Chính trị

Sửa Luật Đấu thầu: Không để nhà thầu phụ làm thay nhà thầu chính

-

Chiều 17/11, tiếp tục Phiên họp thứ 8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành nội dung thảo luận.

Trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm tra và ý kiến của các đại biểu Quốc hội đối với dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, dự thảo Luật quy định các tiêu chí áp dụng hình thức chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư, đồng thời giao Chính phủ quy định các trường hợp cụ thể tương ứng với từng tiêu chí.

Sửa Luật Đấu thầu: Không để nhà thầu phụ làm thay nhà thầu chính- Ảnh 1.

Quang cảnh phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 17/11. Ảnh: Media Quốc hội.

Theo đó, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các dự án cần đẩy nhanh tiến độ phải được xác định bằng văn bản của cấp có thẩm quyền. Quy định này nhằm tránh tình trạng lợi dụng sự chậm trễ do nguyên nhân chủ quan để áp dụng chỉ định thầu.

Đối với hạn mức chỉ định thầu, dự thảo giao Chính phủ quy định nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn khi giá cả hàng hóa, dịch vụ và chi phí thực hiện gói thầu thường xuyên biến động theo thị trường. Nếu quy định cụ thể tại Luật sẽ khó điều chỉnh kịp thời khi điều kiện kinh tế - xã hội và mặt bằng giá thay đổi.

Về chuyển nhượng thầu và sử dụng nhà thầu phụ, báo cáo nêu rõ, quan hệ hợp đồng được xác lập giữa chủ đầu tư và nhà thầu chính; việc sử dụng nhà thầu phụ là giao dịch dân sự giữa nhà thầu chính và nhà thầu phụ. Do đó, dự thảo Luật quy định nhà thầu phải chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về việc quản lý, kiểm soát khối lượng, phạm vi công việc do nhà thầu phụ thực hiện.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, cơ chế này bảo đảm nhà thầu chính vẫn chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ và kết quả thực hiện hợp đồng, kể cả đối với phần công việc do nhà thầu phụ đảm nhận.

Sửa Luật Đấu thầu: Không để nhà thầu phụ làm thay nhà thầu chính- Ảnh 2.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi). Ảnh: Media Quốc hội.

Trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành nội dung tiếp thu, giải trình của Chính phủ.

Một số quy định của dự thảo Luật có liên quan trực tiếp đến pháp luật về đất đai, đầu tư công, xây dựng, ngân sách nhà nước và các lĩnh vực đặc thù như y tế, dược, khoa học, công nghệ. Vì vậy, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ rà soát toàn diện các luật có liên quan, nhất là các luật đang được Quốc hội xem xét, sửa đổi tại Kỳ họp này để xử lý đồng bộ các quy định về hoạt động đấu thầu.

Về sử dụng nhà thầu phụ (điểm a khoản 8 Điều 14), Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, việc bỏ giới hạn giá trị công việc giao cho nhà thầu phụ theo hợp đồng, đồng thời cho phép các bên thỏa thuận sửa đổi hợp đồng, có thể dẫn đến nhà thầu trúng thầu chuyển giao phần lớn công việc cho nhà thầu phụ, làm thay đổi thực chất phương án thực hiện đã được đánh giá khi lựa chọn nhà thầu. 

Quy định cấm giao toàn bộ công việc cho nhà thầu phụ tại dự thảo Luật chưa kiểm soát được trường hợp nhà thầu chính chỉ trực tiếp thực hiện phần việc không đáng kể. 

Do vậy, đề nghị làm rõ giới hạn về phạm vi, giá trị công việc giao cho nhà thầu phụ và trách nhiệm trực tiếp thực hiện của nhà thầu chính, bảo đảm linh hoạt nhưng không làm thay đổi thực chất kết quả lựa chọn nhà thầu.

Sửa Luật Đấu thầu: Không để nhà thầu phụ làm thay nhà thầu chính- Ảnh 3.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật. Ảnh: Media Quốc hội.

Dự thảo Luật cho phép Chính phủ bổ sung chính sách ưu đãi (Điều 8), mở rộng trường hợp và hình thức lựa chọn nhà thầu (Điều 19), quy định việc giao nhiệm vụ lựa chọn nhà cung cấp (Điều 37). Đồng thời, một số trường hợp đặt hàng, chỉ định nhà đầu tư và chính sách ưu đãi được mở rộng thông qua pháp luật chuyên ngành. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát, nghiên cứu quy định rõ tại Luật các nguyên tắc, điều kiện và giới hạn áp dụng đối với những chính sách tác động trực tiếp đến cạnh tranh, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể; chỉ giao Chính phủ quy định chi tiết trong phạm vi luật đã xác định, không mở rộng chính sách bằng văn bản dưới luật.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cho rằng, quy định về sử dụng nhà thầu phụ tại dự thảo Luật chưa chặt chẽ, có thể tạo ra kẽ hở trong quá trình tổ chức thực hiện.

Sửa Luật Đấu thầu: Không để nhà thầu phụ làm thay nhà thầu chính- Ảnh 4.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội.

Tại điểm b, khoản 8, Điều 14 quy định cấm giao toàn bộ nhiệm vụ của nhà thầu chính cho nhà thầu phụ, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cho rằng, nếu chỉ cấm giao toàn bộ công việc thì nhà thầu chính vẫn có thể giao đến 99% công việc cho nhà thầu phụ mà không vi phạm quy định. Trong thực tiễn có thể xảy ra tình trạng một số nhà thầu chuyên đi đấu thầu, trúng rất nhiều gói thầu nhưng sau đó không trực tiếp thực hiện mà chuyển phần lớn công việc cho nhà thầu phụ. Như vậy, nhà thầu chính vẫn đứng tên trong hợp đồng, trong khi phần lớn công việc thực tế lại do nhà thầu phụ đảm nhận.

Điều này không chỉ làm thay đổi vai trò, trách nhiệm thực chất của nhà thầu chính mà còn ảnh hưởng đến bản chất của việc lựa chọn nhà thầu thông qua đấu thầu cạnh tranh.

Vì vậy, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra phải thể hiện rõ quan điểm, có phương án xử lý cụ thể đối với vấn đề này. Đồng thời, đề nghị điều chỉnh quy định tại điểm b, khoản 8, Điều 14 theo hướng nghiêm cấm việc giao quá 50% khối lượng gói thầu cho nhà thầu phụ.

"Việc xác định rõ giới hạn này là cần thiết để bảo đảm nhà thầu trúng thầu phải thực sự có năng lực thực hiện gói thầu, không để xảy ra tình trạng nhà thầu chính chỉ tham gia đấu thầu để giành hợp đồng rồi chuyển phần lớn công việc cho đơn vị khác thực hiện", Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh.

Sửa Luật Đấu thầu: Không để nhà thầu phụ làm thay nhà thầu chính- Ảnh 5.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kết luận nội dung thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của Chính phủ, các cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra trong nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội tại các phiên thảo luận tổ và hội trường; đồng thời cơ bản nhất trí với nhiều nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của Chính phủ đối với dự thảo luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, rà soát kỹ lưỡng, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan chủ trì thẩm tra và những ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các điều khoản trong dự thảo luật với hệ thống pháp luật có liên quan. Đối với những nội dung chưa được tiếp thu, nhất là những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cần giải trình rõ hơn để Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.

Đối với dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự thảo đã đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua sau khi được tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận tại phiên họp.