần Đức cho biết, CLT được mệnh danh là "bê tông xanh của tương lai" vì có nhiều ưu điểm vượt trội, có thể thay thế bê tông truyền thống trong xây dựng ở nhiều khía cạnh.
Cụ thể, CLT giúp giảm đến 50% lượng khí thải CO2 so với việc sử dụng bê tông truyền thống, giảm thời gian thi công, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí, trọng lượng nhẹ hơn, có thể ứng dụng linh hoạt dùng làm mái, vách, trần, sàn.
Theo bà An Phan, trên thế giới, cấu kiện gỗ CLT đã được ứng dụng vào các công trình nổi bật như Brock Commons Tallwood House ở Canada cao 18 tầng, dự án đa chức năng Hoho Wien tại Áo. Tại Việt Nam, các sản phẩm của Trần Đức đã có mặt tại nhiều tỉnh thành.
Tối ưu công năng, giảm phát thải
Theo các chuyên gia, bản thân gỗ đã là vật liệu xanh. Khi còn trong tự nhiên, cây gỗ có khả năng hấp thụ carbon, góp phần cân bằng môi trường, dễ tái sinh.
Gỗ CLT được ứng dụng làm cấu kiện, vách, sàn và mái công trình kiến trúc hiện đại.
Quá trình khai thác, sản xuất, vật liệu gỗ mới như CLT, glulam, MPP, DLT, NLT, gỗ composite, siêu gỗ... được ứng dụng công nghệ hiện đại, nhờ đó có lợi thế "xanh", giảm phát thải, dễ truy xuất nguồn gốc, có thể thay thế các vật liệu truyền thống như thép, xi măng.
TS Nguyễn Thị Thu Trang, nguyên Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập thuộc VCCI cho rằng, vật liệu gỗ mới rất tự nhiên mà không lạm dụng tự nhiên. Gỗ là vật liệu xanh, tối ưu công năng và tiết kiệm năng lượng.
Theo ông Võ Quang Hà, Chủ tịch Hội Gỗ xây dựng TP.HCM, với vật liệu gỗ, các yêu cầu không chỉ dừng lại ở hiệu năng kỹ thuật, mà còn liên quan đến tính hợp pháp, khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ bền vững của nguyên liệu. Việc thúc đẩy sử dụng gỗ rừng trồng, gỗ có chứng chỉ và các vật liệu thay thế đang trở thành một hướng đi quan trọng.
KTS Tạ Đức Quang, Tổng giám đốc ConsMedia cho rằng, gỗ kỹ thuật hay còn gọi là gỗ cấu kiện, đặc biệt là mass timber, được xem là một trong những hướng tiếp cận mới. Vật liệu này giúp giảm khoảng 40% lượng phát thải so với vật liệu truyền thống.
Ngoài yếu tố môi trường, vật liệu này còn lợi thế về kỹ thuật và thi công, như giảm tới 80% trọng lượng kết cấu, rút ngắn thời gian thi công khoảng 20%, có thể giúp giảm chi phí đầu tư khoảng 10% so với các phương pháp truyền thống.
Lợi thế canh tranh cao
Đề cập đến tính cạnh tranh của sản phẩm, bà An Phan cho rằng, nhìn ở góc độ tổng chi phí vòng đời công trình, cấu kiện gỗ CLT mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể. Thứ nhất, hệ cấu kiện gỗ được sản xuất khép kín tại nhà máy, sau đó lắp ghép nhanh tại công trường, giúp tiết kiệm 30-40% thời gian thi công so với phương pháp truyền thống.
Thứ hai, gỗ là vật liệu tự nhiên, giúp ngôi nhà có khả năng điều hòa không khí, ấm vào mùa hè và mát vào mùa đông, giúp tiết kiệm năng lượng cho điều hòa, chiếu sáng.
Thứ ba, gỗ mang lại trải nghiệm khác biệt, nâng tầm phong cách sống và giá trị của bất động sản với yếu tố xanh, bền vững.
Để thúc đẩy quá trình chuyển dịch vật liệu trong ngành Xây dựng, ông Tạ Đức Quang đề xuất tháo gỡ một số điểm nghẽn trong ứng dụng vật liệu gỗ kỹ thuật.
Theo đó, cần hình thành tiêu chuẩn quốc tế và định nghĩa lại khả năng phòng cháy chữa cháy cho gỗ kỹ thuật; đưa tư vấn kết cấu gỗ và nhà máy sản xuất vào ngay từ giai đoạn ý tưởng thiết kế công trình; thiết lập các bộ thư viện BIM chuẩn cho hệ gỗ kỹ thuật.
Bên cạnh đó, cần chứng minh hiệu quả kinh tế xanh của gỗ kỹ thuật như phân tích vòng đời sản phẩm (LCA) giúp các chủ đầu tư tiếp cận tín dụng xanh. Trong đào tạo nhân lực, cần cập nhật giáo trình đại học cũng như hình thành hệ thống chứng chỉ chuyên môn; Xây dựng chuỗi cung ứng nội địa, liên kết thiết kế sản xuất; thực hiện thí điểm các công trình công cộng với sự đồng hành của Nhà nước…
Theo KTS Tạ Đức Quang, Tổng giám đốc ConsMedia, tại Việt Nam, việc ứng dụng gỗ kỹ thuật trong xây dựng còn hạn chế. Tỷ lệ sử dụng gỗ kỹ thuật trong xây dựng gần như chưa có. Một số ít công trình áp dụng mass timber đều phải nhập khẩu cấu kiện.
Nguyên nhân là do hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cho vật liệu này chưa hoàn thiện, nhất là trong các quy định liên quan đến phòng cháy chữa cháy và kết cấu. Thiếu công cụ đánh giá hiệu quả kinh tế dài hạn, khiến chủ đầu tư chủ yếu quan tâm đến chi phí ban đầu thay vì chi phí vòng đời công trình.